L 107 I/2
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
6.4.2022
(6)
Το δικαίωμα πρόσβασης στην αγορά εργασίας αποτελεί βασική πτυχή της προσωρινής προστασίας.
Η πείρα δείχνει ότι οι υπήκοοι τρίτων χωρών, και ιδίως οι πρόσφυγες, συχνά αναγκάζονται να εργαστούν σε θέσεις εργασίας κάτω από το επίπεδο των προσόντων τους (5).
Η παροχή ενός απλού και γρήγορου μηχανισμού αναγνώρισης συμβάλλει σημαντικά στο να διασφαλιστεί ότι τα άτομα που απολαύουν προσωρινής προστασίας μπορούν να εργαστούν σε θέσεις εργασίας για τις οποίες διαθέτουν τα κατάλληλα προσόντα.
Αυτό διευκολύνει την ένταξή τους και οδηγεί σε καλύτερη αξιοποίηση των δεξιοτήτων τους, προς όφελος τόσο του ατόμου όσο και της κοινότητας υποδοχής.
Διασφαλίζει επίσης ότι τα άτομα αποκτούν σχετική εμπειρία και δεξιότητες κατά τη διάρκεια της περιόδου προσωρινής προστασίας τους, γεγονός που προσθέτει αξία στα προσόντα τους κατά την επιστροφή τους στη χώρα καταγωγής.
(7)
Το σχέδιο δράσης της Επιτροπής για την ενσωμάτωση και την ένταξη για την περίοδο 2021-2027 (6) αναγνωρίζει ότι η διευκόλυνση της αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων που αποκτώνται σε τρίτες χώρες και η αύξηση της συγκρισιμότητάς τους με τα επαγγελματικά προσόντα της ΕΕ είναι καίριας σημασίας για την ταχύτερη και δικαιότερη ένταξη των προσφύγων και των μεταναστών στην αγορά εργασίας.
Αναγνωρίζει επίσης ότι πολλοί μετανάστες και πρόσφυγες με υψηλό μορφωτικό επίπεδο —ιδίως γυναίκες— διαθέτουν πολύ περισσότερα από τα προσόντα που απαιτούνται για την εργασία που εκτελούν, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε απαξίωση των δεξιοτήτων τους.
Το σχέδιο δράσης ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν ότι οι διαδικασίες αναγνώρισης αλλοδαπών προσόντων είναι ταχείες, δίκαιες, διαφανείς και οικονομικά προσιτές.
(8)
Αν ένα κράτος μέλος έχει επιλέξει να προβεί στη νομοθετική κατοχύρωση ενός συγκεκριμένου επαγγέλματος (7), τα άτομα που απολαύουν προσωρινής προστασίας θα πρέπει να λάβουν αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων τους για να ασκήσουν μισθωτή ή ανεξάρτητη δραστηριότητα νομοθετικά κατοχυρωμένη δραστηριότητα στο πλαίσιο του επαγγέλματος αυτού.
Ανάλογα με το συγκεκριμένο κράτος μέλος, μπορεί στην εν λόγω ρύθμιση να περιλαμβάνονται, π.χ., διάφορες ομάδες επαγγελμάτων στον υγειονομικό, εκπαιδευτικό, νομικό, κοινωνικό ή βιοτεχνικό τομέα.
Η αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων των υπηκόων τρίτων χωρών πραγματοποιείται σε εθνικό επίπεδο, κατ’ εφαρμογή της νομοθεσίας και των διαδικασιών του κράτους μέλους υποδοχής, εκτός αν ισχύουν διεθνείς συμφωνίες.
(9)
Για τα μη νομοθετικά κατοχυρωμένα επαγγέλματα, οι απαιτήσεις για την απασχόληση δεν ρυθμίζονται από τον νόμο και μπορεί να ποικίλλουν από πολύ ειδικές έως πολύ γενικές.
Για τα επαγγέλματα αυτά δεν υπάρχουν κανονιστικά εμπόδια για την απασχόληση προσώπου του οποίου τα επαγγελματικά προσόντα δεν έχουν αναγνωριστεί και δεν υπάρχει ενιαία διαδικασία για την αναγνώριση των προσόντων για τους σκοπούς της εισόδου σε μη νομοθετικά κατοχυρωμένα επαγγέλματα (8).
(10)
Ορισμένα κράτη μέλη και περιφέρειες αντιμετωπίζουν ελλείψεις σε κάποια επαγγέλματα σε όλα τα βιομηχανικά οικοσυστήματα (9), μεταξύ άλλων σε αρκετά νομοθετικά κατοχυρωμένα επαγγέλματα.
Η αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων μπορεί να συμβάλει στην αντιμετώπιση ορισμένων από τις εν λόγω ελλείψεις και στην επίτευξη μιας πιο ισόρροπης αγοράς εργασίας.
(11)
Η αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων θα πρέπει να συμπληρωθεί από ένα πλαίσιο που θα επιτρέπει την άσκηση των επαγγελμάτων στην πράξη, θα αποφεύγει τα γραφειοκρατικά εμπόδια και θα παρέχει συμβουλές σε όσους τις έχουν ανάγκη.
(12)
Για τα άτομα που εγκαταλείπουν τις εμπόλεμες περιοχές, η αναγνώριση των προσόντων τους δεν θα είναι το πρώτο πράγμα στο μυαλό τους.
Ωστόσο, είναι σημαντικό να παρέχονται ενδείξεις και βασικές πληροφορίες, ώστε οι πολίτες να τις έχουν στη διάθεσή τους, όταν τις χρειαστούν.
Συμπληρωματικά προς την παροχή πληροφοριών από τα κράτη μέλη, η Επιτροπή δημιούργησε τον ιστότοπο «Αλληλεγγύη της ΕΕ προς την Ουκρανία» (10).
(5) ΟΟΣΑ (2019), Ready to Help?: Improving Resilience of Integration Systems for Refugees and other Vulnerable Migrants, OECD Publishing, Παρίσι, https://doi.org/10.1787/9789264311312-en (6) Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών «Σχέδιο δράσης για την ενσωμάτωση και την ένταξη για την περίοδο 2021-2027» [COM(2020) 758 final].
(7) Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 1 στοιχείο α) της οδηγίας 2005/36/ΕΚ, ως «νομοθετικά κατοχυρωμένο επάγγελμα» νοείται: η επαγγελματική δραστηριότητα ή το σύνολο επαγγελματικών δραστηριοτήτων των οποίων η ανάληψη, η άσκηση ή ένας από τους όρους άσκησης εξαρτάται άμεσα ή έμμεσα, δυνάμει νομοθετικών, κανονιστικών ή διοικητικών διατάξεων, από την κατοχή καθορισμένων επαγγελματικών προσόντων· ειδικότερα, όρο άσκησης συνιστά η χρήση επαγγελματικού τίτλου που περιορίζεται, βάσει νομοθετικών, κανονιστικών ή διοικητικών διατάξεων, μόνο σε όποιον κατέχει συγκεκριμένο επαγγελματικό προσόν.
(8) https://www.enic-naric.net/non-regulated-professions.aspx (9) Έχουν αναφερθεί ελλείψεις, π.χ., σε υδραυλικούς, νοσηλευτές/-ριες, συγκολλητές, πολιτικούς μηχανικούς, ιατρούς γενικής ιατρικής, οικοδόμους, ηλεκτρολόγους, λογιστές/-ριες και τεχνίτες στεγών. Βλ.
European Labour Authority (2021), Report on Labour Shortages and Surpluses, Νοέμβριος 2021, https://www.ela.europa.eu/sites/default/files/2021-12/2021%20Labour%20shortages%20%20surpluses% 20report.pdf (10) https://ec.europa.eu/info/strategy/priorities-2019-2024/stronger-europe-world/eu-solidarity-ukraine_el