16.6.2022
NL
Publicatieblad van de Europese Unie
L 161/87
door de richtsnoeren voor risicofinanciering (3) als onderdeel van het pakket voor de modernisering van het EU-staatssteunbeleid (4).
De richtsnoeren voor risicofinanciering van 2014 zullen eind 2021 aflopen.
De lidstaten kunnen het echter noodzakelijk blijven achten om risicofinancieringssteun te verstrekken alsmede richtsnoeren op te stellen over de wijze waarop risicofinanciering met volledige inachtneming van de staatssteunregels moet worden ondersteund, 2.
In dit verband vormen kmo’s de ruggengraat van de economieën van de lidstaten, zowel wat werkgelegenheid als economische dynamiek en groei betreft, en spelen zij bijgevolg ook een centrale rol in de economische ontwikkeling en de veerkracht van de Unie als geheel.
Zoals in de kmo-strategie voor een duurzaam en digitaal Europa (5) wordt erkend, bieden Europa’s 25 miljoen kmo’s werk aan zo’n 100 miljoen mensen, zijn zij goed voor meer dan de helft van het bruto binnenlands product (bbp) van de Unie en spelen zij een sleutelrol bij het toevoegen van waarde in elke sector van de economie.
Zij leveren innovatieve oplossingen voor uitdagingen als klimaatverandering, efficiënt gebruik van hulpbronnen en sociale cohesie en dragen bij tot de verspreiding van innovatie ter ondersteuning van de groene en digitale transitie en ter versterking van de veerkracht of de technologische soevereiniteit van de Unie.
Om te kunnen groeien en hun volledige potentieel te kunnen ontplooien, hebben kmo’s echter financiering nodig.
Dit geldt vooral in op innovatie gerichte, hoogtechnologische en risicovolle sectoren.
Een efficiënte risicofinancieringsmarkt voor kmo’s die ondernemingen in elke fase van hun ontwikkeling toegang tot de nodige financiering biedt, is daarom van cruciaal belang.
3.
Ondanks hun groeivooruitzichten hebben start-ups en kmo’s vaak moeilijk toegang tot financiering, met name in de vroege stadia van hun ontwikkeling (6) en wanneer zij bijkomende financiering nodig hebben voor hun expansie.
De voornaamste reden voor die moeilijkheden is het probleem van informatieasymmetrie: start-ups en kmo’s, vooral wanneer zij pas opkomen of in een nieuwe of hoogtechnologische sector actief zijn, slagen er vaak niet in om hun kredietwaardigheid of de deugdelijkheid van hun bedrijfsplan aan banken en investeerders aan te tonen.
In dergelijke omstandigheden is het soort actieve doorlichting en onderzoek dat investeerders voor de financiering van grotere of meer gevestigde ondernemingen verrichten, mogelijk niet de moeite waard in het geval van transacties met kmo’s en start-ups omdat de kosten te hoog zijn in verhouding tot de waarde van de investering.
Ongeacht de kwaliteit van hun project, het innovatieve karakter van hun technologie en hun groeipotentieel gebeurt het daarom vaak dat start-ups en kmo’s geen toegang krijgen tot de nodige financiering zolang zij geen goed trackrecord kunnen overleggen en niet voldoende zekerheden kunnen bieden.
Dat probleem kan bijzonder uitgesproken zijn als het gaat om investeringen in innovatieve groene, hoogtechnologische, digitale of op luchtvaart gebaseerde technologieën of in door sociale ondernemers gedreven sociale innovaties (7).
Vanwege die informatieasymmetrie kan het zijn dat de markt voor bedrijfsfinancieringen niet de nodige eigenvermogens- of schuldfinanciering ter beschikking stelt aan nieuw opgerichte en potentieel innovatieve startups en kmo’s met een hoog groeipotentieel.
Dit heeft tot gevolg dat de kapitaalmarkt aanhoudend faalt om het aanbod te doen volgen op de vraag tegen een voor beide partijen aanvaardbare prijs, hetgeen de groeivoor­ uitzichten van kmo’s negatief beïnvloedt en de productiviteitsgroei van de eengemaakte markt en de algemene veerkracht van de economie van de Unie ondermijnt.
In bepaalde omstandigheden hebben kleine midcaps en innovatieve midcaps te maken met hetzelfde marktfalen.
4.
Indien aan een onderneming geen financiering wordt verstrekt, kan dit, in het bijzonder als gevolg van externe effecten op de groei, een uitwerking hebben die niet tot die individuele entiteit beperkt blijft.
In tal van succesvolle bedrijfstakken is de groei van de productiviteit niet te danken aan het feit dat de productiviteit van de op de markt actieve ondernemingen stijgt, maar aan het feit dat de efficiëntere en technologisch meer geavanceerde ondernemingen groeien ten koste van ondernemingen die minder efficiënt zijn (of die verouderde producten aanbieden).
Voorts profiteren de betrokken economische sectoren en de economie in haar geheel van positieve groeiexternaliteiten die verbonden zijn aan de accumulatie van kennis door ondernemingen (maatschappelijk kapitaal) of door werknemers (menselijk kapitaal) alsook aan de introductie van nieuwe goederen, in de vorm van
(3) Mededeling van de Commissie — Richtsnoeren inzake staatssteun ter bevordering van risicofinancieringsinvesteringen (PB C 19 van 22.1.2014, blz. 4).
(4) Tussen 2012 en 2014 heeft de Commissie een ambitieus programma ter modernisering van het staatssteunbeleid uitgevoerd, dat was gebaseerd op drie hoofddoelstellingen (zie voor meer details de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s “De modernisering van het EU-staatssteunbeleid”, COM(2012) 209 final): a) duurzame, slimme en inclusieve groei bevorderen op een concurrerende interne markt; b) het onderzoek vooraf door de Commissie concentreren op zaken die de grootste impact op de interne markt hebben en tegelijk de samenwerking met de lidstaten versterken op het gebied van handhaving van de staatssteunregels, en c) de regels stroomlijnen om een snellere besluitvorming te waarborgen.
(5) Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s “Een kmo-strategie voor een duurzaam en digitaal Europa”, COM(2020) 103 final van 10.3.2020.
(6) Zie “Evaluation support study on the EU rules on State aid for access to finance for SMEs”, European Union (2020), via https://ec.europa.eu/competition/state_aid/modernisation/risk_finance_study.zip (7) Daarbij gaat het onder meer om het veranderen van sociale praktijken ter ondersteuning van de groene of de digitale transitie, of het toegankelijker maken van ICT-loopbanen voor vrouwen.