C 498/36
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
30.12.2022
Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Δίκαιη και βιώσιμη μετάβαση στις περιφέρειες υψηλής έντασης γαιάνθρακα και ενέργειας» (2022/C 498/07)
Γενική εισηγήτρια:
Sari RAUTIO (FI/EPP), πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Φορέα Ιατροφαρμακευτικής Περίθαλψης του Häme
Έγγραφο αναφοράς:
Επιστολή αίτησης γνωμοδότησης της τσεχικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ της 16ης Ιουνίου 2022
ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ (ΕτΠ)
1.
επικροτεί την αποστολή όσον αφορά την επίτευξη μιας κλιματικά ουδέτερης Ευρωπαϊκής Ένωσης έως το 2050, η οποία θα απαιτήσει μια ψηφιακή και πράσινη μετάβαση στους δήμους και τις περιφέρειες της Ευρώπης και θα επηρεάσει ουσιαστικά τον τρόπο εργασίας και διαβίωσης των ανθρώπων· 2. σημειώνει ο πόλεμος που ξεκίνησε η Ρωσία τον Φεβρουάριο του 2022 κατέστησε τη δίκαιη μετάβαση δυσκολότερη και ακόμη πιο επείγουσα, καθώς η Ευρώπη πρέπει να καταστεί λιγότερο εξαρτημένη από τον εξωτερικό ενεργειακό εφοδιασμό σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Υπογραμμίζει ότι η μετάβαση σε μια κοινωνία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα πρέπει να επιτευχθεί λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες των πλέον ευάλωτων πολιτών, με τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και ίσων ευκαιριών στις αγροτικές περιοχές και στις περιφέρειες που εξαρτώνται από τον άνθρακα· 3. εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι υποβλήθηκαν 74 σχέδια από τα κράτη μέλη, τα οποία βασίζονται όλα στις διαφορετικές συνθήκες που επικρατούν στις αντίστοιχες περιφέρειες· υπογραμμίζει ότι το μεταβαλλόμενο παγκόσμιο τοπίο οδήγησε σε ενεργειακή κρίση, η οποία ανάγκασε ορισμένα κράτη μέλη να βρουν προσωρινά ευέλικτες περιφερειακές λύσεις για την επίτευξη των στόχων του προγράμματος· 4. επισημαίνει τις επαχθείς διαδικασίες για την έγκριση των σχεδίων και τονίζει ότι ορισμένες περιφέρειες αντιμετωπίζουν προβλήματα όσον αφορά τον έγκαιρο σχεδιασμό και την εκτέλεση έργων λόγω του γεγονότος ότι το μεγαλύτερο μέρος των συνολικών διαθέσιμων κονδυλίων, που προέρχονται από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, έχει προγραμματιστεί για την περίοδο 2021-2023, παρέχοντας ελάχιστες ευκαιρίες για βιώσιμη υλοποίηση έργων προς το τέλος της περιόδου προγραμματισμού· εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι μόνο ένα μέρος των προγραμμάτων έχει αξιολογηθεί και εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και καλεί την Επιτροπή να εξετάσει το ενδεχόμενο παράτασης της προθεσμίας απορρόφησης των πόρων του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης που χρηματοδοτείται από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας· Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας· 5. είναι της γνώμης —ξεκινώντας από αυτή την παραδοχή— ότι το χρονοδιάγραμμα για την υλοποίηση του Ταμείου θα πρέπει να αναθεωρηθεί προκειμένου να διασφαλιστεί η επιτυχία του Ταμείου· 6.
υπογραμμίζει ότι το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης (ΤΔΜ) θα πρέπει να ενσωματωθεί στην πολιτική συνοχής, ώστε να μπορούν να αξιοποιηθούν πλήρως οι συνέργειες και οι δευτερογενείς επιπτώσεις· 7.
υπενθυμίζει ότι μια δίκαιη μετάβαση εστιάζεται εύλογα στις περιφέρειες εκείνες όπου η αλλαγή και οι κίνδυνοι που αυτή συνεπάγεται είναι μεγαλύτεροι, καθώς τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες έχουν πολύ διαφορετικά σημεία εκκίνησης.
Σημειωτέον ότι η επιτυχία του Ταμείου εξαρτάται από τις μεγαλύτερες δικαιούχους χώρες, την Πολωνία και τη Γερμανία, οι οποίες από κοινού αντιπροσωπεύουν περίπου το ένα τρίτο της συνολικής χρηματοδότησης του Ταμείου, δηλαδή σχεδόν το 33 %.
Η Ρουμανία, η Τσεχική Δημοκρατία και η Βουλγαρία είναι επίσης σημαντικοί δικαιούχοι.
Αυτά τα πέντε κράτη μέλη μαζί απορροφούν σχεδόν το 60 % των πόρων.
Η έγκαιρη εφαρμογή των σχεδίων αυτών των κρατών μελών (territorial just transition plan, TJTP [εδαφικό σχέδιο δίκαιης μετάβασης]) θα καθορίσει την επιτυχία του προγράμματος στο σύνολό του· 8. επισημαίνει ότι, όσον αφορά το ΤΔΜ, είναι σημαντικό να ληφθεί υπόψη η υπό εξέλιξη μεγάλη ενεργειακή κρίση.
Η ενεργειακή κρίση συνιστά επίσης σοβαρή απειλή για μια δίκαιη και πράσινη μετάβαση, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα.
Ειδικότερα, ο τομέας της ενέργειας, οι ενεργοβόρες βιομηχανίες, η μεταποιητική βιομηχανία και οι οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν πρωτοφανείς πιέσεις στις τιμές, οι οποίες ασκούν πρόσθετη πίεση στην πράσινη μετάβαση· υπογραμμίζει ότι οι φιλοδοξίες της βιομηχανίας για ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα εξαρτώνται επίσης από τη διαθεσιμότητα πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας για την παραγωγή υδρογόνου, καθώς και από εναλλακτικές πηγές ενέργειας για την αντικατάσταση του φυσικού αερίου· επικροτεί το γεγονός ότι το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης μπορεί να συμβάλει στην επίτευξη αυτού του στόχου·