21.4.2023
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
C 140/47
1.4.
Η αποκατάσταση της φύσης είναι μεν αναγκαία στις προστατευόμενες περιοχές λόγω της συνεχώς επιδεινούμενης κατάστασής τους, αλλά δεν μπορούν και δεν πρέπει να καταστούν προστατευόμενες περιοχές όλες οι αποκατασταθείσες περιοχές.
Μολονότι η ΕΟΚΕ «πιστεύει ότι είναι απαραίτητο ορισμένα μέρη των προστατευόμενων περιοχών να υπόκεινται σε αυστηρή προστασία (με μη παρεμβατική διαχείριση)» (2), είναι ακόμη πιο σημαντικό να διασφαλιστεί η διατήρηση της βιοποικιλότητας σε όλους τους τομείς.
Στις περισσότερες περιοχές πρέπει να επιδιώκεται η αποκατάσταση των οικοσυστημάτων τους κατά τρόπο ώστε να μην αποκλείεται η άσκηση συγκεκριμένης και προσαρμοσμένης οικονομικής δραστηριότητας.
Πράγματι, οι εκτεταμένες γεωργικές και δασοκομικές χρήσεις συνέβαλαν στη δημιουργία του υψηλού επιπέδου βιοποικιλότητας που πρέπει σήμερα να προστατευθεί.
Ως εκ τούτου, αυτές οι εκτεταμένες γεωργικές και δασοκομικές χρήσεις, οι οποίες, ωστόσο, εγκαταλείπονται ολοένα και περισσότερο επειδή είναι λιγότερο βιώσιμες από οικονομική άποψη, θα πρέπει να υποστηριχθούν περισσότερο (3).
Επομένως, ο όρος «αποκατάσταση» ενδεχομένως να είναι ο πιο κατάλληλος επιστημονικός και πολιτικός όρος για τη διασφάλιση ισορροπίας μεταξύ διαβίωσης και παραγωγής.
Η ΕΟΚΕ συνιστά, ως εκ τούτου, τη χρήση του όρου «αποκατάσταση» (4), δεδομένου ότι η φύση δεν αποτελεί στατική οντότητα, όπως ένα κατεστραμμένο σπίτι ή αυτοκίνητο, που πρέπει να επανέλθει στην αρχική του κατάσταση.
Πολυάριθμες μελέτες δείχνουν ότι τα μέτρα επαναφοράς στη φυσική κατάσταση, π.χ. των τυρφώνων, έχουν συχνά σημαντικό κόστος χωρίς να είναι πραγματικά σε θέση να εξασφαλίσουν μια πραγματική πλήρη επαναφορά στην «αρχική κατάσταση».
Η διαπίστωση αυτή είναι συνυφασμένη με έναν σημασιολογικό προβληματισμό: στόχος του κανονισμού δεν θα έπρεπε να είναι η επαναφορά του περιβάλλοντος στη φυσική του κατάσταση, αλλά η αποκατάσταση των οικοσυστημικών υπηρεσιών σε κάθε περιβάλλον, υποστηρίζοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο τη βιώσιμη και την πολυλειτουργική χρήση των περιοχών αυτών.
Καθώς οι άνθρωποι έχουν τροποποιήσει το φυσικό περιβάλλον με την πάροδο των ετών, είναι επιστημονικά αδύνατη η επιστροφή σε μια «αποκατάσταση της φύσης».
Η προοδευτική κλιματική αλλαγή μπορεί επίσης να εξηγήσει τον λόγο για τον οποίο δεν μπορούν πλέον να επιτευχθούν πλήρως οι προγενέστερες συνθήκες ορισμένων οικοσυστημάτων.
Αντιθέτως, η εξασφάλιση της βιωσιμότητας του κάθε περιβάλλοντος με την προώθηση της βιωσιμότητας των οικοσυστημικών υπηρεσιών αποτελεί ρεαλιστικό στόχο.
Η ΕΟΚΕ προσβλέπει σε ένα ενδεδειγμένο πλαίσιο πολιτικής και το έγγραφο της Επιτροπής είναι απογοητευτικό ακριβώς ως προς αυτό το σημείο.
1.5. Η θέσπιση προκαθορισμένου χρονοδιαγράμματος και αυστηρών κατώτατων ορίων δεν αρμόζει απολύτως στον διαρκώς μεταβαλλόμενο χαρακτήρα της φύσης.
Η επιβολή αυστηρών προθεσμιών στα κράτη μέλη είναι σκόπιμη μόνο όσον αφορά τους διοικητικούς όρους και τους όρους σχεδιασμού που πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή, ωστόσο απαιτείται μια ευέλικτη προσέγγιση που θα λαμβάνει υπόψη τις συγκεκριμένες ανάγκες, τις συνθήκες, τις ευκαιρίες, την κατάσταση της παραγωγής και του εισοδήματος και το σημείο εκκίνησης κάθε φυσικής περιοχής.
Ο προτεινόμενος κανονισμός είναι ασαφής ως προς την ιεράρχηση και την κατανομή των μέτρων αποκατάστασης που θα πρέπει να ληφθούν από τα κράτη μέλη και, ως εκ τούτου, θέτει σε κίνδυνο την επίτευξη αποτελεσμάτων υψηλής ποιότητας με οικονομικά αποδοτικό τρόπο.
Η λήψη αποφάσεων σε επίπεδο κρατών μελών αποτελεί σαφώς δικαιολογημένη αρχή, δεδομένου ότι διασφαλίζει επίσης την άσκηση των δικαιωμάτων των γαιοκτημόνων και αντικατοπτρίζει τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας. 1.6.
Το έγγραφο της Επιτροπής είναι απογοητευτικό όσον αφορά τη συνολική εκτίμηση επιπτώσεων, η οποία θα πρέπει να επικεντρωθεί ιδιαίτερα σε οικονομικά, κοινωνικά και επισιτιστικά ζητήματα και, κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ ζητεί τη διενέργεια πρόσθετης εκτίμησης επιπτώσεων.
1.7. Η ΕΟΚΕ συνιστά οι παρακείμενες περιοχές που δεν είναι παραγωγικές, αλλά έχουν επίσης ιδιαίτερη σημασία για τη βιοποικιλότητα, να συνυπολογίζονται στις εκτάσεις όσον αφορά την κάλυψη του 10 % με χαρακτηριστικά τοπίου υψηλής ποικιλομορφίας.
Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι το κείμενο θέτει ιδιαίτερα φιλόδοξους στόχους για τους γεωργούς και υπενθυμίζει ότι είναι σημαντικό να λαμβάνονται υπόψη όλοι οι φυσικοί οικότοποι που είναι ευνοϊκοί για τα διάφορα είδη.
Ωστόσο, είναι σημαντικό να επιτευχθεί η συμμετοχή ολόκληρης της κοινωνίας στη βελτίωση των οικοσυστημάτων μας.
Επ’ αυτού, η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει την αρχή της αναλογικότητας των μέτρων (δίκαιη κατανομή των επιβαρύνσεων και του κόστους, αλλά και των οφελών) μεταξύ των διαφόρων ενδιαφερομένων.
1.8. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τον στόχο που έχει τεθεί, δεδομένου ότι αφορά μια φιλοδοξία στρατηγικής σημασίας για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), συνιστά δε την ενίσχυση των στόχων, με την ενθάρρυνση —κυρίως χάρη στις εκτατικές αγροτικές δραστηριότητες— της αποκατάστασης όλων των υδάτινων οικοσυστημάτων, συμπεριλαμβανομένης της επανύγρανσης των τυρφώνων, εκ παραλλήλου με τη διασφάλιση της κοινωνικής και οικονομικής βιωσιμότητας της γεωργίας και της δασοκομίας. 1.9.
Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την ανάγκη για μια εντελώς νέα πολιτική για τα ύδατα στην Ευρώπη.
Η πολιτική αποστράγγισης των υδάτων από τα τοπία το συντομότερο δυνατόν που εφαρμόζεται εδώ και αιώνες είχε πολλές αρνητικές επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα και εν τω μεταξύ, εν μέρει και ως απόρροια της κλιματικής αλλαγής, είναι επίσης εμφανής ο αρνητικός αντίκτυπός της στη δασοκομία και τη γεωργία (ξηρασία/πυρκαγιές) και στους κατοίκους (πλημμύρες).
Η ΕΟΚΕ τονίζει, επομένως, ότι το νερό πρέπει να επιστρέφει ή να συγκρατείται στη φύση, χωρίς όμως να παραβλέπεται το γεγονός ότι η ανθρώπινη δραστηριότητα παραμένει επωφελής σε πολλές περιπτώσεις, χάρη στη συντήρηση των υδατορευμάτων.
(2)
(3) (4)
Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Στρατηγική της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030 — Επαναφορά της φύσης στη ζωή μας» [COM(2020) 380 final] (ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 259).
Ενημερωτική έκθεση της ΕΟΚΕ με θέμα «Οφέλη της εκτατικής κτηνοτροφίας και των οργανικών λιπασμάτων στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας».
Αποκατάσταση σημαίνει επικέντρωση στην επαναφορά ορισμένων οικοσυστημικών λειτουργιών.