26.4.2023
NL
Publicatieblad van de Europese Unie
C 143/17
Integendeel, het Hof heeft geoordeeld dat het begrip niet naargelang van het recht van de lidstaten verschillend mag worden uitgelegd, maar een specifieke betekenis in het recht van de Unie heeft.
Het Hof was van mening dat het begrip “werknemer” niet strikt kon worden uitgelegd (35) en concludeerde dat het “moet worden omschreven aan de hand van objectieve criteria die, wat de rechten en plichten van de betrokkenen betreft, kenmerkend zijn voor de arbeidsverhouding.
Het hoofdkenmerk van de arbeidsverhouding is, dat iemand gedurende een bepaalde tijd voor een ander en onder diens gezag prestaties levert en als tegenprestatie een vergoeding ontvangt” (36).
Het Hof koppelde daarbij de uitlegging van “werknemer” voor de toepassing van de arbeidstij­ denrichtlijn aan de jurisprudentie in het kader van het vrij verkeer van werknemers zoals vastgesteld in artikel 45 van het Verdrag.
Het Hof oordeelt dat “voor de kwalificatie van de betrokkenen ten aanzien van het begrip werknemer [...] de nationale rechter zich [dient] te baseren op objectieve criteria en alle omstandigheden van de voor hem dienende zaak die te maken hebben met de aard van zowel de betrokken werkzaamheden als de betrokken arbeidsverhouding, in hun geheel [dient] te beoordelen.”
(37).
Het Hof heeft echter advies uitgebracht over de toepassing van die criteria en heeft vastgesteld dat de hoedanigheid van “werknemer” in de zin van het recht van de Unie onafhankelijk is van die hoedanigheid naar nationaal recht (38).
Het Hof heeft bijvoorbeeld geoordeeld dat werknemers van publiekrechtelijke instellingen “werknemers” zijn in de zin van de richtlijn ongeacht hun ambtenarenstatus (39).
Het Hof redeneerde ook dat personeel dat incidenteel en tijdens het seizoen werkzaam is met een overeenkomst voor bepaalde tijd en dat niet onderworpen is aan bepalingen van nationaal arbeidsrecht, onder het begrip “werknemer” valt (40).
Het Hof heeft ook geoordeeld dat het begrip “werknemer” van toepassing kan zijn op een persoon die in een centrum voor arbeidstherapie wordt opgevangen, ongeacht de productiviteit van de betrokkene, de herkomst van de middelen waaruit het loon wordt betaald of de geringe hoogte van het loon (41).
Niet de status van de persoon naar nationaal recht is doorslaggevend voor de toepasselijkheid van de arbeidstijdenrichtlijn.
Zo kwalificeerde het Hof in het arrest Matzak een vrijwillige brandweerman naar Belgisch recht als “werknemer” in de zin van de richtlijn (42).
De toepasselijkheid van de richtlijn hangt echter af van de vraag of de betrokken persoon is aan te merken als “werknemer” volgens de definitie in de EU-jurisprudentie.
Bepalend zijn aspecten van zijn of haar concrete arbeidsregeling, met name of de persoon reële en daadwerkelijke arbeid verricht onder leiding en toezicht van een andere persoon en tegen een vergoeding.
Dat betekent dat bepaalde personen die uit hoofde van het nationale recht “zelfstandigen” zijn, door het Hof toch kunnen worden aangemerkt als “werknemers” voor de toepassing van de arbeidstijdenrichtlijn (43).
Het Hof heeft inderdaad geoordeeld dat “de kwalificatie als “zelfstandige” naar nationaal recht niet uitsluit dat een persoon moet worden aangemerkt als “werknemer” in de zin van het recht van de Unie, indien zijn zelfstandigheid slechts fictief is en dus een echte arbeidsverhouding verhult” (44).
Het Hof wees op de volgende elementen als mogelijke indicatoren van de kwalificatie als “werknemer”: als de persoon onder leiding van een werkgever handelt, met name wat betreft de vrijheid om zijn of haar tijdschema en de plaats en de inhoud van zijn of haar werk te kiezen (45), als de persoon niet deelt in de commerciële risico’s van de werkgever (46) en als hij of zij tijdens de duur van de arbeidsverhouding is opgenomen in de onderneming van de werkgever (47).
Anderzijds zijn de keuze van het soort werk en de uit te voeren taken, de wijze (35) Beschikking van 7 april 2011, Dieter May/AOK Rheinland/Hamburg — Die Gesundheitskasse, C-519/09, ECLI:EU:C:2011:221, punt 21.
(36) Arrest in zaak C-428/09, Union syndicale Solidaires Isère, punt 28; Arrest van 20 november 2018, Sindicatul Familia Constanţa e. a./Direcţia Generală de Asistenţă Socială şi Protecţia Copilului Constanţa, C-147/17, ECLI:EU:C:2018:926, punt 41; Arrest van 16 juli 2020, UX/Governo della Repubblica italiana, C-658/18, ECLI:EU:C:2020:572, punten 90 en 94; Arrest in zaak C-742/19, Ministrstvo za obrambo, punt 49.
(37) Arrest in zaak C-428/09, Union syndicale Solidaires Isère, punt 29; Arrest in zaak C-658/18, Governo della Repubblica italiana, punt 91.
(38) Arrest in zaak C-428/09, Union syndicale Solidaires Isère, punt 30.
(39) Beschikking in zaak C-519/09, May, punten 25-26.
(40) Arrest in zaak C-428/09, Union syndicale Solidaires Isère, punten 30-32.
(41) Arrest van 26 maart 2015, Gérard Fenoll/Centre d’aide par le travail “La Jouvene” and Association de parents et d’amis de personnes handicapées mentales (APEI) d’Avignon, C-316/13, ECLI:EU:C:2015:200, punten 29-41.
(42) Arrest in zaak C-518/15, Matzak, punt 45.
(43) Zie naar analogie het arrest van 4 december 2014, FNV Kunsten Informatie en Media v Staat der Nederlanden, C-413/13, ECLI:EU:C:2014:2411, punten 35-37.
(44) Arrest in zaak C-413/13, FNV Kunsten Informatie en Media, punt 35.
(45) Arrest van 13 januari 2004, Debra Allonby/Accrington & Rossendale College, Education Lecturing Services, trading as Protocol Professional and Secretary of State for Education and Employment, C-256/01, ECLI:EU:C:2004:18, punt 72.
(46) Arrest van 14 december 1989, The Queen/Ministry of Agriculture, Fisheries and Food, ex parte Agegate Ltd, C-3/87, ECLI:EU:C:1989:650, punt 36.
(47) Arrest van 16 september 1999, Strafzaak tegen Jean Claude Becu, Annie Verweire, Smeg NV en Adia Interim NV, C-22/98, ECLI:EU:C:1999:419, punt 26.