16.3.2023
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
C 100/109
3.6.
Η προτεινόμενη οδηγία επεκτείνει τον κατάλογο των περιπτώσεων για τα μη βασιζόμενα σε καταδικαστική απόφαση μέτρα δήμευσης που βασίζονται σε ποινικές διαδικασίες σε άλλες περιπτώσεις στις οποίες η ποινική καταδίκη δεν είναι δυνατή λόγω αντικειμενικών περιστάσεων με ασυλία, αμνηστία και λήξη της προθεσμίας παραγραφής.
Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τις προσπάθειες που καταβάλλει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την επιβολή ορίων σε αυτές τις περιπτώσεις, δεδομένου ότι θα μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενο κατάχρησης ή να χρησιμοποιούνται για λόγους παρενόχλησης ή δίωξης. 3.7.
Η προτεινόμενη οδηγία περιλαμβάνει έναν νέο μηχανισμό δήμευσης που διασφαλίζει τη δήμευση περιουσιακών στοιχείων που δεν συνδέονται άμεσα με έγκλημα που απαριθμείται στην οδηγία, αλλά βασίζονται στην υπόνοια παράνομης περιουσίας/αποτελέσματος από εγκληματικές δραστηριότητες.
Παρά την υποχρεωτική δικαστική διαδικασία που προηγείται της απόφασης δήμευσης και το βάρος της απόδειξης που φέρει η εισαγγελική αρχή για τη σύνδεση του εν λόγω περιουσιακού στοιχείου με εγκληματική δραστηριότητα, απαιτούνται περισσότερες εγγυήσεις για τον αποκλεισμό πιθανών καταχρήσεων κατά τη διάρκεια της διαδικασίας.
Οι εθνικές δικαιοδοσίες ακολουθούν διαφορετικές οδούς, από τη δήμευση βάσει του αστικού δικαίου έως το ποινικό δίκαιο.
Η προτεινόμενη οδηγία θα πρέπει να περιλαμβάνει πρότυπα για τα δικονομικά δικαιώματα και τις εγγυήσεις προστασίας των κατηγορουμένων και να διασφαλίζει ότι παρέχεται κατάλληλη κατάρτιση στους δικαστές και τους εισαγγελείς. 3.8.
Ο περιορισμένος αντίκτυπος της διάταξης περί κοινωνικής επαναχρησιμοποίησης στην οδηγία δήμευσης θα απαιτούσε μεγαλύτερη ενθάρρυνση των κρατών μελών να λάβουν κατάλληλα μέτρα για τη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας της διάταξης.
Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επιδείξει μεγαλύτερη φιλοδοξία στις προσπάθειές της να καταστήσει αποτελεσματική την επαναχρησιμοποίηση των δημευμένων περιουσιακών στοιχείων για κοινωνικούς σκοπούς και να ορίσει ένα ελάχιστο ποσοστό κοινωνικής επαναχρησιμοποίησης για τα κράτη μέλη.
Είναι υψίστης σημασίας για την κοινωνική συνοχή οι πληγείσες κοινότητες να λαμβάνουν απευθείας αποζημίωση αποκατάστασης των ζημιών και να επωφελούνται από τις αποδόσεις που αποφέρουν αυτές οι αποζημιώσεις.
Επιπλέον, οι κοινότητες χρειάζονται καλύτερη συνδρομή για την ενίσχυση της ανθεκτικότητάς τους στο οργανωμένο έγκλημα, ενώ η κοινωνία των πολιτών πρέπει να συμμετέχει στη διαχείριση και τη διάθεση των δημευμένων περιουσιακών στοιχείων.
3.9. Όπως αναφέρεται επίσης στην οδηγία για τη δήμευση, το δικαίωμα αποζημίωσης των θυμάτων δεν θα επηρεαστεί από τα μέτρα δήμευσης.
Ωστόσο, η προτεινόμενη οδηγία εξακολουθεί να μην διασφαλίζει την προτεραιότητα στην αποζημίωση των θυμάτων κατά την ιεράρχηση των πιστωτών.
Ταυτόχρονα, οι πολίτες τρίτων χωρών δεν προστατεύονται επαρκώς από την προτεινόμενη οδηγία και άλλες νομοθετικές πράξεις της ΕΕ, καθώς αυτές εστιάζουν στους πολίτες της ΕΕ. 3.10.
Στην έκθεση εκτίμησης επιπτώσεων επισημαίνονται οι ακόλουθες ελλείψεις: έλλειψη λεπτομερειών σχετικά με τους ρόλους των υπηρεσιών ανάκτησης περιουσιακών στοιχείων, καθώς και ανεπαρκείς ανθρώπινοι, οικονομικοί και τεχνικοί πόροι που διατίθενται για την ανίχνευση των περιουσιακών στοιχείων.
Η προτεινόμενη οδηγία ανταποκρίνεται στις διαπιστώσεις αυτές και απαιτεί την ίδρυση τουλάχιστον μιας υπηρεσίας ανάκτησης σε κάθε κράτος μέλος.
Η ρητή υποχρέωση παροχής επαρκών πόρων για τη διασφάλιση της αποδοτικότητας και της αποτελεσματικότητας των υπηρεσιών ανάκτησης περιουσιακών στοιχείων είναι ευπρόσδεκτη.
Ωστόσο, η υποχρέωση αυτή θα πρέπει να συνοδεύεται από τακτική υποβολή εκθέσεων από το εθνικό επίπεδο στην Επιτροπή σχετικά με τους διατιθέμενους πόρους, ώστε η Επιτροπή να είναι σε θέση να αξιολογεί κατά πόσον υπάρχει κατακερματισμός ή έλλειψη ισορροπίας μεταξύ των διαφόρων υπηρεσιών ανάκτησης περιουσιακών στοιχείων. 3.11.
Οι δαπάνες που συνδέονται με τη διαχείριση δεσμευμένων ή/και δημευθέντων περιουσιακών στοιχείων μπορεί να είναι σημαντικές ή ακόμη και να υπερβαίνουν την αξία των σχετικών περιουσιακών στοιχείων.
Η προτεινόμενη οδηγία περιλαμβάνει την υποχρέωση των αρμόδιων αρχών να αξιολογούν το κόστος πριν από την έκδοση απόφασης δέσμευσης.
Η ΕΟΚΕ επικροτεί το μέτρο αυτό ως αποτελεσματικό και χρήσιμο μέσο που αποσκοπεί στη μείωση του αναγκαίου κόστους και στη μεγιστοποίηση της επακόλουθης αξίας του περιουσιακού στοιχείου. 3.12.
Ο μηχανισμός προδικαστικών πωλήσεων μπορεί να εφαρμοστεί σε περιορισμένες περιπτώσεις, οι οποίες απαριθμούνται πλέον στην προτεινόμενη οδηγία, και είναι πιθανό να συμβάλει στην αποτελεσματικότερη διαχείριση των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων.
Παρά το γεγονός ότι ο μηχανισμός είναι διαθέσιμος στα περισσότερα κράτη μέλη, χρησιμοποιείται σε μικρή κλίμακα και με μεγάλες διαφορές.
Η προτεινόμενη οδηγία αναμένεται να ενισχύσει τη χρήση αυτού του μηχανισμού με την εισαγωγή ενιαίου ορισμού και των προϋποθέσεων υπό τις οποίες αυτός θα πρέπει να χρησιμοποιείται. 3.13.
Η απουσία ολοκληρωμένων και συγκρίσιμων στατιστικών στοιχείων διαπιστώθηκε ότι αποτελεί σημαντική αδυναμία όσον αφορά τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του συστήματος ανάκτησης περιουσιακών στοιχείων.
Στο πλαίσιο αυτό, η προτεινόμενη οδηγία απαιτεί από κάθε κράτος μέλος να δημιουργήσει μητρώο ανάκτησης περιουσιακών στοιχείων στο οποίο θα συλλέγονται κωδικοποιημένες πληροφορίες από τις αρμόδιες αρχές καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας ανάκτησης περιουσιακών στοιχείων.
3.14. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ενοποίηση όλων των σχετικών νομικών διατάξεων για την ανάκτηση περιουσιακών στοιχείων σε μια ενιαία οδηγία συνάδει με το πρόγραμμα βελτίωσης της καταλληλότητας και της αποδοτικότητας του κανονιστικού πλαισίου (REFIT) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και θα βοηθήσει τις αρμόδιες αρχές και τα ενδιαφερόμενα μέρη να κατανοήσουν καλύτερα τους κανόνες και να συμβάλουν στη βελτίωση της εφαρμογής και της αποτελεσματικότητας των μέτρων που αποσκοπούν στην αύξηση του ποσοστού ανάκτησης παράνομων περιουσιακών στοιχείων στις εθνικές δικαιοδοσίες.