C 146/38
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
27.4.2023
4.
Ειδικές παρατηρήσεις 4.1.
Τα αστικά λύματα αποτελούν αποτύπωμα της κοινωνίας και των προτύπων κατανάλωσης και παραγωγής μας.
Περιλαμβάνουν ένα σύνθετο μείγμα οικιακών απορρίψεων, απορροών από δρόμους και κτίρια και βιομηχανικών και άλλων μη οικιακών λυμάτων που χρειάζονται κατάλληλη επεξεργασία για να μην συνιστούν απειλή για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον και να μην επηρεάζουν τα ύδατα αναψυχής.
Οι συνθήκες εργασίας και η υγεία και η ασφάλεια των εργαζομένων που συμμετέχουν στο σύστημα αστικών λυμάτων θα πρέπει να αποτελούν βασική προτεραιότητα.
4.2.
Ο συνολικός στόχος για το 2040 με ενδιάμεσους στόχους καθορίζει μια σαφή πορεία για την επεξεργασία των λυμάτων για τις επόμενες δύο δεκαετίες.
Ωστόσο, έχουμε περιορισμένη κατανόηση των κινδύνων που ενέχουν για τους υδρόβιους οργανισμούς τα μείγματα χημικών ουσιών στα επιφανειακά ύδατα, και πολλές από αυτές τις χημικές ουσίες προέρχονται από προϊόντα που χρησιμοποιούνται στα σπίτια μας.
Επιπλέον, η κατασκευή, η συντήρηση και η λειτουργία της συλλογής και επεξεργασίας λυμάτων συνεπάγονται υψηλό οικονομικό κόστος και υψηλό κόστος εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
Οι επανεξετάσεις και οι αξιολογήσεις βασικών τμημάτων της οδηγίας για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων και της οδηγίας για την ιλύ καθαρισμού λυμάτων αποτελούν ευκαιρία για τον εκσυγχρονισμό και τη βελτίωση της συνοχής σε ολόκληρο τον τομέα, καθώς και για την επίτευξη των φιλοδοξιών της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας.
4.3.
Η μικροβιακή αντοχή αποτελεί αυξανόμενη ανησυχία για την κοινωνία, και τα αστικά λύματα, είτε υποβάλλονται σε επεξεργασία είτε όχι, αποτελούν κομβικό σημείο για τη διασπορά της (4).
Η μικροβιακή αντοχή οφείλεται όχι μόνο στην υπερβολική χρήση αντιβιοτικών, αλλά και σε άλλους αντιμικροβιακούς παράγοντες, όπως τα μυκητοκτόνα, οι αντιιικοί παράγοντες, τα παρασιτοκτόνα, καθώς και ορισμένα απολυμαντικά και αντισηπτικά, τα οποία χρησιμοποιούνται στο αστικό περιβάλλον, ιδίως σε νοσοκομεία.
Εάν δεν ληφθούν μέτρα όπως ο περιορισμός της υπερβολικής χρήσης αντιμικροβιακών παραγόντων, προβλέπεται ότι 10 εκατομμύρια άνθρωποι ετησίως θα πεθαίνουν από λοιμώξεις ανθεκτικές στα αντιβιοτικά έως το 2050, προειδοποιεί έκθεση του ΟΗΕ (5).
4.4.
Οι αστικές απορροές αποτελούν σημαντική οδό για την είσοδο τοξικών, μη βιοαποδομήσιμων και αναδυόμενων ρύπων στα υδάτινα οικοσυστήματα, συμπεριλαμβανομένων πλαστικών απορριμμάτων, υδρογονανθράκων, απορρυπαντικών, ορμονών, διαλυτών, παθογόνων, φυτοφαρμάκων, βαρέων μετάλλων και τεχνολογικά επεξεργασμένων νανοϋλικών (6).
Παρά τη ρύπανση, οι αστικές απορροές συχνά αντιμετωπίζονται ως καθαρά όμβρια ύδατα, λόγω έλλειψης παρακολούθησης, και δεν υποβάλλονται σε επεξεργασία πριν από την απόρριψή τους σε ύδατα υποδοχής.
Αυτό συνιστά μείζονα κίνδυνο για τα οικοσυστήματα· για παράδειγμα, παρατηρήθηκε αυξημένη θνησιμότητα στον σολομό που συνδέεται με τοξική ουσία (6PPD-κινόνη) που συναντάται στα ελαστικά αυτοκινήτων (7).
4.5.
Οι υπερχειλίσεις λυμάτων αποτελούν κομβικό σημείο για μικρορύπους, μικροβιακή αντοχή (8), μικροπλαστικά και απορρίμματα στα ύδατα υποδοχής.
Αποτελούν απειλή για το περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία, αλλά και για τον τομέα του τουρισμού, ο οποίος εξαρτάται από τα καθαρά ύδατα αναψυχής.
Το φορτίο των όμβριων υδάτων στο αποχετευτικό δίκτυο μπορεί να μειωθεί με την εισαγωγή γαλάζιων-πράσινων λύσεων που συγκρατούν το νερό και το αφήνουν να διεισδύσει στο έδαφος, συμπεριλαμβανομένων των πράσινων στεγών, της αφαίρεσης αδιαπέραστων επιφανειών και των λειμώνων.
Όχι μόνο πρόκειται για οικονομικά αποδοτικό τρόπο συγκράτησης των όμβριων υδάτων, αλλά αποφέρει επίσης πολλά παράλληλα οφέλη για το αστικό τοπίο, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης του κινδύνου πλημμυρών, της μείωσης των θερμικών νησίδων και της αύξησης της βιοποικιλότητας και της ευεξίας στην πόλη.
Η επίτευξη της μετάβασης σε αποδοτικότερη επεξεργασία λυμάτων και σε μια κυκλική οικονομία απαιτεί αλλαγές όχι μόνο στις ρυθμιστικές και θεσμικές προσεγγίσεις, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο εμείς ως πολίτες εκτιμούμε τις ατομικές και συλλογικές ευθύνες μας όσον αφορά τη διαχείριση των λυμάτων.
4.6.
Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη θέσπιση υποχρεωτικών ολοκληρωμένων σχεδίων επεξεργασίας αστικών λυμάτων με στόχο τη μείωση των υπερχειλίσεων αποχέτευσης και της ρύπανσης από τις αστικές απορροές.
Ωστόσο, παρότι η πρόθεση των σχεδίων διαχείρισης αστικών λυμάτων είναι καλή, υπάρχει ο κίνδυνος να καταστούν κενά περιεχομένου, καθώς το περιεχόμενο και ο στόχος (μείωση των συνδυασμένων υπερχειλίσεων των αποχετευτικών δικτύων στο 1 % της ροής ξηρών καιρικών συνθηκών) είναι απλώς ενδεικτικά.
Η ορθή διαχείριση των όμβριων υδάτων είναι ζωτικής σημασίας όχι μόνο για την πρόληψη της ρύπανσης των υδάτων
(4) (5) (6) (7) (8)
UNEP (Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον) How drug-resistant pathogens in water could spark another pandemic (Πώς τα ανθεκτικά στα φάρμακα παθογόνα στο νερό θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν μια ακόμη πανδημία).
UNEP, Environmental Dimensions of Antimicrobial Resistance (Περιβαλλοντικές διαστάσεις της μικροβιακής αντοχής).
Lapointe et al., Sustainable strategies to treat urban runoff needed (Αναγκαίες βιώσιμες στρατηγικές για την επεξεργασία των αστικών απορροών), Nature Sustainability 5, 2022, σ.
366-369.
Tian et al., A ubiquitous tire rubber–derived chemical induces acute mortality in coho salmon (Μια πανταχού παρούσα χημική ουσία, παράγωγο του καουτσούκ, προκαλεί οξεία θνησιμότητα στον ασημένιο σολομό) Science, τόμος.
371, 2021, σ.
185-189.
EAWAG Monitoring antibiotic resistance in wastewater (Παρακολούθηση της αντοχής στα αντιβιοτικά στα λύματα).