C 100/74
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
16.3.2023
6.2.
Ορισμένες από τις μεσογειακές χώρες διστάζουν να επιχειρήσουν την ταχεία ψηφιακή μετάβαση.
Η πολιτική απροθυμία οφείλεται στον φόβο απώλειας του ελέγχου επί του πληθυσμού, με αποτέλεσμα το φιλτράρισμα και τη λογοκρισία.
Εντωμεταξύ, τα ψηφιακά εργαλεία μπορούν να επιτρέψουν στις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών να ακούγονται και να προωθούν τη δημοκρατία.
Το Κουαρτέτο Εθνικού Διαλόγου της Τυνησίας, βραβευμένο με το Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης 2015, αποτελεί παράδειγμα του σημαντικού ρόλου που μπορούν να διαδραματίσουν οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών στην ειρηνική μετάβαση μιας κοινωνίας.
6.3.
Καθώς η ψηφιοποίηση ανοίγει τον δρόμο για κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη, μια ανεξάρτητη αρχή θα πρέπει να θεσπίσει κατάλληλο ψηφιακό κανονιστικό πλαίσιο, προωθώντας τις αρχές των ψηφιακών δικαιωμάτων, όπως η ουδετερότητα του διαδικτύου.
6.4.
Η ταχεία ψηφιοποίηση αυξάνει τον κίνδυνο κυβερνοαπειλών.
Ο ρόλος των αρχών είναι καθοριστικός για τη δημιουργία ενός αποτελεσματικά σχεδιασμένου νομοθετικού πλαισίου με σκοπό την προστασία των χρηστών.
Επί του παρόντος, το Μαρόκο, η Τυνησία, η Αλγερία και η Αίγυπτος έχουν θεσπίσει νόμους για την κυβερνοασφάλεια.
Ωστόσο, οι νόμοι αυτοί στερούνται διατάξεων για την προστασία των δεδομένων (31).
Είναι καίριας σημασίας η προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα των ατόμων, όπως τα δεδομένα που αφορούν την υγεία κ.λπ.
6.5.
Η προστασία των δεδομένων αναδεικνύεται σε έναν από τους πιο κρίσιμους τομείς της ψηφιακής μετάβασης.
Το ζήτημα της ιδιοκτησίας και της διαφύλαξης του τεράστιου όγκου δεδομένων κατέχει υψηλή θέση στο πρόγραμμα των φορέων χάραξης πολιτικής.
Αυτό αποτελεί απάντηση στη μεγάλη άνοδο της ανάλυσης μαζικών δεδομένων, και καθώς οι πλατφόρμες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης αποκτούν πρωτοφανή ισχύ και επιρροή.
Υποστηρίζεται ότι το ρυθμιστικό πλαίσιο στη Νότια Γειτονία δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί επαρκώς και η νομοθεσία για τις αναδυόμενες τεχνολογίες δεν εγκρίνεται αρκετά γρήγορα (32).
Υπάρχουν χώρες που εκφράζουν ακόμη και έλλειψη πολιτικής βούλησης να σημειώσουν πρόοδο σε αυτό το θέμα.
Το ζήτημα είναι ακόμη πιο έντονο στην περίπτωση των ευαίσθητων δεδομένων, για παράδειγμα όσον αφορά τις εφαρμογές και τις πλατφόρμες υγείας.
Ειδικότερα, υπάρχει σκεπτικισμός στις χώρες του Νότου όπου η νομοθεσία για τον γενικό κανονισμό για την προστασία δεδομένων (ΓΚΠΔ) και τη συναφή προστασία της ιδιωτικότητας ενδέχεται να μην έχει ακόμη θεσπιστεί.
Στην Ευρώπη, η Πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες (DSA) και η Πράξη για τις ψηφιακές αγορές (DMA) αποσκοπούν στη δημιουργία ενός ασφαλέστερου ψηφιακού χώρου για τους χρήστες, προωθώντας παράλληλα την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα.
6.6.
Η ψηφιακή πειρατεία είναι μια ακόμη παγίδα της ψηφιοποίησης.
Είναι εξαιρετικά εύκολη και φθηνή η μεγάλης κλίμακας αντιγραφή και διανομή ψηφιοποιημένων δημιουργιών που υπόκεινται σε δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (ΔΔΙ).
Οι επιχειρήσεις του τομέα της δημιουργίας υποφέρουν περισσότερο από αυτό το φαινόμενο, και, ελλείψει αποτελεσματικής νομοθεσίας, τα επιχειρηματικά μοντέλα των καλλιτεχνών και των εργαζομένων στον τομέα της δημιουργίας καθίστανται μη βιώσιμα.
6.7.
Η ψηφιοποίηση μπορεί να οδηγήσει σε καταστολή των πολιτών.
Σε ορισμένες χώρες, τα ψηφιακά δικαιώματα δέχονται επίθεση από τις αρχές, καθώς η ψηφιοποίηση θεωρείται μέσο επιτήρησης.
Για παράδειγμα, λόγω της πανδημίας, χρησιμοποιήθηκαν εφαρμογές εντοπισμού θέσης για την παρακολούθηση της διασποράς του ιού, εγείροντας ανησυχίες σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα (33).
Η δυνητική παρακολούθηση κάθε ψηφιακής δραστηριότητας συνιστά σοβαρή απειλή για τη δημοκρατία και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μέσο καταπίεσης.
Η έκθεση Ελευθερίας στο Διαδίκτυο του 2021 κατατάσσει τη Γαλλία στην υψηλότερη θέση με βαθμολογία 78 στα 100, την Ιταλία με 76, την Τυνησία με 63, το Μαρόκο με 53, τον Λίβανο με 51, την Ιορδανία με 47, την Τουρκία με 34 και την Αίγυπτο με 26 (34).
6.8.
Το χρονίζον ψηφιακό χάσμα ενδέχεται να οδηγήσει σε πιο σοβαρές ανισότητες και αποκλίσεις στην περιοχή της Μεσογείου.
Ορισμένες χώρες δεν διαθέτουν τις αναγκαίες ψηφιακές υποδομές (κάλυψη ή πρόσβαση σε σταθερή ευρυζωνική σύνδεση), ή ορισμένες απομακρυσμένες και αγροτικές περιοχές ενδέχεται απλώς να μείνουν χωρίς κάλυψη ή δίκτυα 4G/5G.
Μια ακόμη πηγή του χάσματος είναι η έλλειψη ψηφιακών δεξιοτήτων στον πληθυσμό και ο ψηφιακός αναλφαβητισμός.
Ειδικότερα, τα χαμηλά επίπεδα ψηφιακού γραμματισμού είναι συνηθέστερα στις χώρες του Νότου, ιδίως μεταξύ των γυναικών και των ηλικιωμένων (35).
(31) (32) (33) (34) (35)
Langendorf, M., «Applying Europe’s Digital Agenda in Mediterranean Partner Countries: Opportunities and Pitfalls» (Εφαρμογή του ευρωπαϊκού ψηφιακού θεματολογίου στις μεσογειακές χώρες εταίρους: ευκαιρίες και ελλείψεις), IEMed.
Mediterranean Yearbook, 2021.
Sidło, K., «Digital Transformation in the Southern Neighbourhood» (Ο ψηφιακός μετασχηματισμός στη νότια Γειτονία), EuroMeSCo Euromed Survey, 2021.
Langendorf, M., «Applying Europe’s Digital Agenda in Mediterranean Partner Countries: Opportunities and Pitfalls» (Εφαρμογή του ευρωπαϊκού ψηφιακού θεματολογίου στις μεσογειακές χώρες εταίρους: ευκαιρίες και ελλείψεις), IEMed.
Mediterranean Yearbook, 2021. https://freedomhouse.org/policy-recommendations/internet-freedom Sidło, K., «Digital Transformation in the Southern Neighbourhood» (Ο ψηφιακός μετασχηματισμός στη νότια Γειτονία), EuroMeSCo Euromed Survey, 2021.