16.6.2022
PL
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
L 161/87
zastąpione wytycznymi w sprawie finansowania ryzyka z 2014 r. ( 3) w ramach programu unowocześnie­ nia polityki w dziedzinie pomocy państwa ( 4).
Wytyczne w sprawie finansowania ryzyka z 2014 r. wygasną z końcem 2021 r.
Państwa członkowskie mogą jednak nadal dostrzegać potrzebę udostępniania pomocy na finansowanie ryzyka i nadal konieczne są wytyczne dotyczące sposobu wspierania finanso­ wania ryzyka z zachowaniem pełnej zgodności z zasadami pomocy państwa.
2.
W tym względzie MŚP są filarem gospodarek państw członkowskich, zarówno pod względem zatrudnienia, jak i dynamiki i wzrostu gospodarczego, a zatem mają również zasadnicze znaczenie dla rozwoju gospodarczego i odporności Unii jako całości.
Jak odnotowano w strategii MŚP na rzecz zrównoważonej i cyfrowej Europy (5), 25 mln unijnych MŚP zatrudnia około 100 mln osób, wytwarza ponad połowę produktu krajowego brutto (PKB) Unii i odgrywa kluczową rolę w tworzeniu wartości dodanej we wszystkich sektorach gospodarki.
MŚP są źród­ łem innowacyjnych rozwiązań takich problemów jak zmiana klimatu, nieefektywne wykorzystanie zasobów i utrata spójności społecznej, a także przyczyniają się do rozpowszechniania tych innowacji, wspierając transfor­ mację ekologiczną i cyfrową oraz wzmacniając odporność lub suwerenność technologiczną Unii.
MŚP potrzebują jednak finansowania, aby móc rozwijać się i w pełni wykorzystać swój potencjał.
Dotyczy to w szczególności ukierunkowanych na innowacje, sektorów zaawansowanych technologii wysokiego ryzyka.
Dlatego też wydajny rynek finansowania ryzyka dla MŚP jest niezbędny, aby umożliwić przedsiębiorczym firmom dostęp do koniecz­ nego finansowania na każdym etapie ich rozwoju.
3.
Pomimo szans na rozwój przedsiębiorstwa typu start-up i MŚP często napotykają trudności w uzyskaniu dostępu do finansowania, zwłaszcza na początkowych etapach swojego rozwoju (6) i wówczas, gdy potrzebują dodatko­ wych środków na rozwój.
U źródła tych trudności leży problem niesymetrycznych informacji: przedsiębiorstwa typu start-up i MŚP, szczególnie te nowo powstałe lub działające w nowych sektorach lub sektorach zaawansowanych technologii, często nie są w stanie wykazać zdolności kredytowej czy też przekonać inwestorów lub banki o solid­ ności swoich planów operacyjnych.
W takich okolicznościach aktywne prowadzenie badań i kontroli przez inwes­ torów na potrzeby finansowania przedsiębiorstw większych lub o już ugruntowanej pozycji może nie być opła­ calne w przypadku transakcji z udziałem MŚP i przedsiębiorstw typu start-up, ponieważ koszty kontroli są zbyt wysokie w porównaniu z wartością inwestycji.
Dlatego też przedsiębiorstwa typu start-up i MŚP, niezależnie od jakości swoich projektów, innowacyjności stosowanych przez nich technologii i potencjału rozwoju, najprawdo­ podobniej nie będą w stanie zdobyć niezbędnego finansowania bez udokumentowanej historii działalności i wystarczającego zabezpieczenia.
Problem ten może być szczególnie widoczny w przypadku inwestycji w innowa­ cyjne technologie ekologiczne, zaawansowane, cyfrowe lub związane z sektorem kosmicznym lub w innowacje społeczne dokonywane przez przedsiębiorców społecznych (7).
W konsekwencji takich niesymetrycznych infor­ macji rynki finansowania przedsiębiorstw mogą nie zapewniać niezbędnego finansowania kapitałem własnym lub finansowania dłużnego nowo utworzonym innowacyjnym przedsiębiorstwom typu start-up lub MŚP o poten­ cjalnie dużym wzroście.
Wynikiem tego jest utrzymująca się niedoskonałość rynku kapitałowego uniemożliwia­ jąca dopasowanie popytu i podaży po cenie akceptowalnej dla obu stron, co z kolei ma negatywny wpływ na per­ spektywy wzrostu tych MŚP i hamuje wzrost produktywności jednolitego rynku oraz szkodzi odporności unijnej gospodarki.
W określonych okolicznościach małe spółki o średniej kapitalizacji i innowacyjne spółki o średniej kapitalizacji zmagają się z tą samą niedoskonałością rynku.
4.
Konsekwencje nieotrzymania finansowania przez dane przedsiębiorstwo mogą wykraczać poza ten pojedynczy podmiot, w szczególności ze względu na efekty zewnętrzne wzrostu.
W wielu dobrze prosperujących sektorach wzrost wydajności nie jest spowodowany wzrostem wydajności w przedsiębiorstwach obecnych na rynku, lecz faktem, że bardziej wydajne i zaawansowane technologicznie przedsiębiorstwa rozwijają się kosztem tych mniej wydajnych (lub wytwarzających przestarzałe produkty).
Ponadto dane sektory gospodarki i cała gospodarka
(3) Komunikat Komisji „Wytyczne Unii w sprawie pomocy państwa na rzecz promowania inwestycji w zakresie finansowania ryzyka” (Dz.U.
C 19 z 22.1.2014, s. 4).
(4) W latach 2012–2014 Komisja zrealizowała ambitny program unowocześnienia polityki w dziedzinie pomocy państwa oparty na trzech głównych celach; więcej szczegółów można znaleźć w komunikacie Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Unowocześnienie unijnej polityki w dziedzinie pomocy państwa” COM(2012) 209 final z 8.5.2012: a) pobudzeniu trwałego, inteligentnego i sprzyjającego włączeniu społecznemu wzrostu gospodarczego na konkurencyjnym rynku wewnętrznym, b) skupieniu działań kontrolnych Komisji prowadzonych ex ante na sprawach mających największy wpływ na rynek wewnętrzny, przy jednoczesnym wzmocnieniu współpracy państw członkowskich w zakresie egzekwowania reguł pomocy państwa oraz c) optymalizacji reguł i skróceniu czasu podejmowania decyzji.
(5) Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Strategia MŚP na rzecz zrównoważonej i cyfrowej Europy” COM(2020) 103 final z 10.3.2020.
(6) Zob. „Evaluation support study on the EU rules on State aid for access to finance for SMEs”, Unia Europejska (2020), dostępne online: https://ec.europa.eu/competition/state_aid/modernisation/risk_finance_study.zip.
(7) Takie innowacje obejmują na przykład zmianę praktyk społecznych wspierających transformację ekologiczną lub cyfrową lub zwięk­ szenie dostępności pracy w sektorze ICT dla kobiet.