L 69/2
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
4.3.2022
(5)
Σύμφωνα με την έκθεση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος του 2020 σχετικά με την ποιότητα του αέρα στην Ευρώπη, το 2018 οι οδικές μεταφορές ήταν ο τομέας με τις μεγαλύτερες εκπομπές NOx και ο δεύτερος κατά σειρά όσον αφορά τη ρύπανση από αιθάλη.
(6)
Στην ανακοίνωσή της της 20ής Ιουλίου 2016 με τίτλο «Ευρωπαϊκή στρατηγική για την κινητικότητα χαμηλών εκπομπών», η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι θα πρότεινε την τροποποίηση της οδηγίας 1999/62/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4), ώστε να είναι δυνατές, αφενός, η επιβολή τελών και με βάση τη διαφοροποίηση των επιπέδων CO2 και, αφετέρου, η επέκταση ορισμένων αρχών της οδηγίας στα λεωφορεία και τα πούλμαν, καθώς και στα επιβατικά αυτοκίνητα και τα ελαφρά επαγγελματικά οχήματα.
(7)
Λαμβανομένων υπόψη του χρόνου ανανέωσης του στόλου οχημάτων και του δεδομένου ότι ο τομέας των οδικών μεταφορών είναι αναγκαίο να συμβάλλει στους στόχους της Ένωσης για το κλίμα και την ενέργεια με ορίζοντα το 2030 και μετέπειτα, ο κανονισμός (ΕΕ) 2019/1242 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) καθόρισε τους στόχους μείωσης των εκπομπών CO2 για τα νέα βαρέα επαγγελματικά οχήματα για το 2025 και το 2030 σε 15 % και 30 %, αντιστοίχως, κάτω από έναν καθιερωμένο μέσο όρο των εκπομπών CO2.
(8)
Η ολοκλήρωση μιας εσωτερικής αγοράς οδικών μεταφορών με ισότιμους όρους ανταγωνισμού απαιτεί την ομοιόμορφη εφαρμογή των κανόνων.
Ένας από τους κύριους στόχους της παρούσας οδηγίας είναι η εξάλειψη των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού μεταξύ των χρηστών.
(9)
Ανεξαρτήτως της σημασίας του τομέα των οδικών μεταφορών, όλα τα βαρέα επαγγελματικά οχήματα έχουν σημαντικό αντίκτυπο στις οδικές υποδομές και συμβάλλουν στην ατμοσφαιρική ρύπανση.
Παρά την οικονομική και κοινωνική τους σημασία, τα ελαφρά οχήματα αποτελούν την πηγή των περισσότερων αρνητικών περιβαλλοντικών και κοινωνικών επιπτώσεων από τις οδικές μεταφορές που αφορούν τις εκπομπές και την κυκλοφοριακή συμφόρηση.
Για τους σκοπούς της ίσης μεταχείρισης και του θεμιτού ανταγωνισμού, θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι τα οχήματα που μέχρι σήμερα δεν καλύπτονται από το πλαίσιο που καθορίζεται στην οδηγία 1999/62/ΕΚ, όσον αφορά τα διόδια και τα τέλη χρήσης, συμπεριλαμβάνονται στο εν λόγω πλαίσιο.
Θα πρέπει επομένως να επεκταθεί το πεδίο εφαρμογής της εν λόγω οδηγίας στα βαρέα επαγγελματικά οχήματα πέρα από εκείνα που προορίζονται για τη μεταφορά εμπορευμάτων και στα ελαφρά οχήματα, συμπεριλαμβανομένων των επιβατικών αυτοκινήτων.
(10)
Προκειμένου να αποφευχθεί το ενδεχόμενο εκτροπής της κυκλοφορίας σε οδούς χωρίς διόδια, με πιθανώς σοβαρές επιπτώσεις για την οδική ασφάλεια και τη βέλτιστη χρήση του οδικού δικτύου, τα κράτη μέλη θα πρέπει να είναι σε θέση να επιβάλλουν διόδια σε όλα τα τμήματα του εθνικού τους δικτύου αυτοκινητοδρόμων.
(11)
Προκειμένου να εξασφαλιστούν, αφενός, η συνεπής και εναρμονισμένη εφαρμογή του συστήματος επιβολής τελών για τη χρήση υποδομών σε ολόκληρη την Ένωση και, αφετέρου, ισότιμοι όροι ανταγωνισμού στην αγορά εμπορευματικών μεταφορών, είναι σημαντικό οι διαφορετικές ρυθμίσεις περί διοδίων να υπολογίζουν το κόστος με παρόμοιο τρόπο.
Λαμβανομένου υπόψη ότι οι υφιστάμενες συμβάσεις παραχώρησης ενδέχεται να περιέχουν διαφορετικές ρυθμίσεις από εκείνες που ορίζονται στην παρούσα οδηγία, τα κράτη μέλη θα πρέπει, προκειμένου να διασφαλίσουν την οικονομική βιωσιμότητα των υφιστάμενων συμβάσεων παραχώρησης, να έχουν τη δυνατότητα να τις εξαιρούν από ορισμένες υποχρεώσεις της παρούσας οδηγίας, έως την ουσιαστική τροποποίηση των εν λόγω συμβάσεων.
Τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να επιδιώξουν να εναρμονίσουν τις υφιστάμενες συμβάσεις παραχώρησης με τις αλλαγές στο ενωσιακό ή εθνικό κανονιστικό πλαίσιο ή να αξιολογήσουν τη δυνατότητα επιβολής τέλους εξωτερικού κόστους για το CO2 και για την ατμοσφαιρική ρύπανση και/ή εφαρμογής εκπτώσεων που σχετίζονται με τις εν λόγω εκπομπές, όταν τα διόδια εκ παραχωρήσεως δεν διαφοροποιούνται σύμφωνα με την παρούσα οδηγία.
(12)
Από τη φύση τους, τα χρονοεξαρτώμενα τέλη χρήσης δεν αποτυπώνουν με ακρίβεια το πραγματικό κόστος της χρήσης του οδικού δικτύου και, για παρόμοιους λόγους, δεν είναι αποτελεσματικά σε ό,τι αφορά την παροχή κινήτρων για πιο καθαρές και αποδοτικές μεταφορές ή τη μείωση της κυκλοφοριακής συμφόρησης.
Ωστόσο, για να εξασφαλιστεί η αποδοχή των μελλοντικών καθεστώτων επιβολής οδικών τελών από τους χρήστες, τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να εισαγάγουν επαρκή συστήματα για την είσπραξη τελών στο πλαίσιο ενός ευρύτερου πακέτου υπηρεσιών κινητικότητας.
Τα εν λόγω συστήματα θα πρέπει να διασφαλίζουν τη δίκαιη κατανομή του κόστους υποδομής και να αποτυπώνουν την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει».
Τα κράτη μέλη που θα εισαγάγουν ένα τέτοιο σύστημα θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι συμμορφώνεται με τις διατάξεις της οδηγίας (ΕΕ) 2019/520 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (6).
Λόγω του σημαντικού αντικτύπου που έχουν στις οδικές υποδομές και της συμβολής τους στην ατμοσφαιρική ρύπανση, θα πρέπει κατά προτεραιότητα να εξασφαλιστούν κατάλληλα συστήματα επιβολής τελών για τα βαρέα επαγγελματικά οχήματα.
Ειδικότερα, προκειμένου να προωθηθούν οι πιο καθαρές και αποδοτικές μεταφορές, τα χρονοεξαρτώμενα τέλη χρήσης θα πρέπει, καταρχήν, να καταργηθούν σταδιακά στο κεντρικό διευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών, δεδομένου ότι το εν λόγω δίκτυο περιλαμβάνει τους στρατηγικά σημαντικότερους κόμβους και συνδέσεις στο διευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών.
(4) Οδηγία 1999/62/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Ιουνίου 1999, περί επιβολής τελών στα βαρέα φορτηγά οχήματα που χρησιμοποιούν ορισμένα έργα υποδομής (ΕΕ L 187 της 20.7.1999, σ. 42).
(5) Κανονισμός (EE) 2019/1242 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Ιουνίου 2019, σχετικά με τον καθορισμό προτύπων επιδόσεων για τις εκπομπές CO2 των νέων βαρέων επαγγελματικών οχημάτων και την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ.
595/2009 και (ΕΕ) 2018/956 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και της οδηγίας 96/53/ΕΚ του Συμβουλίου (ΕΕ L 198 της 25.7.2019, σ. 202).
(6) Οδηγία (ΕΕ) 2019/520 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 19ης Μαρτίου 2019, σχετικά με τη διαλειτουργικότητα των συστημάτων τηλεδιοδίων και με τη διευκόλυνση της διασυνοριακής ανταλλαγής πληροφοριών για μη καταβολή οδικών τελών στην Ένωση (ΕΕ L 91 της 29.3.2019, σ.
45).