27.12.2022
MT
Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea
C 493/15 It-Tlieta 7 ta’ Ġunju 2022
40.
Jilqa' d-deċiżjoni tal-Gvern Tork li jirratifika l-Ftehim ta' Pariġi dwar il-Klima, l-impenn tiegħu favur newtralità karbonika sal-2053, u l-aħbar li se jadatta ruħu għall-Patt Ekoloġiku Ewropew; iqis li l-implimentazzjoni tal-Patt Ekoloġiku Ewropew hija opportunità importanti għall-UE u t-Turkija biex jallinjaw il-politika kummerċjali u klimatika tagħhom u jistieden lill-UE tikkoordina mill-qrib u tgħin lit-Turkija f'dan il-kuntest biex ikollha miżuri ambizzjużi f'termini ta' protezzjoni tal-klima; jinnota r-rwol favorevoli li l-aġenziji tal-UE u l-alleanzi industrijali tal-Unjoni jista' jkollhom fil-kooperazzjoni bejn l-UE u t-Turkija fl-ambitu tat-trasformazzjoni ekoloġika; jistieden lit-Turkija tkompli bil-progress tagħha fl-allinjament mad-direttivi u l-acquis tal-UE b'rabta mal-ambjent u l-azzjoni klimatika; jistieden lill-Gvern Tork ikompli fuq dak li ħabbar u jiżviluppa strateġija nazzjonali u pjan ta' azzjoni biex l-emissjonijiet tas-CO2 jitnaqqsu b'mod sinifikanti; ifaħħar ix-xogħol tad-difensuri tad-drittijiet ambjentali u jwissi kontra l-impatt ambjentali serji ta' proġetti infrastrutturali pubbliċi kbar; jieħu nota tal-bidu tal-kostruzzjoni tal-Kanal ta' Istanbul fl-2021 u jissottolinja t-twissijiet tal-ambjentalisti u tal-Kamra tal-Inġiniera Ambjentali li l-kanal se jipperikola l-provvista tal-ilma dgħajfa ta' Istanbul u jeqred l-ekosistema tal-madwar, inkluż l-ekwilibriju naturali bejn il-Baħar l-Iswed u l-Baħar Marmara; jistieden lill-awtoritajiet Torok jieħdu azzjoni immedjata biex jipproteġu l-Baħar Marmara u jipprojbixxu kwalunkwe proġett ta' infrastruttura li jkompli jikkontribwixxi għat-tniġġis tal-ilma; jilqa', f'dan ir-rigward, id-deċiżjoni tal-Gvern Tork li jagħti status ta' protezzjoni ambjentali speċjali lill-Baħar Marmara; itenni l-appell tiegħu lill-Gvern Tork biex iwaqqaf il-pjanijiet li għandu għall-impjant tal-enerġija nukleari ta' Akkuyu u jikkonsulta mal-gvernijiet tal-pajjiżi ġirien dwar kwalunkwe żvilupp ulterjuri fil-proġett Akkuyu, li se jkun f'reġjun suxxettibbli għal terremoti severi, u b'hekk jirrappreżenta theddida kbira mhux biss għat-Turkija iżda anke għar-reġjun tal-Mediterran kollu kemm hu;
41.
Jirrikonoxxi li t-Turkija tista' twettaq il-politika estera tagħha f'konformità mal-interessi u l-għanijiet li għandha, iżda jistenna li din il-politika tiġi mħarsa permezz ta' diplomazija u djalogu abbażi tad-dritt internazzjonali u, bħala pajjiż kandidat, tkun dejjem aktar allinjata ma' dik tal-UE; huwa tal-fehma li l-kooperazzjoni bejn l-UE u t-Turkija fil-politika estera u ta' sigurtà hija ta' importanza fundamentali u li l-istrutturi tas-sigurtà futuri tal-UE, partikolarment fil-viċinat, jirrikjedu kooperazzjoni strateġika u komunikazzjoni aħjar mat-Turkija sabiex ikunu effettivi; jemmen li jista' jkun hemm aktar kooperazzjoni bejn l-UE u t-Turkija dwar diversi oqsma ta' politika estera, pereżempju dwar l-Ukrajna u l-Afganistan; ifakkar ukoll li l-UE u n-NATO jibqgħu l-aktar sħab affidabbli fit-tul għat-Turkija fil-kooperazzjoni dwar is-sigurtà internazzjonali u jistieden lit-Turkija żżomm il-koerenza politika fl-oqsma tal-politika estera u ta' sigurtà fid-dawl tar-rwol tagħha bħala membru tan-NATO u l-istatus tagħha bħala pajjiż kandidat tal-UE; jistieden lill-Gvern Tork jittratta l-applikazzjonijiet għas-sħubija man-NATO tal-Finlandja u l-Iżvezja in bona fede, biex jimpenja ruħu b'mod kostruttiv fi sforzi biex isolvi kwistjonijiet pendenti possibbli f'konformità mal-valuri u r-rekwiżiti legali tal-UE u biex joqgħod lura milli jeżerċita kwalunkwe pressjoni mhux dovuta f'dan il-proċess; jiddeplora l-fatt, f'dan il-kuntest, li mill-pajjiżi kandidati kollha t-Turkija hija l-inqas wieħed allinjat (14 %) mal-politika estera u ta' sigurtà komuni (PESK) u l-politika ta' sigurtà u ta' difiża komuni (PSDK), u jtenni l-appell tiegħu lit-Turkija biex, bħala prijorità, terġa' lura minn din it-tendenza minħabba l-potenzjal kbir ta' azzjoni konġunta fir-rigward ta' sfidi differenti fir-reġjun u globalment; jinnota bi tħassib, f'dan ir-rigward, li l-politika estera tat-Turkija kienet sikwit f'kunflitt mal-prijoritajiet tal-UE fl-ambitu tal-PESK f'dawn l-aħħar snin, inkluż fir-rigward tal-Kawkasu, is-Sirja, il-Libja u l-Iraq;
42.
Ifaħħar ir-rikonċiljazzjoni reċenti bejn it-Turkija u l-Armenja b'rabta mad-deċiżjoni li jinbdew kuntatti bilaterali, il-ħatra ta' rappreżentanti speċjali u t-tkomplija tat-titjiriet bejn iż-żewġ pajjiżi; iqis li dan it-tentattiv huwa żvilupp pożittiv ħafna li jħalli impatt pożittiv fuq il-prosperità u s-sigurtà fir-reġjun; iħeġġeġ liż-żewġ naħat ikomplu b'dawn l-isforzi bl-intenzjoni li jinnormalizzaw bis-sħiħ ir-relazzjonijiet tagħhom u jistieden lill-UE tappoġġja dan il-proċess attivament; iħeġġeġ lit-Turkija twitti t-triq għal rikonċiljazzjoni ġenwina bejn il-poplu Tork u dak Armen, inkluż li jiġi riżolt id-diżgwid dwar il-Ġenoċidju Armen, u tirrispetta bis-sħiħ l-obbligi tagħha li tħares il-wirt Armen u wirt kulturali ieħor; jesprimi t-tama li dan jista' jwassal għal dinamika ta' normalizzazzjoni tar-relazzjonijiet fil-Kawkasu tan-Nofsinhar; jilqa' wkoll l-isforzi diplomatiċi tat-Turkija biex tinnormalizza r-relazzjonijiet ma' diversi pajjiżi fil-Lvant Nofsani, speċjalment Iżrael; iħeġġeġ lit-Turkija, għal darb'oħra, tirrikonoxxi l-Ġenoċidju Armen;
43.
Jinnota li, minkejja ċerti sinjali ta' tnaqqis tat-tensjoni fil-Lvant tal-Mediterran mill-aħħar rapport dwar it-Turkija, dan l-aħħar ġiet osservata żieda qawwija ġdida; huwa konxju li kwalunkwe dinamika pożittiva tista' tiġi annullata faċilment fi kwalunkwe mument filwaqt li l-kwistjonijiet sottostanti jibqgħu ma jiġux solvuti; jiddeplora, f'dan il-kuntest, id-dikjarazzjonijiet reċenti tal-uffiċjali Torok, li fihom ikkontestaw is-sovranità tal-Greċja fuq uħud mill-gżejjer tagħha, u jqis li dawn huma kontroproduttivi u jimminaw l-ambjent ta' sigurtà fiż-żona; ikompli jħeġġeġ lit-Turkija u lill-partijiet ikkonċernati kollha involuti biex jimpenjaw ruħhom f'soluzzjoni paċifika tat-tilwim bona fide u jżommu lura minn kwalunkwe azzjoni unilaterali jew theddid; ikompli, b'mod partikolari, jistieden lin-naħat kollha juru impenn kollettiv ġenwin għan-negozjar taż-żoni ekonomiċi esklużivi (ŻEE) u l-blata kontinentali bona fide u f'konformità mar-regoli u l-prinċipji internazzjonali tad-delimitazzjoni; jikkundanna, f'dan ir-rigward, l-intimidazzjoni min-naħa ta' bastimenti tal-gwerra Torok fil-konfront ta' bastimenti tar-riċerka li jkunu qed jagħmlu xogħol ta' stħarriġ fiż-ŻEE delimitata mir-Repubblika ta' Ċipru; jikkundanna, barra minn hekk, il-vjolazzjonijiet tal-ispazju tal-ajru nazzjonali Grieg min-naħa tat-Turkija, inkluż b'ajruplani li jittajru fuq żoni u territorji abitati, azzjonijiet li jiksru kemm is-sovranità kif ukoll id-drittijiet