4.3.2022
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
L 69/3
Λόγω των ιστορικών περιστάσεων και λαμβανομένων υπόψη των προκλήσεων και του σημαντικού διοικητικού φόρτου που συνεπάγεται η εισαγωγή διοδίων, θα πρέπει να προβλεφθεί για τα κράτη μέλη μια αρκούντως μακρά μεταβατική περίοδος κατά τη διάρκεια της οποίας θα πρέπει να δύνανται να θεσπίζουν ή να διατηρούν χρονοεξαρτώμενα τέλη χρήσης.
Μετά το πέρας της εν λόγω μεταβατικής περιόδου, τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να εφαρμόζουν αποκλειστικά χρονοεξαρτώμενα τέλη χρήσης για βαρέα επαγγελματικά οχήματα στα οικεία τμήματα του κεντρικού διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών μόνο σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις.
Οι εν λόγω δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις θα πρέπει να περιορίζονται σε περιπτώσεις στις οποίες η επιβολή διοδίων σε βαρέα επαγγελματικά οχήματα θα συνεπαγόταν δυσανάλογο διοικητικό, επενδυτικό και λειτουργικό κόστος σε σύγκριση με τα αναμενόμενα έσοδα ή οφέλη που θα δημιουργούνταν, για παράδειγμα λόγω του περιορισμένου μήκους των σχετικών τμημάτων του οδικού δικτύου ή της σχετικά χαμηλής πυκνότητας του πληθυσμού ή της σχετικά ήπιας κυκλοφορίας, ή σε περιπτώσεις στις οποίες η επιβολή διοδίων θα οδηγούσε σε εκτροπή της κυκλοφορίας με αρνητικές επιπτώσεις στην οδική ασφάλεια ή τη δημόσια υγεία.
Η εν λόγω δυνατότητα για τα κράτη μέλη σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις είναι απαραίτητη για βασικούς λόγους δημόσιου συμφέροντος, όπως η συνεκτίμηση της δύσκολης κατάστασης και της απομόνωσης περιοχών με χαμηλή πυκνότητα πληθυσμού, της οδικής ασφάλειας ή της δημόσιας υγείας.
Επιπλέον, η επιβολή χρονοεξαρτώμενων τελών χρήσης σε αυτές τις δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις θα πρέπει να εξαρτάται από τη συμμόρφωση με διαδικαστικές απαιτήσεις: υποχρέωση αξιολόγησης της αναγκαιότητας ενός τέτοιου συστήματος και υποχρέωση γνωστοποίησης της εφαρμογής του στην Επιτροπή.
Στη γνωστοποίηση αυτή θα πρέπει να περιλαμβάνεται αιτιολογία με λεπτομερείς διευκρινίσεις όσον αφορά τις ειδικές περιστάσεις που συνδέονται με τα τμήματα του κεντρικού διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών στα οποία επιβάλλονται χρονοεξαρτώμενα τέλη χρήσης.
(13)
Τα κράτη μέλη που, κατά την έναρξη ισχύος της παρούσας οδηγίας, επιβάλλουν διόδια στο κεντρικό τους διευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών ή σε τμήμα αυτού θα πρέπει να είναι σε θέση να θεσπίσουν ένα συνδυασμένο σύστημα επιβολής τελών για όλα τα βαρέα επαγγελματικά οχήματα ή για ορισμένους τύπους βαρέων επαγγελματικών οχημάτων.
Ωστόσο, η εν λόγω δυνατότητα θα πρέπει να είναι διαθέσιμη μόνο ως συνέχεια και ως συμπλήρωμα ενός συστήματος διοδίων στο κεντρικό διευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών όπου εντοπίζονται οι στρατηγικά σημαντικότεροι κόμβοι και συνδέσεις του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών ή σε τμήμα αυτού.
Το εν λόγω σύστημα θα επέτρεπε στα κράτη μέλη να επεκτείνουν και να διευρύνουν την εφαρμογή των αρχών «ο χρήστης πληρώνει» και «ο ρυπαίνων πληρώνει» πέραν του δικτύου με διόδια, με την επιβολή τελών χρήσης σε εκείνα τα τμήματα του κεντρικού διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών που δεν καλύπτονται από διόδια ή σε ορισμένους τύπους βαρέων επαγγελματικών οχημάτων, όπως εκείνα με συγκεκριμένη χωρητικότητα, τα οποία δεν υπόκεινται σε υποχρέωση καταβολής διοδίων.
Το συνδυασμένο σύστημα επιβολής τελών θα βοηθούσε, με τον τρόπο αυτό, τα κράτη μέλη να σημειώσουν περαιτέρω πρόοδο και να εξασφαλίσουν οικολογικότερες οδικές μεταφορές, ιδίως όταν δεν υπάρχει σύστημα επιβολής τελών και τα διόδια δεν αποτελούν οικονομικά βιώσιμη ή κοινωνικά αποδεκτή επιλογή.
Επιπλέον, προκειμένου να τηρούνται πλήρως οι αρχές της βιώσιμης κινητικότητας, το μέγιστο ποσό των εν λόγω τελών χρήσης θα πρέπει να διαφοροποιείται σύμφωνα τόσο με την κατηγορία εκπομπών Euro, όσο και με την κατηγορία εκπομπών CO2 του οχήματος.
Με βάση τα ανωτέρω, είναι αδιαμφισβήτητο ότι η εφαρμογή ενός τέτοιου συστήματος που συνδυάζει μια προσέγγιση με βάση τον χρόνο και την απόσταση θα είχε πολλά οφέλη· συνεπώς, η εφαρμογή του θα πρέπει να είναι δυνατή και μετά το πέρας της μεταβατικής περιόδου για τα συστήματα που βασίζονται αποκλειστικά στον χρόνο.
Το αργότερο πέντε έτη μετά την έναρξη ισχύος της παρούσας οδηγίας, τα κράτη μέλη θα πρέπει, όταν επιβάλλουν τέλη χρήσης οδικού δικτύου σε βαρέα φορτηγά οχήματα, να επιβάλλουν διόδια ή τέλη χρήσης σε όλα τα βαρέα φορτηγά οχήματα.
(14)
Στο πλαίσιο της εδραίωσης των αρχών «ο χρήστης πληρώνει» και ο «ρυπαίνων πληρώνει», θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη ορισμένα χαρακτηριστικά των κρατών μελών ή των συστημάτων διοδίων και τελών χρήσης που εφαρμόζουν.
Για παράδειγμα, στην περίπτωση ιδιαίτερα αραιοκατοικημένων περιοχών ή ιδιαίτερα μεγάλου οδικού δικτύου με διόδια ή τέλη, θα πρέπει να υπάρχει η δυνατότητα πρόβλεψης εξαιρέσεων για ορισμένα τμήματα του οδικού δικτύου.
(15)
Ορισμένα κράτη μέλη διαθέτουν μεγάλα δίκτυα διοδίων που περιλαμβάνουν πολύ περισσότερους αυτοκινητοδρόμους και πολύ περισσότερες οδούς από εκείνα που αποτελούν μέρος του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών.
Η επιβολή διοδίων ή τελών χρήσης σε όλα τα βαρέα φορτηγά οχήματα θα είχε συνεπώς ως αποτέλεσμα σημαντικά μεγαλύτερες επιβαρύνσεις, ιδίως για τις μικρές και μεσαίες βιοτεχνικές επιχειρήσεις (πολλές από τις οποίες ασχολούνται με κατασκευαστικές εργασίες, και οι οποίες συνήθως δεν παρέχουν υπηρεσίες μεταφοράς).
Οι εν λόγω επιβαρύνσεις θα οδηγούσαν με τη σειρά τους σε υψηλότερες τιμές, για παράδειγμα στον κατασκευαστικό τομέα.
Οι αυξήσεις των τιμών θα μπορούσαν να συνεπάγονται ότι ιδιαίτερα οι μελλοντικές επενδύσεις, όπως η ενεργειακή ανακαίνιση κατοικιών και διαμερισμάτων, καθώς και ο εκσυγχρονισμός της οικιακής τεχνολογίας, θα αναβληθούν ή ακόμη και θα ακυρωθούν.
Επίσης, οι βιοτεχνικές επιχειρήσεις διανύουν μεγάλες αποστάσεις με οχήματα προκειμένου να παράσχουν τις υπηρεσίες τους και οι διαδρομές εκείνες δεν μπορούν εύκολα να καλυφθούν από άλλους τρόπους μεταφοράς.
Επιπλέον, οι επιχειρήσεις από αγροτικές περιοχές, οι οποίες, λόγω της μειωμένης πληθυσμιακής πυκνότητας και ζήτησης στις εν λόγω περιοχές, εξαρτώνται από την ικανότητά τους να παρέχουν τις υπηρεσίες τους και τις κατασκευαστικές δραστηριότητές τους σε μητροπολιτικές περιοχές, βρίσκονται σε μειονεκτική ανταγωνιστική θέση σε σύγκριση με τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε μεγάλες πόλεις ή στα περίχωρα των μητροπολιτικών περιοχών.
Ως εκ τούτου, θα πρέπει να δοθεί στα κράτη μέλη η δυνατότητα να προβλέπουν ορισμένες εξαιρέσεις από την επιβολή τελών, όπως για τα οχήματα που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά υλικών, εξοπλισμού ή μηχανημάτων προς χρήση από τον οδηγό κατά τη διάρκεια της εργασίας του οδηγού ή που χρησιμοποιούνται για την παράδοση εμπορευμάτων που παράγονται βιοτεχνικά.
(16)
Η δυνατότητα χρήσης οδών που υπόκεινται σε οδικά τέλη, όπως αυτοκινητόδρομοι, σήραγγες ή γέφυρες, αντί του απαιτητικότερου επαρχιακού οδικού δικτύου, μπορεί να είναι σημαντική για τα άτομα με αναπηρίες.
Προκειμένου να δίνεται η δυνατότητα σε άτομα με αναπηρίες να κάνουν χρήση των οδών που υπόκεινται σε οδικά τέλη χωρίς επιπλέον διοικητικό φόρτο, τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να εξαιρούν τα οχήματα των ατόμων με αναπηρίες από την υποχρέωση καταβολής διοδίων ή τελών χρήσης.