16.3.2023
PL
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
C 100/109
3.6.
Proponowana dyrektywa rozszerza listę sytuacji, w których można zastosować środki dotyczące konfiskaty bez uprzedniego wyroku skazującego oparte na postępowaniu karnym, o inne przypadki, w których wydanie wyroku skazującego nie jest możliwe ze względu na obiektywne okoliczności, takie jak immunitet, amnestia czy przedawnienie.
EKES uznaje wysiłki Komisji zmierzające do ograniczenia tych przypadków, ponieważ mogą one być nadużywane lub wykorzystywane do nękania lub prześladowania. 3.7.
W proponowanej dyrektywie zawarto nowy mechanizm zapewniający konfiskatę mienia, które nie jest bezpośrednio związane z przestępstwem wymienionym w dyrektywie, ale opiera się na podejrzeniu, że jest ono nielegalne lub pochodzi z działalności przestępczej.
Chociaż przed wydaniem nakazu konfiskaty należy przeprowadzić obowiązkowe postępowanie sądowe, a na prokuraturze spoczywa ciężaru dowodu w kwestii powiązania danego mienia z działalnością przestępczą, wykluczenie wszelkich możliwych nadużyć w trakcie procedury wymaga większych gwarancji.
W krajowych systemach prawnych stosuje się różne ścieżki, począwszy od konfiskaty na podstawie prawa cywilnego, a skończywszy na prawie karnym.
Proponowana dyrektywa powinna zawierać normy dotyczące praw i gwarancji proceduralnych przysługujących oskarżonym oraz zapewnić odpowiednie szkolenia dla sędziów i prokuratorów. 3.8.
Ponieważ wpływ przepisu o ponownym wykorzystaniu skonfiskowanego mienia na cele społeczne zawartego w dyrektywie w sprawie konfiskaty jest ograniczony, należy dodatkowo zachęcić państwa członkowskie do uwzględnienia odpowiednich środków w celu zapewnienia skuteczności tego przepisu.
EKES zwraca się do Komisji Europejskiej o podjęcie bardziej ambitnych działań w celu zapewnienia skuteczności ponownego wykorzystywania skonfiskowanego mienia na cele społeczne oraz o ustalenie minimalnego odsetka obowiązującego państwa członkowskie w odniesieniu do takiego wykorzystania.
Z punktu widzenia spójności społecznej niezwykle ważne jest, aby społeczności cierpiące w wyniku przestępczości otrzymywały bezpośrednio odszkodowania naprawcze i korzystały z zysków z tych odszkodowań.
Ponadto społeczności potrzebują lepszego wsparcia, aby zwiększyć swoją odporność na przestępczość zorganizowaną, a w zarządzanie skonfiskowanym mieniem i zbywanie go musi być zaangażowane społeczeństwo obywatelskie. 3.9.
Jak stwierdzono również w dyrektywie w sprawie konfiskaty, środki dotyczące konfiskaty nie będą miały wpływu na prawo ofiar do zaspokojenia ich roszczeń.
Jednakże proponowana dyrektywa nadal nie gwarantuje zaspokojenia roszczeń ofiar przed innymi wierzycielami.
Jednocześnie proponowana dyrektywa i inne przepisy UE nie zapewniają wystarczającej ochrony obywatelom państw trzecich, ponieważ koncentrują się one na obywatelach Unii. 3.10.
W sprawozdaniu z oceny skutków wskazano na następujące niedociągnięcia: brak informacji szczegółowych na temat roli biur ds. odzyskiwania mienia oraz przeznaczenie na śledzenie mienia niewystarczających zasobów ludzkich, finansowych i technicznych.
W proponowanej dyrektywie uwzględniono te ustalenia i zawarto wymóg utworzenia co najmniej jednego biura ds. odzyskiwania mienia w każdym państwie członkowskim.
Dobrym rozwiązaniem jest nałożenie jednoznacznego obowiązku zapewnienia odpowiednich zasobów, aby biura ds. odzyskiwania mienia mogły działać skutecznie i efektywnie.
Obowiązkowi temu powinny jednak towarzyszyć regularne sprawozdania składane Komisji na szczeblu krajowym dotyczące przydzielonych zasobów, tak aby Komisja mogła ocenić, czy nie występuje rozdrobnienie lub brak równowagi pomiędzy poszczególnymi biurami ds. odzyskiwania mienia. 3.11.
Koszty związane z zarządzaniem zabezpieczonym lub skonfiskowanym mieniem mogą być znaczne, a nawet przekraczać jego wartość.
Proponowana dyrektywa nakłada na właściwe organy obowiązek przeprowadzenia oceny kosztów przed wydaniem nakazu zabezpieczenia.
EKES z zadowoleniem przyjmuje ten środek jako skuteczny i użyteczny instrument, który pozwoli ograniczyć niezbędne koszty i zmaksymalizować późniejszą wartość mienia. 3.12.
Mechanizm środka tymczasowego w postaci sprzedaży można stosować w ograniczonych przypadkach, które wymieniono w proponowanej dyrektywie, i prawdopodobnie przyczyni się do lepszego zarządzania zabezpieczonym mieniem.
Chociaż mechanizm ten istnieje w większości państw członkowskich, stosuje się go na niewielką skalę i z dużymi różnicami.
Proponowana dyrektywa prawdopodobnie zwiększy wykorzystanie tego mechanizmu dzięki wprowadzeniu jednolitej definicji oraz określeniu warunków, w których należy go stosować. 3.13.
Stwierdzono, że brak wyczerpujących i porównywalnych danych statystycznych bardzo utrudnia zwiększanie skuteczności systemu odzyskiwania mienia.
W tym względzie proponowana dyrektywa wymaga, aby każde państwo członkowskie utworzyło rejestr odzyskiwania mienia służący do gromadzenia zaszyfrowanych informacji zbieranych od właściwych organów przez cały proces odzyskiwania mienia. 3.14.
EKES uważa, że zebranie wszystkich istotnych przepisów prawnych dotyczących odzyskiwania mienia w jednej dyrektywie jest zgodne z programem Komisji dotyczącym sprawności i wydajności regulacyjnej (REFIT) i pomoże odpowiednim organom oraz zainteresowanym stronom lepiej zrozumieć przepisy i przyczyni się do lepszego wdrażania i poprawy skuteczności środków mających na celu zwiększenie skali odzyskiwania nielegalnego mienia w jurysdykcjach krajowych.