C 484/18
PL
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
20.12.2022
Konkluzje w sprawie szczepień jako jednego z najskuteczniejszych narzędzi zapobiegania chorobom i poprawy zdrowia publicznego (2022/C 484/05)
Wprowadzenie
Szczepienia są uważane za jedno z najbardziej skutecznych narzędzi z dziedziny zdrowia publicznego służących zapobie­ ganiu chorobom zakaźnym i łagodzeniu ich najbardziej szkodliwych skutków.
Szczepienia są istotne nie tylko dla dzieci, ale również w perspektywie całego życia.
Powstanie szczepionek stanowiło zwrot w historii medycyny i miało znaczny wpływ na zdrowie publiczne.
Szczepienia zapobiegają wielu chorobom, tym samym zmniejszając obciążenie dla systemów zdrowia i redukując liczbę zgonów o około 3,5 – 5 mln rocznie (1).
Dzięki szczepieniom zlikwidowano ospę prawdziwą.
Dziś jednak szczepienia są ofiarą własnego sukcesu.
Część ludzi nie dostrzega już skutków chorób zakaźnych, które prze­ stały występować dzięki programom szczepień, a duża liczba ludzi w związku z tym kwestionuje nawet znaczenie szcze­ pionek.
Wskaźniki wyszczepienia w wielu regionach UE spadają znacznie poniżej zalecanych poziomów.
W takich okolicz­ nościach łatwo może nastąpić powrót chorób zakaźnych.
Przykładem jest tu epidemia odry, która wybuchła w ostatnich latach w wielu krajach Europy.
Gotowość ludzi do przyjmowania bezpiecznych, skutecznych, zalecanych i dostępnych szczepionek zmniejsza się od kilku dekad.
Opór przed szczepieniami jest wymieniany przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) wśród 10 największych zagrożeń dla zdrowia na świecie.
Jest to problem, którego charakterystyka zależy również od kontekstu, kraju i rodzaju danej szczepionki; dlatego stanowi on szczególne wyzwanie.
Nie ma uniwersalnego rozwiązania dla wszystkich i konieczne są ciągłe wysiłki na rzecz poprawy dialogu z obywatelami, zrozumienia ich obaw i opracowania dostosowanych strategii szczepionkowych, wraz z ukierunkowanymi kampaniami komunikacyjnymi.
Pandemia COVID-19 jeszcze bardziej podkreśliła skalę i zakres tego problemu.
Na opór przed szczepieniami przeciwko COVID-19 duży wpływ miały rozmaite czynniki, wśród których dominująca rola przypadła postrzeganiu bezpieczeństwa i skuteczności szczepionki.
W niektórych państwach członkowskich UE kampanie na rzecz szczepienia się przeciwko COVID-19 nie doprowadziły co prawda do osiągnięcia bardzo wysokich wskaźników szczepień, niemniej w pewnych częś­ ciach Unii Europejskiej rezultaty były imponujące.
Z pozytywnych informacji – pandemia doprowadziła również do wypracowania pewnej liczby istotnych rozwiązań i narzę­ dzi, z których możemy korzystać już dzisiaj.
Znaczne postępy poczyniono na przykład w cyfryzacji dzięki gromadzeniu i wymianie danych na szczeblu unijnym oraz wprowadzeniu unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID; było to przeło­ mowe ustanowienie globalnego standardu w ramach środków z zakresu zdrowia publicznego służących powstrzymaniu rozprzestrzeniania się pandemii.
Przygotowanie strategii UE dotyczącej szczepionek przeciwko COVID-19 (2), a następnie ustanowienie Urzędu ds. Gotowości i Reagowania na Stany Zagrożenia Zdrowia (HERA) również stanowią duży krok naprzód w zapewnianiu rozwoju, zamówień, zakupu i dystrybucji medycznych środków przeciwdziałania na szczeblu UE, takich jak szczepionki i środki terapeutyczne.
Innym równie ważnym osiągnięciem jest powołanie Europejskiej Unii Zdro­ wotnej, która ma na celu wzmocnienie gotowości kluczowych agencji na wypadek sytuacji kryzysowej i reagowania tych agencji.
(1) https://www.who.int/health-topics/vaccines-and-immunization#tab=tab_ (2) COM(2020) 245 final