24.3.2022
NL
Publicatieblad van de Europese Unie
L 97/59
8.1.3.3.
H e t d e r d e A l t m a r k - c r i t e r i u m (358) Volgens het derde Altmark-criterium mag de ontvangen compensatie niet hoger zijn dan nodig is om de kosten
van de uitvoering van de openbaredienstverplichtingen geheel of gedeeltelijk te dekken, rekening houdend met de opbrengsten alsmede met een redelijke winst.
(359) Het Altmark-arrest geeft echter geen nauwkeurige definitie van “redelijke winst”.
Volgens de DAEB-mededeling
moet onder “redelijke winst” een rendement op kapitaal worden verstaan dat zou worden verlangd door een gemiddelde onderneming die onderzoekt of zij de dienst van algemeen economisch belang moet verrichten voor de hele duur van de periode waarvoor de onderneming met het beheer van de dienst van algemeen economisch belang wordt belast, rekening houdende met de omvang van het risico voor de onderneming.
Het risico hangt af van de sector, het soort dienst en de kenmerken van de compensatieregeling.
(360) In haar besluit van 2012 uitte de Commissie twijfels over de evenredigheid van de aan CdI betaalde compensatie.
De Commissie stelde zich meer bepaald op het voorlopige standpunt dat de risicopremie van 6,5 % het risico­ niveau niet adequaat weergeeft, aangezien CdI op het eerste gezicht niet de risico’s leek te dragen die normaal met de uitvoering van dergelijke diensten gepaard gaan.
Meer in het bijzonder omvatten de kostenelementen die bij de berekening van de compensatie in aanmerking zijn genomen alle kosten die bij de dienstverlening komen kijken, en is ook rekening gehouden met fluctuaties in bijvoorbeeld brandstofprijzen.
Bijgevolg meende de Commissie op dat moment dat CdI wellicht was overgecompenseerd.
(361) De Commissie merkt op dat bepaalde aspecten van de compensatiemethode uit de nieuwe overeenkomst inder­
daad de zakelijke risico’s voor CdI en later SNS lijken te verkleinen.
Met name de maximumtarieven die de exploitant mag aanrekenen, worden jaarlijks gecorrigeerd voor inflatie en fluctuaties in de brandstofkosten.
Bovendien bevat de nieuwe overeenkomst bepaalde clausules die zijn gericht op handhaving van het eco­ nomisch-financieel evenwicht van de openbare dienst (zie overweging 130).
Meer specifiek bieden die clausules, indien de compensatie voor openbare diensten niet toereikend zou zijn ter dekking van de kosten van de diensten die via de nieuwe overeenkomst zijn toegewezen, ruimte voor herziening van i) de omvang van de diensten; ii) de wijze waarop deze worden verleend (bv. scheepstypen), of iii) de maximumtarieven.
(362) Op de bovengenoemde clausules is echter een aantal beperkingen van toepassing.
Volgens artikel 8 van de nieuwe
overeenkomst wordt het economisch-financieel evenwicht van de openbare dienst slechts om de drie jaar beoor­ deeld.
Als uit die beoordeling blijkt dat de compensatie onvoldoende is om de kosten van de openbare dienst te kunnen dekken, mogen de exploitant en de Italiaanse autoriteiten alleen wijzigingen afspreken die betrekking hebben op de komende periode van drie jaar.
Volgens artikel 9 van de nieuwe overeenkomst kunnen de partijen (onder een aantal voorwaarden) om een beoordeling van het economisch-financieel evenwicht vragen indien de inkomsten of kosten van de openbare dienst onvoorziene afwijkingen van structurele aard vertonen die meer dan 3 % hoger of lager liggen dan de in die overeenkomst vastgestelde waarden.
Volgens beide artikelen gaat aan dergelijke (eventuele) wijzigingen een onderhandelingsprocedure vooraf en moet de exploitant, zolang er nog geen overeenstemming is bereikt, de openbaredienstverlening ongewijzigd voortzetten.
Hierdoor staat de exploitant ten dele bloot aan het risico dat de compensatie onvoldoende is om de kosten van de dienstverlening te dekken.
Hoewel de artikelen 8 en 9 van de nieuwe overeenkomst kunnen worden ingeroepen voor het herstel van het economisch-financieel evenwicht, wordt dit alleen met het oog op de toekomst gedaan en is een correctie met terugwerkende kracht uitgesloten.
(363) Zoals in de overwegingen 49 tot en met 58 is uiteengezet, is in het CIPE-besluit vastgesteld dat de risicopremie
van 6,5 % wordt gebruikt voor het bepalen van het rendement op kapitaal aan de hand van de WACC-formule.
Met name voor Siremar hield Italië aanvankelijk rekening met een bèta van 0,56 voor die formule.
De bèta geeft het risico van de door de exploitant uitgeoefende activiteit weer en het niveau ervan toont aan dat Italië bij de berekening van het rendement op kapitaal rekening heeft gehouden met het feit dat het risico van de door de exploitant uitgeoefende activiteit aanzienlijk lager is dan het marktrisico.
Italië heeft in de loop van het formele onderzoek (zie overweging 218) echter verklaard dat, gezien het feit dat het compensatiebedrag door de wet van 2009 is gemaximeerd, is besloten de berekening te vereenvoudigen door de 6,5 % te hanteren als een forfaitair rendement op kapitaal.
De Italiaanse autoriteiten hebben verder aangetoond dat toepassing van de volledige methode uit het CIPE-besluit tot een rendement op kapitaal van meer dan 6,5 % (namelijk 8,87 %) zou hebben geleid.
Om die reden meent Italië dat zijn vereenvoudigde benadering een voorzichtig karakter heeft en geen ruimte biedt voor compensatie aan de exploitant die hoger is dan in het CIPE-besluit is vastgesteld.
(364) Tegen deze achtergrond heeft de Commissie in overweging 363 van het besluit van 2020 inzake Tirrenia/CIN het
rendement op kapitaal van 6,5 %, dat ook werd toegepast bij de berekening van de compensatie voor de onderneming waarop dat onderzoek betrekking had (namelijk CIN), vergeleken met de mediaan van het rende­ ment op kapitaal dat in 2011 (het jaar vóór de eerste toewijzing aan CdI) door een benchmarkgroep werd gerealiseerd.
De benchmarkgroep bestond uit geselecteerde veerdienstmaatschappijen die in Italië of tussen Italië