26.4.2023
PL
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
C 143/17
Trybunał stwierdził natomiast, że pojęcie to nie może być różnie interpretowane w zależności od przepisów krajowych, lecz że ma ono samodzielne znaczenie na gruncie prawa Unii Europejskiej.
Trybunał uznał, że pojęcia „pracownika” nie można interpretować w sposób zawężający (35) i stwierdził, że pojęcie to „musi być definiowane w oparciu o obiektywne kryteria, które charakteryzują stosunek pracy, z uwzględnieniem praw i obowiązków zainteresowanej osoby.
Cechą charak­ terystyczną stosunku pracy jest okoliczność, że dana osoba wykonuje przez pewien okres, na rzecz innej osoby i pod jej kierownictwem pracę, w zamian za którą otrzymuje wynagrodzenie” (36).
Trybunał powiązał zatem wykładnię pojęcia „pra­ cownika” do celów dyrektywy w sprawie czasu pracy z definicją ustaloną w orzecznictwie w kontekście swobodnego prze­ pływu pracowników określonego w art. 45 Traktatu.
Trybunał twierdzi, że „w ramach dokonania kwalifikacji w świetle pojęcia »pracownika« sąd krajowy, do którego zadań to należy, powinien oprzeć się na obiektywnych kryteriach i dokonać całościowej oceny wszystkich okoliczności rozpatrywa­ nej sprawy, które mają związek z daną działalnością i stosunkiem pomiędzy stronami” (37).
Trybunał wydał jednak wytyczne dotyczące stosowania tych kryteriów i stwierdził, że kategoria „pracownika” w ramach prawa Unii jest niezależna od kategorii krajowej (38).
Stwierdził na przykład, że pracowników podmiotu prawa publicznego zalicza się do kategorii „pracowników” niezależnie od faktu, że posiadają status urzędnika służby cywilnej (39).
Trybunał uzasadnił również, że zakresem pojęcia „pracowników” objęci są również pracownicy okazjonalni i sezonowi, którzy zawarli umowy na czas określony i którzy nie podlegają niektórym przepisom krajowego kodeksu pracy (40).
Trybunał orzekł również, że pojęcie „pracownika” może obejmować osobę przyjętą do ośrodka pomocy przez pracę niezależnie od produktywności danej osoby, pochodzenia środków na wynagrodzenie czy ograniczonej wysokości wynagrodzenia (41).
Status osoby w świetle prawa krajowego nie jest kryterium decydującym o obowiązywaniu dyrektywy w sprawie czasu pracy.
Przykładowo w sprawie Matzak Trybunał uznał strażaka ochotnika według prawa belgijskiego za „pracownika” w rozumieniu dyrektywy (42).
Możliwość zastosowania tej dyrektywy będzie raczej zależeć od tego, czy dana osoba kwalifi­ kuje się jako „pracownik” zgodnie z definicją „pracownika” zawartą w unijnym orzecznictwie.
Podstawę kwalifikacji stano­ wią konkretne aspekty organizacji pracy danej osoby, w szczególności, czy osoba ta wykonuje efektywną i rzeczywistą pracę pod kierunkiem i nadzorem innej osoby oraz czy wykonuje tę pracę w zamian za wynagrodzenie.
To z kolei oznacza, że niektóre osoby kwalifikowane jako „samozatrudnione” w świetle prawa krajowego mogłyby jednak zostać zaliczone przez Trybunał Sprawiedliwości do kategorii „pracowników” do celów stosowania dyrektywy w sprawie czasu pracy (43).
Trybunał orzekł już bowiem, że „kwalifikacja jako »usługodawcy« prowadzącego działalność na własny rachunek w rozumieniu prawa krajowego nie wyklucza, iż daną osobę należy kwalifikować jako »pracownika« w rozumieniu prawa Unii, jeżeli jej niezależność jest wyłącznie fikcyjna i służy w ten sposób ukryciu prawdziwego stosunku pracy” (44).
Trybunał wskazał na następujące okoliczności jako na możliwe wskaźniki kwalifikacji jako „pracownika”: dana osoba działa pod kierownictwem swojego pracodawcy, jeśli chodzi w szczególności o jej swobodę wyboru godzin i miejsca pracy oraz zadań wykonywanych w ramach prac (45), nie ponosi ona ryzyka gospodarczego tego pracodawcy (46) i jest zintegrowana z przedsiębiorstwem wspomnianego pracodawcy podczas trwania stosunku pracy (47).
Z drugiej strony wybór rodzaju pracy i zadań do wykonania oraz (35) Postanowienie Trybunału (piąta izba) z dnia 7 kwietnia 2011 r., Dieter May przeciwko AOK Rheinland/Hamburg – Die Gesundheit­ skasse, C-519/09, ECLI:EU:C:2011:221, pkt 21.
(36) Wyrok w sprawie C-428/09, Union syndicale Solidaires Isère, pkt 28; wyrok Trybunału z dnia 20 listopada 2018 r., Sindicatul Familia Constanţa i in./Direcţia Generală de Asistenţă Socială şi Protecţia Copilului Constanţa, C-147/17, ECLI:EU:C:2018:926, pkt 41; wyrok Trybunału z dnia 16 lipca 2020 r., UX/Governo della Repubblica italiana, C-658/18, ECLI:EU:C:2020:572, pkt 90 i 94; wyrok w spra­ wie C-742/19, Ministrstvo za obrambo, pkt 49.
(37) Wyrok w sprawie C-428/09, Union syndicale Solidaires Isère, pkt 29; wyrok w sprawie C-658/18, Governo della Repubblica italiana, pkt 91.
(38) Wyrok w sprawie C-428/09, Union syndicale Solidaires Isère, pkt 30.
(39) Postanowienie w sprawie C-519/09, May, pkt 25–26. (40) Wyrok w sprawie C-428/09, Union syndicale Solidaires Isère, pkt 30–32.
(41) Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 26 marca 2015 r., Gérard Fenoll przeciwko Centre d'aide par le travail „La Jouvene” i Associa­ tion de parents et d'amis de personnes handicapées mentales (APEI) d'Avignon, C-316/13, ECLI:EU:C:2015:200, pkt 29–41.
(42) Wyrok w sprawie C-518/15, Matzak, pkt 45.
(43) Zob. przez analogię wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 4 grudnia 2014 r., FNV Kunsten Informatie en Media przeciwko Staat der Nederlanden, C-413/13, ECLI:EU:C:2014:2411, pkt 35–37.
(44) Wyrok w sprawie C-413/13, FNV Kunsten Informatie en Media, pkt 35.
(45) Wyrok Trybunału z dnia 13 stycznia 2004 r., Debra Allonby przeciwko Accrington & Rossendale College, Education Lecturing Servi­ ces, trading as Protocol Professional i Secretary of State for Education and Employment, C-256/01, ECLI:EU:C:2004:18, pkt 72.
(46) Wyrok Trybunału z dnia 14 grudnia 1989 r., The Queen przeciwko Ministry of Agriculture, Fisheries and Food, ex parte Agegate Ltd., C-3/87, ECLI:EU:C:1989:650, pkt 36.
(47) Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 16 września 1999 r., Postępowanie karne przeciwko Jean Claude Becu, Annie Verweire, Smeg NV i Adia Interim NV, C-22/98, ECLI:EU:C:1999:419, pkt 26.