C 47/124
MT
Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea
7.2.2023
L-Erbgħa 6 ta’ Lulju 2022
32.
Itenni li l-istituzzjonalizzazzjoni tat-tagħlim tal-lingwi uffiċjali fil-Kosovo u l-aċċess ugwali għas-servizzi u l-informazzjoni fil-lingwi uffiċjali huma essenzjali; jilqa', f'dan ir-rigward, l-istabbiliment tad-Dipartiment tal-Istudji tal-Balkani fl-Università ta' Pristina u d-deċiżjoni li jinfetaħ ċentru lingwistiku għat-tagħlim tal-lingwi uffiċjali tal-Kosovo;
33.
Itenni t-talba tiegħu għal inklużjoni akbar ta' persuni li jappartjenu għal minoranzi, inklużi l-komunitajiet Rom, Ashkali, Eġizzjani, Bosnijaċi, Torok u Gorani, kif ukoll persuni b'diżabilità u persuni spostati, billi jingħataw aċċess għal kura tas-saħħa adegwata, protezzjoni soċjali, edukazzjoni, ġustizzja, akkomodazzjoni, opportunitajiet ta' impjieg u servizzi soċjali u pubbliċi oħra, u billi jiġi żgurat l-aċċess tagħhom għat-teħid ta' deċiżjonijiet politiċi u soċjali, filwaqt li jiġu indirizzati b'mod effiċjenti l-forom intersezzjonali ta' diskriminazzjoni li dawn il-gruppi jiffaċċjaw permezz ta' approċċ istituzzjonali sistemiku; iħeġġeġ sforzi akbar fil-ġlieda kontra l-anti-Żingariżmu; iħeġġeġ lill-gvern jaċċellera l-ħidma fuq strateġija u pjan ta' azzjoni ġodda għall-2021–2026 għall-inklużjoni tal-komunitajiet Rom, Ashkali u Eġizzjani fil-Kosovo;
34.
Jitlob li ssir reviżjoni urġenti tal-kotba tal-iskola sekondarja, li jipprovdu informazzjoni ħażina u fihom lingwaġġ u deskrizzjonijiet diskriminatorji għall-minoranzi etniċi, il-minoranzi sesswali u n-nisa; iħeġġeġ lill-awtoritajiet tal-gvern isegwu l-inizjattiva appoġġjata mill-UE “Appoġġ tal-Unjoni Ewropea għall-Edukazzjoni Bażika u Sekondarja”, li nbdiet lejn tmiem l-2021 u għandha l-għan li taġġorna dawn il-kotba akkademiċi;
35.
Ifaħħar lill-Kosovo għall-koeżistenza paċifika tal-komunitajiet reliġjużi u jistiednu jintensifika l-isforzi tiegħu biex jipprovdi lill-gruppi ta' minoranzi opportunitajiet indaqs, rappreżentanza adegwata fil-ħajja politika u kulturali u l-protezzjoni u l-promozzjoni tal-wirt kulturali, il-lingwi u t-tradizzjonijiet tal-minoranzi nazzjonali u reliġjużi tiegħu; jilqa' l-inizjattiva tal-Gvern tal-Kosovo li jikkonsulta u jiltaqa' regolarment mal-komunitajiet kollha li jgħixu fil-Kosovo bħala parti mid-djalogu intern u jilqa' l-ħolqien tal-pożizzjoni l-ġdida tal-gvern ta' Viċi Prim Ministru għall-Kwistjonijiet tal-Minoranzi u d-Drittijiet tal-Bniedem;
36.
Jirrikonoxxi li l-kostituzzjoni tal-Kosovo hija progressiva ħafna f'termini ta' drittijiet tal-minoranzi; jinnota, f'dan ir-rigward, li l-petizzjoni ffirmata minn kważi 500 persuna li storikament identifikaw lilhom infushom bħala Bulgari u li ġiet irreġistrata fl-Assemblea tal-Kosovo f'Mejju 2018, għadha ma ġietx ikkunsidrata u jirrakkomanda li dawk id-drittijiet jiġu minquxa fil-liġi u żgurati fil-prattika;
37.
Jissottolinja li l-midja ħielsa hija waħda mill-pilastri essenzjali tad-demokrazija u li l-ġurnalisti jeħtiġilhom jiġu protetti mill-pressjoni politika; jikkundanna l-pressjoni politika li l-ġurnalisti huma soġġetti għaliha u l-użu ta' kawżi strateġiċi kontra l-parteċipazzjoni pubblika biex jintimidawhom u dan iwassal ukoll għal awtoċensura; jisħaq li l-użu ta' lingwaġġ diffamatorju fil-konfront tal-ġurnalisti mhuwiex aċċettabbli; iwissi kontra kwalunkwe dikjarazzjoni li tistigmatizza lill-midja, b'mod partikolari minn uffiċjali u personalitajiet pubbliċi li għandhom jagħtu eżempju bit-tmexxija tagħhom;
38.
Jinnota li x-xenarju tal-midja ġie mfixkel f'dawn l-aħħar snin, b'investimenti fuq skala kbira li jwasslu għal żieda fl-influwenza tas-settur privat fuq il-mezzi ewlenin tal-midja u li l-midja online spiss qed tintuża għal rikatti kummerċjali u politiċi; itenni l-ħtieġa li tiġi garantita t-trasparenza tal-midja, inkluż dwar is-sjieda tal-midja; jilqa' l-ħatra tal-bord il-ġdid tax-xandir pubbliku RTK permezz ta' proċess trasparenti u bbażat fuq il-mertu; jitlob li tinstab soluzzjoni sostenibbli biex tiġi żgurata l-indipendenza editorjali tal-RTK;
39.
Jinsab imħasseb ħafna dwar il-livell għoli kontinwu ta' vjolenza domestika u abbażi tal-ġeneru, kif ukoll ta' vjolenza kontra t-tfal, fil-Kosovo, l-għadd ta' każijiet ta' femminiċidju u l-prestazzjoni mhux sodisfaċenti tal-ġudikatura fil-prosekuzzjoni effiċjenti tal-każijiet ta' femminiċidju u ta' vjolenza abbażi tal-ġeneru; jappella għall-implimentazzjoni effettiva tal-istrateġija nazzjonali kontra l-vjolenza domestika u dik abbażi tal-ġeneru; jissottolinja li l-edukazzjoni hija kruċjali għall-ġlieda kontra d-diskriminazzjoni fuq il-bażi ta' ġeneru; jenfasizza l-ħtieġa li jiġi żgurat il-funzjonament xieraq tas-sistema ta' protezzjoni, prevenzjoni u aġġudikazzjoni tal-forom kollha ta' vjolenza abbażi tal-ġeneru, inkluż permezz ta' żieda fl-għadd ta' aġenti tal-infurzar tal-liġi u mħallfin sensittivi għall-ġeneru, appoġġ għal postijiet ta' kenn għan-nisa, għajnuna legali lill-vittmi u kampanji ta' sensibilizzazzjoni tal-pubbliku;