C 498/36
PL
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
30.12.2022
Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Sprawiedliwa i zrównoważona transformacja dla regionów górniczych i regionów energochłonnych sektorów przemysłu (2022/C 498/07)
Sprawozdawczyni generalna:
Sari RAUTIO (FI/EPL), przewodnicząca rady okręgu opieki zdrowotnej w Häme
Dokument źródłowy:
Pismo prezydencji czeskiej z 16 czerwca 2022 r.
ZALECENIA POLITYCZNE EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW (KR),
1.
Z zadowoleniem przyjmuje zamierzenie Unii Europejskiej, by do 2050 r. osiągnąć neutralność dla klimatu.
Zadanie to będzie wymagało transformacji cyfrowej i ekologicznej europejskich gmin i regionów, co dogłębnie zmieni sposób pracy i życia ludzi. 2.
Zauważa, że z powodu wojny rozpoczętej przez Rosję w lutym 2022 r. sprawiedliwa transformacja stała się jeszcze trudniejszym i zarazem pilniejszym wyzwaniem, ponieważ Europa musi w krótkim czasie stać się mniej zależna od zewnętrznych dostaw energii.
Podkreśla, że przejście do społeczeństwa niskoemisyjnego musi odbywać się z uwzględnieniem potrzeb obywateli znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji i obejmować tworzenie nowych miejsc pracy i równych szans w regionach wiejskich i zależnych od węgla. 3.
Z zadowoleniem przyjmuje to, że państwa członkowskie przedłożyły 74 plany oparte na różnych warunkach panujących w poszczególnych regionach.
Stwierdza, że zmiany w sytuacji na świecie doprowadziły do kryzysu energetycznego, który zmusił niektóre państwa członkowskie do szukania tymczasowych elastycznych rozwiązań dla regionalnych wyzwań związanych z realizacją celów programu. 4.
Podkreśla uciążliwe procedury zatwierdzania planów.
Ponadto niektóre regiony napotykają problemy z terminowym planowaniem i realizacją projektów, ponieważ większa część całkowitych dostępnych środków finansowych pochodzących z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności została zaprogramowana na lata 2021–2023, co daje niewielkie możliwości ciągłej i równomiernej realizacji projektów pod koniec okresu programowania.
Ubolewa, że tylko część programów została oceniona i zatwierdzona przez Komisję Europejską.
Wzywa zatem Komisję, by rozważyła ewentualne przedłużenie terminu wydatkowania tych środków z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (FST), które są finansowane z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności.
5.
Uważa, że jednym z punktów wyjścia dla powodzenia FST jest przegląd ram czasowych jego wdrożenia.
6.
Podkreśla, że FST należy włączyć do głównego nurtu polityki spójności, tak aby można było w pełni wykorzystać synergie i efekty mnożnikowe. 7.
Przypomina, że sprawiedliwa transformacja musi koncentrować się na tych regionach, w których zachodzące zmiany są głębsze i przez to też bardziej ryzykowne, ponieważ państwa członkowskie i regiony mają bardzo różne punkty wyjścia.
Zauważa, że sukces FST zależy od największych krajów będących beneficjentami, czyli od Polski i Niemiec, na które razem przypada prawie 33 %, a zatem 1/3 całego funduszu.
Znaczącymi beneficjentami są również Rumunia, Czechy i Bułgaria.
Na te pięć państw członkowskich przypada łącznie prawie 60 % zasobów funduszu.
O powodzeniu całego programu decyduje terminowa realizacja planów tych państw członkowskich (terytorialnych planów sprawiedliwej transformacji). 8.
Podkreśla, że w kontekście FST trzeba koniecznie wziąć pod uwagę obecny poważny kryzys energetyczny.
Kryzys energetyczny stanowi też poważne zagrożenie dla sprawiedliwej i ekologicznej transformacji, przynajmniej w perspektywie krótkoterminowej.
Zwłaszcza sektor energetyczny, sektory energochłonne, przemysł wytwórczy oraz małe i średnie przedsiębiorstwa stoją obecnie w obliczu ogromnej presji cenowej, a jednocześnie wobec wyzwań zielonej transformacji.
Zauważa, że neutralność pod względem emisji dwutlenku węgla, do której dąży przemysł, zależy także od dostępności zielonej energii elektrycznej do celów produkcji wodoru, a także od alternatywnych źródeł energii zastępujących gaz ziemny.
Z zadowoleniem przyjmuje perspektywę, że FST może przyczynić się do osiągnięcia tego celu.