C 498/46
NL
Publicatieblad van de Europese Unie
30.12.2022
12.
Het cohesiebeleid is voorts doeltreffend gebleken bij de aanpak van de COVID-19-pandemie, met name dankzij de flexibiliteitsmaatregelen die sinds april 2020 zijn genomen [Investeringsinitiatief Coronavirusrespons CRII en CRII+]. 13.
Het is echter van essentieel belang dat het cohesiebeleid op koers blijft en de territoriale, economische en sociale cohesie in Europa blijft versterken.
Definitie van het concept “doe geen afbreuk aan de cohesie” 14.
Het CvdR ziet kansen in de introductie van een nieuw concept in het cohesieverslag op basis waarvan elke Europese beleidsmaatregel met territoriale impact moet worden getoetst aan de algemene beginselen van het cohesiebeleid. 15.
Dit concept sluit naadloos aan bij het plan van het Europees Comité van de Regio’s om de rol van economische, sociale en territoriale cohesie als fundamentele waarde van de Europese Unie onder de aandacht te brengen. 16.
Zo kan er in elke Europese beleidsmaatregel rekening worden gehouden met de verschillende regionale omstandigheden in de Europese Unie, kan de doeltreffendheid ervan worden verbeterd en kan de zichtbaarheid van het EU-optreden onder de burgers worden vergroot. 17.
Het CvdR is echter gekant tegen de uiterst restrictieve interpretatie van dit concept, op basis waarvan dit beginsel alleen van toepassing zou zijn op operationele programma’s en niet op partnerschapsovereenkomsten, en wijst de Europese Commissie er nadrukkelijk op dat dit beginsel “doe geen afbreuk aan de cohesie” moet worden toegepast op alle Europese beleidsmaatregelen, teneinde het cohesiebelemmerend effect van bepaalde Europese beleidsmaatregelen of programma’s te verminderen. 18.
Het CvdR onderschrijft met name de uitspraak in het cohesieverslag dat de herstel- en veerkrachtfaciliteit moet bijdragen tot cohesie in Europa. 19.
Het verzoekt de lidstaten en de Europese Commissie om de op multilevel governance en partnerschap gebaseerde aanpak van het cohesiebeleid regelrecht over te nemen in de herstel- en veerkrachtfaciliteit en de eventuele opvolger daarvan. 20.
Het CvdR benadrukt voorts dat het cohesiebeleid en Horizon Europa beter op elkaar moeten worden afgestemd en tot meer synergie moeten komen, om het innovatievermogen in alle Europese regio’s te versterken en zo de onderzoeks- en innovatiecapaciteit van de regio’s te ontwikkelen, hetgeen de EU in staat stelt om op wereldschaal te concurreren door te investeren in regionale excellentie en een oplossing kan bieden voor de ontwikkelingsval van middeninkomensregio’s. 21.
Het CvdR wijst er in dit verband op dat het belangrijk is dat regio’s die gevangen zitten in de ontwikkelingsval van middeninkomensregio’s speciale steun krijgen, hetzij wegens het feit dat zij tot de categorie middeninkomensregio’s behoren, hetzij via eenvoudiger toegang tot de instrumenten voor territoriale samenwerking op het gebied van innovatie. 22.
Het zou een goede zaak zijn als de aanpak op basis van strategieën voor slimme specialisatie zou worden geconsolideerd, teneinde het concurrentievermogen en het innovatie-ecosysteem te stimuleren op basis van plaatsgebonden beleidsmaatregelen en intensievere territoriale samenwerking. 23.
De Europese Commissie wordt verzocht het concept “doe geen afbreuk aan de cohesie” te definiëren en van dit concept een echt instrument voor het beoordelen van het effect van Europees beleid op de cohesie in Europa te maken.
De plattelandstoetsing die in de mededeling “Een langetermijnvisie voor de plattelandsgebieden van de EU” wordt genoemd, zou in dit instrument kunnen worden geïntegreerd, om rekening te houden met de specifieke kenmerken van deze gebieden.
De Commissie wordt eveneens verzocht specifieke richtsnoeren te ontwikkelen voor de praktische toepassing van dit concept, onder meer in de vorm van een wetgevingsbesluit, na overleg met het Europees Comité van de Regio’s.
Het cohesiebeleid als hoeksteen van een Europese langetermijnstrategie 24.
Hoewel het cohesiebeleid een absolute voorwaarde is voor de uitvoering van de Europese Green Deal en de Europese pijler van sociale rechten, maakt het strikt genomen geen deel uit van een Europese langetermijnstrategie, in tegenstelling tot het cohesiebeleid 2014-2020, dat rechtstreeks gelinkt was aan de uitvoering van de doelstellingen van de Europa 2020-strategie.