26.4.2023
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
C 143/17
Αντιθέτως, το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι η εν λόγω έννοια δεν επιδέχεται ερμηνεία διαφορετική ανάλογα με το εθνικό δίκαιο αλλά έχει αυτοτελές περιεχόμενο στο δίκαιο της Ένωσης.
Έκρινε ότι η έννοια του εργαζομένου δεν πρέπει να τυγχάνει περιοριστικής ερμηνείας (35) και κατέληξε στη διαπίστωση ότι «[π]ρέπει να ορίζεται βάσει αντικειμενικών κριτηρίων που χαρακτηρίζουν την εργασιακή σχέση αναλόγως των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων των οικείων προσώπων.
Το κύριο χαρακτηριστικό της εργασιακής σχέσεως είναι ακριβώς το γεγονός ότι ένα άτομο παρέχει, κατά τη διάρκεια ορισμένου χρόνου, σε άλλο και υπό τη διεύθυνσή του, υπηρεσίες έναντι των οποίων λαμβάνει αμοιβή» (36).
Με τον τρόπο αυτό, το Δικαστήριο συνέδεσε την ερμηνεία της έννοιας «εργαζόμενος» για τους σκοπούς της οδηγίας για τον χρόνο εργασίας με αυτήν που έχει παγιωθεί από τη νομολογία στο πλαίσιο της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων, όπως ορίζεται στο άρθρο 45 της Συνθήκης.
Σύμφωνα με το Δικαστήριο, «[σ]το πλαίσιο του χαρακτηρισμού υπό το πρίσμα του όρου “εργαζόμενος”, στον οποίο πρέπει να προβεί ο εθνικός δικαστής, αυτός οφείλει να στηριχθεί σε αντικειμενικά κριτήρια και να αποτιμήσει σφαιρικά όλες τις περιστάσεις της υποθέσεως που άπτονται της φύσεως τόσο των οικείων δραστηριοτήτων όσο και της επίδικης σχέσεως εργασίας» (37).
Ωστόσο, το Δικαστήριο έχει παράσχει καθοδήγηση σχετικά με την εφαρμογή των εν λόγω κριτηρίων και έχει ορίσει ότι ο χαρακτηρισμός «εργαζόμενος» στο δίκαιο της ΕΕ είναι ανεξάρτητος από τον αντίστοιχο χαρακτηρισμό στο εθνικό δίκαιο (38).
Για παράδειγμα, έχει αποφανθεί ότι υπάλληλοι σε οργανισμό δημοσίου δικαίου μπορούν να χαρακτηριστούν «εργαζόμενοι», ανεξαρτήτως της ιδιότητας αυτών ως δημοσίων υπαλλήλων (39).
Έκρινε επίσης ότι το προσωπικό που απασχολείται σε έκτακτες και εποχιακές δραστηριότητες βάσει συμβάσεων ορισμένου χρόνου και το οποίο δεν υπάγεται σε ορισμένες διατάξεις του εθνικού εργατικού κώδικα, εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της έννοιας των «εργαζομένων» (40).
Το Δικαστήριο έχει επίσης αποφανθεί ότι η έννοια του εργαζομένου μπορεί να καλύπτει πρόσωπο το οποίο έχει γίνει δεκτό σε κέντρο αρωγής μέσω της εργασίας, ανεξάρτητα από το επίπεδο παραγωγικότητας του προσώπου, την προέλευση των πόρων από τους οποίους χρηματοδοτείται η αμοιβή ή το περιορισμένο ύψος της αμοιβής (41).
Κρίσιμο για την εφαρμογή της οδηγίας για τον χρόνο εργασίας δεν είναι το καθεστώς του προσώπου βάσει του εθνικού δικαίου.
Για παράδειγμα, στην υπόθεση Matzak, το Δικαστήριο χαρακτήρισε έναν εθελοντή πυροσβέστη βάσει του βελγικού δικαίου «εργαζόμενο» κατά την έννοια της οδηγίας (42).
Αντιθέτως, η εφαρμογή της οδηγίας εξαρτάται από το αν το οικείο πρόσωπο μπορεί να χαρακτηριστεί «εργαζόμενος» σύμφωνα με τον ενωσιακό νομολογιακό ορισμό του «εργαζομένου».
Ο χαρακτηρισμός αυτός βασίζεται σε πτυχές των συγκεκριμένων εργασιακών ρυθμίσεων που το αφορούν, ιδίως το αν το πρόσωπο ασκεί πραγματικές και ουσιαστικές δραστηριότητες υπό τη διεύθυνση και την επίβλεψη άλλου προσώπου και έναντι αμοιβής.
Αυτό με τη σειρά του σημαίνει ότι ορισμένα πρόσωπα που χαρακτηρίζονται «αυτοαπασχολούμενοι» βάσει του εθνικού δικαίου μπορούν παρά ταύτα να χαρακτηριστούν «εργαζόμενοι» για τους σκοπούς της εφαρμογής της οδηγίας για τον χρόνο εργασίας (43).
Πράγματι, το Δικαστήριο έχει ήδη διευκρινίσει ότι «ο χαρακτηρισμός ενός προσώπου ως “αυτοαπασχολούμενου” κατά το εθνικό δίκαιο δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να πρέπει το πρόσωπο αυτό να χαρακτηριστεί ως “εργαζόμενος” κατά το δίκαιο της Ένωσης, αν η ανεξαρτησία του είναι πλασματική και καλύπτει μια σχέση που είναι, στην πραγματικότητα, εξαρτημένης εργασίας» (44).
Το Δικαστήριο υπέδειξε τα ακόλουθα στοιχεία ως πιθανές ενδείξεις του χαρακτηρισμού προσώπου ως «εργαζομένου»: το αν το οικείο πρόσωπο ενεργεί υπό τη διεύθυνση εργοδότη όσον αφορά, ιδίως, την ελευθερία να επιλέξει το ωράριο, τον τόπο και το περιεχόμενο της εργασίας του/της (45), το αν το οικείο πρόσωπο δεν συμμετέχει στους εμπορικούς κινδύνους (46) της επιχείρησης του εργοδότη και το αν το οικείο πρόσωπο ενσωματώνεται στην επιχείρηση του εργοδότη καθ’ όλη τη διάρκεια της σχέσης αυτής (47).
Αντιθέτως, η επιλογή του είδους της εργασίας και (35) Διάταξη της 7ης Απριλίου 2011, Dieter May κατά AOK Rheinland/Hamburg — Die Gesundheitskasse, C-519/09, ECLI:EU:C:2011:221, σκέψη 21.
(36) Απόφαση στην υπόθεση C-428/09, Union syndicale Solidaires Isère, σκέψη 28· απόφαση της 20ης Νοεμβρίου 2018, Sindicatul Familia Constanţa κ.λπ. κατά Direcţia Generală de Asistenţă Socială şi Protecţia Copilului Constanţa, C-147/17, ECLI:EU:C:2018:926, σκέψη 41· απόφαση της 16ης Ιουλίου 2020, UX κατά Governo della Repubblica italiana, C-658/18, ECLI:EU:C:2020:572, σκέψεις 90 και 94· απόφαση στην υπόθεση C-742/19, Ministrstvo za obrambo, σκέψη 49.
(37) Απόφαση στην υπόθεση C-428/09, Union syndicale Solidaires Isère, σκέψη 29· απόφαση στην υπόθεση C-658/18, Governo della Repubblica italiana, σκέψη 91.
(38) Απόφαση στην υπόθεση C-428/09, Union syndicale Solidaires Isère, σκέψη 30.
(39) Διάταξη στην υπόθεση C-519/09, May, σκέψεις 25-26.
(40) Απόφαση στην υπόθεση C-428/09, Union syndicale Solidaires Isère, σκέψεις 30-32.
(41) Απόφαση της 26ης Μαρτίου 2015, Gérard Fenoll κατά Centre d’aide par le travail «La Jouvene» και Association de parents et d’amis de personnes handicapées mentales (APEI) d’Avignon, C-316/13, ECLI:EU:C:2015:200, σκέψεις 29-41.
(42) Απόφαση στην υπόθεση C-518/15, Matzak, σκέψη 45.
(43) Βλ. κατ’ αναλογία απόφαση της 4ης Δεκεμβρίου 2014, FNV Kunsten Informatie en Media κατά Staat der Nederlanden, C-413/13, ECLI:EU:C:2014:2411, σκέψεις 35-37.
(44) Απόφαση στην υπόθεση C-413/13, FNV Kunsten Informatie en Media, σκέψη 35.
(45) Απόφαση της 13ης Ιανουαρίου 2004, Debra Allonby κατά Accrington & Rossendale College, Education Lecturing Services, trading as Protocol Professional και Secretary of State for Education and Employment, C-256/01, ECLI:EU:C:2004:18, σκέψη 72.
(46) Απόφαση της 14ης Δεκεμβρίου 1989, The Queen κατά Ministry of Agriculture, Fisheries and Food, ex parte Agegate Ltd, C-3/87, ECLI:EU:C:1989:650, σκέψη 36.
(47) Απόφαση της 16ης Σεπτεμβρίου 1999, Ποινική δίκη κατά Jean Claude Becu, Annie Verweire, Smeg NV και Adia Interim NV, C-22/98, ECLI:EU:C:1999:419, σκέψη 26.