16.3.2023
NL
Publicatieblad van de Europese Unie
C 100/109
3.6.
Met de voorgestelde richtlijn wordt de lijst van situaties voor maatregelen in verband met confiscatie zonder veroordeling op grond van een strafprocedure uitgebreid tot andere gevallen waarin een strafrechtelijke veroordeling niet mogelijk is wegens objectieve omstandigheden zoals immuniteit, amnestie en verjaring.
Het EESC erkent de inspanningen van de Commissie om deze gevallen aan beperkingen te onderwerpen, aangezien deze zouden kunnen worden misbruikt of gebruikt voor intimidatie of vervolging. 3.7.
De voorgestelde richtlijn bevat een nieuw confiscatiemechanisme voor de confiscatie van vermogensbestanddelen die niet rechtstreeks verband houden met een in de richtlijn genoemd misdrijf, maar waarvan wordt vermoed dat het gaat om illegaal verkregen goederen of opbrengsten van criminele activiteiten.
Daarbij moet er verplicht een gerechtelijke procedure worden gevolgd voordat een confiscatiebevel uitgevaardigd kan worden en is het aan het openbaar ministerie om te bewijzen dat het betrokken vermogensbestanddeel verband houdt met criminele activiteiten.
Het EESC meent echter dat verdere waarborgen vereist zijn om elk mogelijk misbruik tijdens de procedure uit te sluiten.
De nationale jurisdicties hanteren verschillende benaderingen, variërend van confiscatie volgens het burgerlijk recht tot confiscatie volgens het strafrecht.
De voorgestelde richtlijn moet normen bevatten betreffende de procedurele rechten van en waarborgen voor verweerders en ervoor zorgen dat rechters en openbare aanklagers adequate scholing kunnen volgen. 3.8.
Gezien het beperkte effect van de bepaling inzake sociaal hergebruik in de confiscatierichtlijn zouden de lidstaten meer moeten worden aangemoedigd om passende maatregelen te nemen om de doeltreffendheid van de bepaling te waarborgen.
Het EESC verzoekt de Europese Commissie ambitieuzer te zijn in haar streven naar sociaal hergebruik van geconfisqueerde vermogensbestanddelen en de lidstaten in dit verband een minimumpercentage op te leggen.
Het is van vitaal belang voor de sociale samenhang dat de getroffen gemeenschappen rechtstreeks schadeloosstelling ontvangen en de vruchten daarvan plukken.
Bovendien moeten zij beter worden ondersteund bij het opbouwen van hun weerbaarheid tegen de georganiseerde criminaliteit, en moet het maatschappelijk middenveld worden betrokken bij het beheer van en de beschikking over geconfisqueerde vermogensbestanddelen. 3.9.
Zoals ook in de confiscatierichtlijn wordt vermeld, laten confiscatiemaatregelen het recht van slachtoffers op schadeloosstelling onverlet.
Met de voorgestelde richtlijn wordt echter nog steeds niet gewaarborgd dat de schadeloos­ stelling van slachtoffers voorrang krijgt in de rangorde van schuldeisers.
Tegelijkertijd worden onderdanen van derde landen onvoldoende beschermd door de voorgestelde richtlijn en andere EU-wetgeving, aangezien deze gericht zijn op EU-burgers. 3.10.
In het effectbeoordelingsverslag wordt gewezen op de volgende tekortkomingen: een gebrek aan duidelijkheid over de rol van de bureaus voor de ontneming van vermogensbestanddelen, en het feit dat er onvoldoende personele, financiële en technische middelen worden uitgetrokken voor de opsporing van vermogensbestanddelen.
De voorgestelde richtlijn komt aan deze bevindingen tegemoet en schrijft voor dat in elke lidstaat ten minste één bureau voor de ontneming van vermogensbestanddelen wordt opgericht.
De uitdrukkelijke verplichting om voldoende middelen ter beschikking te stellen om de efficiëntie en doeltreffendheid van deze bureaus te waarborgen, wordt toegejuicht.
Deze verplichting zou echter gepaard moeten gaan met de verplichting voor elke lidstaat om regelmatig aan de Commissie verslag uit te brengen over de toegewezen middelen, zodat de Commissie kan beoordelen of er sprake is van versnippering of gebrek aan evenwicht tussen de verschillende bureaus voor de ontneming van vermogensbestanddelen. 3.11.
De kosten in verband met het beheer van bevroren en/of geconfisqueerde vermogensbestanddelen kunnen aanzienlijk zijn of zelfs de waarde van het betrokken vermogensbestanddeel overschrijden.
De voorgestelde richtlijn bevat een verplichting voor de bevoegde autoriteiten om de kosten te beoordelen alvorens een bevriezingsbevel uit te vaardigen.
Het EESC verwelkomt deze maatregel als een efficiënt en nuttig instrument om de noodzakelijke kosten te beperken en de latere waarde van het vermogensbestanddeel te maximaliseren. 3.12.
Het mechanisme voor tussentijdse verkoop kan worden ingezet in een beperkt aantal gevallen, die nu in de voorgestelde richtlijn worden opgesomd, en zal waarschijnlijk bijdragen tot een doeltreffender beheer van de bevroren vermogensbestanddelen.
Hoewel dit mechanisme in de meeste lidstaten beschikbaar is, wordt het op beperkte schaal en op zeer uiteenlopende wijze toegepast.
Door de invoering van één enkele definitie en de specificatie van de voorwaarden voor het gebruik ervan zou met de voorgestelde richtlijn het gebruik van dit mechanisme kunnen worden verbeterd. 3.13.
Het ontbreken van volledige en vergelijkbare statistieken is aangemerkt als een belangrijke factor die het verbeteren van de doeltreffendheid van het systeem voor de ontneming van vermogensbestanddelen in de weg staat.
In dit verband wordt iedere lidstaat verplicht een register voor de ontneming van vermogensbestanddelen op te zetten waarin gedurende het gehele ontnemingsproces gecodeerde informatie van de bevoegde autoriteiten wordt verzameld. 3.14.
Het EESC is van mening dat het in overeenstemming is met het programma van de Commissie voor gezonde en resultaatgerichte regelgeving (Refit) dat alle relevante wettelijke bepalingen inzake het ontnemen van vermogens­ bestanddelen in één richtlijn worden ondergebracht.
Ook zal dit de betrokken autoriteiten en belanghebbenden helpen de regels beter te begrijpen en de uitvoering en doeltreffendheid verbeteren van maatregelen die bedoeld zijn om het percentage ontnemingen van illegaal verkregen vermogensbestanddelen in nationale rechtsgebieden te verhogen.