21.12.2022
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
C 486/27
4.3.
Η ανάγκη επείγουσας και φιλόδοξης επένδυσης στη στροφή προς πιο οικολογικές μορφές ενέργειας που θα παράγονται εντός της ΕΕ είναι σημαντικότερη από ποτέ.
Παρότι η παραγωγή πράσινης ενέργειας και η ενεργειακή αυτονομία πρέπει πάντοτε να αποτελούν μακροπρόθεσμο στόχο για την ΕΕ, η άμεση συγκυρία θέτει την ΕΕ σε επείγουσα χρεία προμήθειας οικονομικά προσιτής ενέργειας από εναλλακτικές πηγές, χωρίς να υπονομεύονται οι ενεργειακοί της στόχοι.
Οι επείγουσες επενδυτικές ανάγκες για την παροχή οικονομικά προσιτής ενέργειας από εναλλακτικές πηγές στους πολίτες θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν καλύτερα και αποδοτικότερα από το Ταμείο για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή από ό,τι από τους υφιστάμενους μηχανισμούς.
4.4.
Είναι ολοένα πιο εμφανές για την ΕΟΚΕ πως η ενεργειακή εξάρτηση αποδυναμώνει τις απαντήσεις της ΕΕ σε χώρες όπως η Ρωσία, όπως φαίνεται ξεκάθαρα στην απάντηση της ΕΕ στην εισβολή στην Ουκρανία.
Η σημερινή υπερβολική εξάρτηση από ρωσικό φυσικό αέριο υπονόμευσε σημαντικά την ικανότητα της ΕΕ και των κρατών μελών της να αναλάβουν άμεσα δράση χωρίς να εκθέσουν τους πολίτες τους σε κίνδυνο ελλείψεων καυσίμων και ενεργειακής φτώχειας.
Δυστυχώς, τα σχέδια προμήθειας με φυσικό αέριο από τις ΗΠΑ δεν προσφέρουν βιώσιμη ή περιβαλλοντικά υπεύθυνη λύση (13).
4.5.
Το Ταμείο για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή θα πρέπει να λειτουργήσει ως μέσο χρηματοδότησης της επείγουσας ανάγκης μας για οικολογική και απαλλαγμένη από ανθρακούχες εκπομπές ενέργεια παραγόμενη στην ΕΕ, με φιλόδοξη προμήθεια υφιστάμενων τεχνολογιών και επενδύσεις στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών με στόχο την επίτευξη οικονομίας μηδενικών ανθρακούχων εκπομπών.
Η ΕΟΚΕ προειδοποιεί σθεναρά πως ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν πρέπει να θέσει στο περιθώριο την αποστολή επίτευξης των περιβαλλοντικών και κοινωνικών στόχων της ΕΕ, που αποτελούν τη βάση για την οικοδόμηση οικονομικής ισχύος μακροπρόθεσμα.
4.6.
Όσον αφορά τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης, η πρόοδος διαφέρει σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών.
Το 2018, μόλις 11 από τα 27 κράτη μέλη είχαν επιτύχει μείωση της συνολικής εγχώριας ενεργειακής τους ζήτηση σε επίπεδα κάτω από το στόχο για το 2020.
Συνολικά, η ΕΕ απέχει πολύ από την επίτευξη των στόχων της για το 2030, πράγμα που υποδηλώνει την ανάγκη για επιπρόσθετες προσπάθειες.
Ευτυχώς, το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας στην ΕΕ αυξάνεται σταθερά.
Η δέσμη προσαρμογής στο στόχο του 55 % πρότεινε την επίτευξη μεριδίου 40 % της ενεργειακής κατανάλωσης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έως το 2030.
Αν και το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην ενεργειακή κατανάλωση ποικίλλει επίσης ουσιαστικά ανά την ΕΕ, το ίδιο ισχύει και με την ικανότητα παραγωγής ανανεώσιμων μορφών ενέργειας, λόγω δημοσιονομικών περιορισμών και γεωγραφίας.
Σε ορισμένες χώρες, η κατά κεφαλήν εγκατεστημένη φωτοβολταϊκή ικανότητα είναι αρκετά χαμηλή παρά το υψηλό δυναμικό του τομέα.
Άλλες χώρες επιτυγχάνουν υψηλό μερίδιο ανανεώσιμων μορφών ενέργειας λόγω ευνοϊκών γεωγραφικών συνθηκών, που καθιστούν δυνατή την κατασκευή υδροηλεκτρικών σταθμών.
4.7.
Η εντατικοποίηση των προσπαθειών για την μετάβαση στην πράσινη ενέργεια θα συνοδευτεί από νέες ανάγκες χρηματοδότησης, και θα πρέπει να υλοποιηθεί επειγόντως δεδομένης της ενεργειακής κρίσης και της αυξανόμενης ανάγκης για ενεργειακή αυτονομία της ΕΕ.
Η τόνωση των προτάσεων της δέσμης προσαρμογής στο στόχο του 55 % με υψηλότερους στόχους και συντομότερες προθεσμίες για την ανανεώσιμη ενέργεια, π.χ.
όσον αφορά την εξάπλωση της ηλιακής και της αιολικής ενέργειας και τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, θα απαιτήσει ισχυρή χρηματοδοτική απόκριση.
Η Επιτροπή εξήγγειλε την πρόθεσή της να αξιολογήσει τις εν λόγω χρηματοδοτικές ανάγκες στο πλαίσιο των προτάσεων REPowerEU (14) με βάση τη χαρτογράφηση των αναγκών στα κράτη μέλη, καθώς και τις απαιτήσεις για διασυνοριακές επενδύσεις.
Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την εξαγγελία, προειδοποιεί ωστόσο ότι τα υφιστάμενα χρηματοδοτικά εργαλεία σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο δεν επαρκούν και πως απαιτείται ανάληψη δράσης ώστε οι ανανεώσιμες μορφές ενέργειας να αποτελέσουν άμεση λύση.
Οι δαπάνες του Ταμείου για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή για ανανεώσιμες μορφές ενέργειας θα πρέπει επίσης να ενισχυθούν, μέσω της προσέλκυσης ιδιωτικών επενδύσεων, με το ταμείο να ενεργεί ως πάροχος κεφαλαίων εκκίνησης.
4.8.
Η κλιμάκωση των επενδύσεων για τη βελτίωση της ενεργειακής αυτονομίας της ΕΕ πρέπει να συμβαδίζει με την εστίαση στη μετάβαση σε πράσινη ενέργεια και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Προκειμένου να επιτύχει η ΕΕ θα χρειαστεί, εκτός των πιο άμεσων επενδύσεων μέσω του Ταμείου για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, σημαντικές μακροπρόθεσμες επενδύσεις στην έρευνα και την καινοτομία, καθώς και νέους τρόπους παραγωγής και κατανάλωσης, ώστε να βελτιωθεί η ικανότητά μας να παρέχουμε καθαρή και οικονομικά προσιτή ενέργεια σε όλους.
Το θεματολόγιο της ΕΕ για την έρευνα και την καινοτομία επιδεικνύει ήδη σημαντική αποφασιστικότητα για την επίτευξη αυτού του στόχου, με δυνατότητα αξιοσημείωτης προόδου.
Ωστόσο, αυτή η έμφαση στην έρευνα πρέπει να συνδυαστεί με τη δέσμευση των κρατών μελών να υιοθετήσουν πιο οικολογικές μορφές παραγωγής ενέργειας και την ικανότητά τους να απεξαρτηθούν από πιο παραδοσιακά μέσα παραγωγής ενέργειας, ιδίως στα κράτη μέλη που εξακολουθούν να βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στον άνθρακα.
(13) (14)
U.S., EU strike LNG deal as Europe seeks to cut Russian gas | Reuters COM(2022) 230 final.