14.4.2023
MT
Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea
C 132/59 L-Erbgħa 5 ta’ Ottubru 2022
AE.
billi d-Direttiva Qafas tal-UE dwar l-ilma tirrikonoxxi li “l-ilma mhuwiex prodott kummerċjali bħal kull prodott ieħor imma, pjuttost, wirt li għandu jiġi protett, difiż u ttrattat bħala tali”; AF. billi mis-6 ta' Diċembru 2020 l-ilma beda jiġi nnegozjat fis-suq tal-futures ta' Wall Street; billi skont Pedro Arrojo, Rapporteur Speċjali tan-Nazzjonijiet Uniti għad-drittijiet tal-bniedem għall-ilma tax-xorb sikur u s-sanità, l-ilma għandu sett ta' valuri vitali għas-soċjetajiet tagħna li l-loġika tas-suq ma tirrikonoxxix u, għalhekk, ma tistax tiġġestixxi b'mod adegwat, u wisq inqas fi spazju finanzjarju tant suxxettibbli għall-ispekulazzjoni; billi, skont diversi esperti tan-Nazzjonijiet Uniti, l-applikazzjoni ta' loġika spekulattiva għall-ġestjoni ta' beni essenzjali għall-ħajja u għad-dinjità tal-persuni tikser id-drittijiet tal-bniedem tal-persuni li jgħixu fil-faqar, taggrava l-inugwaljanza bejn il-ġeneri u żżid il-vulnerabbiltà tal-komunitajiet emarġinati; AG. billi l-gvernijiet għandhom id-dmir li jiggarantixxu livelli minimi essenzjali ta' ilma u sanità għal kulħadd; billi r-rapport tar-Rapporteur Speċjali tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-drittijiet tal-bniedem għall-ilma tax-xorb sikur u għas-sanità, tas-16 ta' Lulju 2021, jisħaq fuq il-fatt li l-ilma għandu jitqies beni pubbliku u għandu jiġi ġestit skont approċċ imsejjes fuq id-drittijiet tal-bniedem, li jiggarantixxi d-dritt għall-ilma u għas-sanità u s-sostenibbiltà tal-ekosistemi akkwatiċi; billi l-provvista tal-ilma u s-servizzi tas-sanità huma servizzi ta' interess ġenerali u d-dħul miċ-ċiklu tal-ġestjoni tal-ilma għandu jkopri l-ispejjeż u l-kostijiet għat-titjib relatati, dment li jkun salvagwardjat l-interess pubbliku; AH. billi, kif rikonoxxut mil-Linji Gwida tal-UE dwar id-Drittijiet tal-Bniedem b'rabta mal-Ilma tax-Xorb Sikur u s-Sanità, l-Istati għandhom l-obbligu li jirrispettaw, jipproteġu u jwettqu dawn id-drittijiet u li l-partijiet terzi għandhom jastjenu b'mod rigoruż milli jindaħlu fit-tgawdija tad-drittijiet għall-ilma u għas-sanità; AI. billi l-ħaddiema li jaħdmu fil-katina tas-sanità huma esposti għal bosta riskji, inklużi r-riskji għas-saħħa li ġejjin minn kundizzjonijiet ta' xogħol prekarji; billi huma spiss il-ħaddiema informali li mhumiex protetti mil-leġiżlazzjoni dwar ix-xogħol; billi t-tgawdija tad-drittijiet għall-ilma u għas-sanità ma għandhiex tkun askapitu tas-sikurezza, tad-dinjità u tal-benesseri tal-ħaddiema ta' dan is-settur; 1.
Itenni d-dritt għall-ilma tax-xorb sikur u d-dritt għas-sanità bħala drittijiet tal-bniedem, inkwantu ż-żewġ drittijiet huma komplementari; jissottolinja li l-aċċess għall-ilma tax-xorb nadif huwa indispensabbli għal ħajja sana u dinjituża u huwa essenzjali għall-iżvilupp tad-dinjità tal-bniedem; jenfasizza l-fatt li d-dritt għall-ilma jirrappreżenta kundizzjoni preliminari fundamentali għat-tgawdija ta' drittijiet oħra, u li bħala tali jeħtieġlu jiġi ggwidat minn loġika msejsa fuq l-interess pubbliku u fuq beni komuni pubbliċi u globali; 2.
Jissottolinja li l-aċċess adegwat għall-faċilitajiet tal-ilma, tas-sanità u tal-iġjene (WASH) u d-dritt għas-saħħa u għall-ħajja huma reċiprokament dipendenti u jikkostitwixxu rekwiżit preliminari essenzjali għas-saħħa pubblika u għall-iżvilupp tal-bniedem; jissottolinja l-bżonn ta' ilma nadif fil-kuntest tal-pandemiji u jitlob li jittieħdu miżuri, strateġiji u politiki korrispondenti min-naħa tal-Kummissjoni, tal-Istati Membri u tal-pajjiżi terzi, sabiex ikun possibbli li tingħata protezzjoni adegwata lil kulħadd; 3.
Jissottolinja li r-rikonoxximent tad-dritt għall-ilma tax-xorb sikur u għas-sanità bħala dritt tal-bniedem kien pass fundamentali fit-triq lejn ġustizzja soċjali u ambjentali akbar; jafferma li l-progress jista' jitjieb billi tingħata aktar prijorità politika lis-settur, jiġu żgurati implimentazzjoni aħjar u l-monitoraġġ tal-politiki, tiżdied l-effiċjenza f'termini ta' finanzjament, responsabbiltà u parteċipazzjoni pubblika, speċjalment fost dawk l-aktar emarġinati fis-soċjetà u b'mod partikolari fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw; jenfasizza li, fl-allokazzjoni tal-fondi tal-UE u fil-programmazzjoni tal-għajnuna, għandha tingħata prijorità għolja lill-assistenza maħsuba għall-provvista tal-ilma tax-xorb sikur u tas-servizzi tas-sanità; 4.
Ifakkar fir-responsabbiltà tal-Istati biex jippromwovu u jipproteġu d-drittijiet tal-bniedem kollha, li huma universali, indiviżibbli, interdipendenti u relatati ma' xulxin u li għandhom jiġu promossi u applikati b'mod ġust, ekwu u mhux diskriminatorju; itenni għaldaqstant li l-Istati jeħtiġilhom jiżguraw aċċess universali, adegwat u bi prezzijiet aċċessibbli għall-ilma tax-xorb suffiċjenti, ta' kwalità u sikur u aċċess aħjar għall-ilma għal skopijiet sanitarji u ta' iġjene; ifakkar li d-dritt għall-ilma jfisser li s-servizzi tal-provvista ta' ilma jridu jkunu aċċessibbli għal kulħadd; 5.
Ifakkar li l-Istati li jirratifikaw trattat dwar id-drittijiet tal-bniedem jimpenjaw ruħhom li jipproteġu, jirrispettaw u jonoraw l-impenji adottati fil-qafas internazzjonali, nazzjonali, reġjonali u lokali għall-protezzjoni ta' dawn id-drittijiet; huwa tal-fehma, f'dan is-sens, li r-rikonoxximent tal-komunità internazzjonali tad-dritt għall-ilma u għas-sanità jeħtieġlu jinkludi mekkaniżmi ta' protezzjoni u infurzar u, għalhekk, jitlob lill-UE tippromwovi mekkaniżmi ta' protezzjoni fil-livell internazzjonali, reġjonali u nazzjonali biex jiġi żgurat li l-implimentazzjoni tad-dritt għall-ilma u għas-sanità ma jkunx fakultattiv għall-Istati iżda dritt eżegwibbli; jistieden lill-UE u lill-Istati Membri jagħtu l-eżempju u jirratifikaw il-konvenzjonijiet rilevanti, bħall-Protokoll dwar l-Ilma u s-Saħħa u l-Konvenzjoni tal-1992 fuq il-protezzjoni u l-użu ta' passaġġi tal-ilma transkonfinali u għadajjar internazzjonali;