22.9.2022
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
L 245/59
διασφαλίσεις δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να θεωρηθεί ότι στερούν από τους ιδιοκτήτες μέσων ενημέρωσης τον ρόλο που διαδραματίζουν στον καθορισμό στρατηγικών στόχων και στην προώθηση της ανάπτυξης και της οικονομικής βιωσιμότητας των εταιρειών τους.
Επιπλέον, θα πρέπει να αναγνωριστεί ο ηγετικός ρόλος που διαδραματίζουν οι πάροχοι υπηρεσιών μέσων ενημέρωσης και οι δημοσιογράφοι στην ανάπτυξη εσωτερικών διασφαλίσεων και μέσων αυτορρύθμισης.
(18)
Η παρούσα σύσταση βασίζεται σε ανταλλαγές απόψεων με ενδιαφερόμενα μέρη, ιδίως δημοσιογράφους, εταιρείες μέσων ενημέρωσης και τις ενώσεις τους.
Στηρίζεται στις συζητήσεις που έλαβαν χώρα στο ευρωπαϊκό φόρουμ για τα ειδησεογραφικά μέσα (14), ιδίως στη δεύτερη έκδοση που πραγματοποιήθηκε στις 29 Νοεμβρίου 2021 και στην οποία συζητήθηκαν ο μετασχηματισμός του κλάδου των μέσων ενημέρωσης και οι σχετικές προκλήσεις (15).
Λαμβάνει επίσης υπόψη τις υφιστάμενες πρωτοβουλίες του κλάδου, στις οποίες περιλαμβάνεται η «Journalism Trust Initiative» (JTI) της οργάνωσης Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα και των εταίρων της, οι οποίες αποσκοπούν στην προώθηση ενός υγιέστερου χώρου πληροφόρησης που να υποστηρίζεται από κλαδικά πρότυπα.
(19)
Τα συνιστώμενα μέτρα βασίζονται σε πρωτοβουλίες που δοκιμάζουν νέα επιχειρηματικά μοντέλα και συνεργασίες, όπως εκείνες που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο της δράσης για συμπράξεις στον τομέα της δημοσιογραφίας, η οποία υποστηρίζεται από το πρόγραμμα «Δημιουργική Ευρώπη» (16).
Βασίζονται επίσης στα προγράμματα και τις προτεραιότητες χρηματοδοτικής στήριξης που περιγράφονται στο σχέδιο δράσης για τα μέσα ενημέρωσης και τον οπτικοακουστικό τομέα, στο πλαίσιο των προσπαθειών σε επίπεδο ΕΕ για τη στήριξη ενός κλαδικού οικοσυστήματος για τα ειδησεογραφικά μέσα.
Επιπλέον, ορισμένοι πάροχοι υπηρεσιών μέσων ενημέρωσης χρησιμοποιούν δομές διακυβέρνησης στις οποίες μη κερδοσκοπικές οντότητες, όπως καταπιστεύματα ή ιδρύματα, κατέχουν το σύνολο ή μέρος του κεφαλαίου τους και, σε ορισμένες περιπτώσεις, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στον διορισμό των διοικητικών συμβουλίων και των αρχισυντακτών/αρχισυντακτριών, που θεωρείται ότι μεριμνούν για τη διατήρηση της συντακτικής ανεξαρτησίας του παρόχου σε μακροπρόθεσμη βάση.
Άλλοι μηχανισμοί διακυβέρνησης με παρόμοιους στόχους περιλαμβάνουν ρυθμίσεις συμμετοχής των δημοσιογράφων στο μετοχικό κεφάλαιο, στις οποίες μέλη του συντακτικού προσωπικού ή των οργάνων εκπροσώπησής τους ελέγχουν μέρος των μετοχών ή έχουν την εξουσία να αρνηθούν την είσοδο νέου/-ας ελέγχοντος/ουσας μετόχου που ενδέχεται να επηρεάσει τη συντακτική ανεξαρτησία.
Βάσει των ανωτέρω, στα συνιστώμενα μέτρα αναφέρονται πιθανές προσεγγίσεις τις οποίες θα μπορούσαν να εξετάσουν οι πάροχοι υπηρεσιών μέσων ενημέρωσης για να αυξήσουν τη βιωσιμότητά τους και, ως εκ τούτου, την ανθεκτικότητά τους σε πολιτικές πιέσεις και πιέσεις της αγοράς, με την επισήμανση ότι οι πάροχοι εξακολουθούν να είναι οι πλέον κατάλληλοι, ως οικονομικοί φορείς, για την ανάπτυξη επιχειρηματικών μοντέλων που ανταποκρίνονται στους στόχους και τις ικανότητές τους, ανάλογα με τα τμήματα της αγοράς στα οποία στοχεύουν.
(20)
Η παρούσα σύσταση αποσκοπεί επίσης στην περαιτέρω προώθηση της διαφάνειας όσον αφορά το ιδιοκτησιακό καθεστώς των μέσων ενημέρωσης σε ολόκληρη την Ένωση.
Επί του παρόντος, τα διεθνή πρότυπα (17) και η ενωσιακή νομοθεσία για τα μέσα ενημέρωσης ενθαρρύνουν τα κράτη μέλη να θεσπίσουν ειδικά τομεακά μέτρα για την αύξηση της διαφάνειας όσον αφορά το ιδιοκτησιακό καθεστώς των μέσων ενημέρωσης.
Ειδικότερα, το άρθρο 5 παράγραφος 2 της οδηγίας 2010/13/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (18) αναγνωρίζει ότι τα κράτη μέλη μπορούν να απαιτούν από τους παρόχους υπηρεσιών μέσων επικοινωνίας που υπάγονται στη δικαιοδοσία τους να καθιστούν δυνατή την πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με το ιδιοκτησιακό καθεστώς τους, συμπεριλαμβανομένων πληροφοριών σχετικά με τους πραγματικούς δικαιούχους, σύμφωνα με τους γενικούς κανόνες για τη διαφάνεια του πραγματικού δικαιούχου που ορίζονται στην οδηγία (ΕΕ) 2015/849 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (19).
Η σύσταση του Συμβουλίου της Ευρώπης του 2018 σχετικά με την πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης και τη διαφάνεια του ιδιοκτησιακού καθεστώτος των μέσων ενημέρωσης καλεί τα κράτη μέλη να θεσπίσουν πλαίσια για τη δημοσιοποίηση ακριβών και επικαιροποιημένων πληροφοριών σχετικά με την άμεση και την πραγματική ιδιοκτησία των μέσων ενημέρωσης.
Επιπλέον, η Επιτροπή συγχρηματοδοτεί την ανάπτυξη του Euromedia Ownership Monitor, το οποίο αποσκοπεί στον σχεδιασμό μιας κλιμακώσιμης βάσης δεδομένων με δυνατότητα αναζήτησης, η οποία θα παρέχει δωρεάν και φιλικές προς τον χρήστη πληροφορίες σχετικά με το ιδιοκτησιακό καθεστώς των μέσων ενημέρωσης σε ολόκληρη την Ένωση.
(14) Το ευρωπαϊκό φόρουμ για τα ειδησεογραφικά μέσα συστάθηκε από την Επιτροπή στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης για τα μέσα ενημέρωσης και τον οπτικοακουστικό τομέα με στόχο την ενίσχυση της συνεργασίας με τους ενδιαφερόμενους φορείς σε θέματα που αφορούν τα μέσα ενημέρωσης.
(15) Δείτε τα βίντεο και τη σύνοψη της εκδήλωσης: https://digital-strategy.
ec.europa.eu/en/library/european-news-media-forum-industrialtransformation-glance.
(16) Κανονισμός (ΕΕ) 2021/818 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Μαΐου 2021, για τη θέσπιση του προγράμματος «Δημιουργική Ευρώπη» (2021-2027) και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ.
1295/2013 (ΕΕ L 189 της 28.5.2021, σ. 34).
(17) Σύσταση CM/Rec(2018)1 της Επιτροπής υπουργών προς τα κράτη μέλη σχετικά με την πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης και τη διαφάνεια του ιδιοκτησιακού καθεστώτος των μέσων ενημέρωσης.
(18) Οδηγία 2010/13/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 10ης Μαρτίου 2010, για τον συντονισμό ορισμένων νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με την παροχή υπηρεσιών οπτικοακουστικών μέσων (οδηγία για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων) (ΕΕ L 95 της 15.4.2010, σ. 1).
(19) Οδηγία (ΕΕ) 2015/849 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Μαΐου 2015, σχετικά με την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας, την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ.
648/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, και την κατάργηση της οδηγίας 2005/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και της οδηγίας 2006/70/ΕΚ της Επιτροπής (ΕΕ L 141 της 5.6.2015, σ. 73).