C 484/18
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
20.12.2022
Συμπεράσματα σχετικά με τον εμβολιασμό ως ένα από τα πλέον αποτελεσματικά εργαλεία για την πρόληψη των ασθενειών και τη βελτίωση της δημόσιας υγείας (2022/C 484/05)
Εισαγωγή
Ο εμβολιασμός θεωρείται ένα από τα πλέον αποτελεσματικά εργαλεία δημόσιας υγείας για την πρόληψη λοιμωδών νόσων και τον μετριασμό των πλέον επιβλαβών επιπτώσεών τους.
Ο εμβολιασμός δεν είναι σημαντικός μόνο στην παιδική ηλικία αλλά και για όλη τη διάρκεια της ζωής.
Η ανάπτυξη εμβολίων αποτελεί τομή στην ιατρική ιστορία και έχει σημαντικό αντίκτυπο στη δημόσια υγεία.
Πολλές ασθένειες έχουν προληφθεί με τον εμβολιασμό, γεγονός που έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της επιβάρυνσης των συστημάτων υγείας και την πρόληψη περίπου 3,5-5 εκατομμυρίων θανάτων ετησίως (1).
Στην περίπτωση της ευλογιάς, η νόσος αυτή έχει εξαλειφθεί χάρη στον εμβολιασμό.
Ωστόσο, σήμερα, ο εμβολιασμός είναι θύμα της ίδιας του της επιτυχίας.
Ορισμένοι άνθρωποι δεν βλέπουν πλέον τις επιπτώσεις των λοιμωδών νόσων που έχουν πλέον εξαφανιστεί λόγω των προγραμμάτων εμβολιασμού και, ως εκ τούτου, σημαντικός αριθμός ενδέχεται ακόμη και να αμφισβητεί τη σημασία του εμβολιασμού.
Τα ποσοστά εμβολιαστικής κάλυψης σε πολλές περιφέρειες σε ολόκληρη την ΕΕ υποχωρούν σε επίπεδα πολύ χαμηλότερα από τα συνιστώμενα.
Οι λοιμώδεις νόσοι μπορούν εύκολα να επιστρέψουν υπό αυτές τις συνθήκες.
Σχετικό παράδειγμα αποτελεί η επιδημία ιλαράς που εκδηλώθηκε τα τελευταία χρόνια σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες.
Η προθυμία των πολιτών να λάβουν ασφαλή, αποτελεσματικά, συνιστώμενα και διαθέσιμα εμβόλια έχει μειωθεί τις τελευταίες δεκαετίες.
Η επιφυλακτικότητα απέναντι στον εμβολιασμό κατατάσσεται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) μεταξύ των 10 μεγαλύτερων απειλών για την παγκόσμια υγεία.
Αποτελεί επίσης πρόβλημα που ποικίλλει ανάλογα με το πλαίσιο, τη χώρα και το είδος του εμβολίου και, για τον λόγο αυτό, η αντιμετώπισή του είναι ιδιαίτερα δύσκολη.
Δεν υπάρχει ενιαία λύση για όλους και απαιτούνται αμείωτες προσπάθειες για τη βελτίωση του διαλόγου με τους πολίτες, την κατανόηση των ανησυχιών τους και την ανάπτυξη προσαρμοσμένων στρατηγικών εμβολιασμού, παράλληλα με στοχευμένες εκστρατείες επικοινωνίας.
Η πανδημία COVID-19 ανέδειξε περαιτέρω το μέγεθος και το εύρος του ζητήματος αυτού.
Η επιφυλακτικότητα απέναντι στον εμβολιασμό κατά της νόσου COVID-19 επηρεάστηκε σημαντικά από διάφορους παράγοντες, μεταξύ των οποίων κυρίαρχες ήταν οι ανησυχίες σχετικά με την αντίληψη για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα του εμβολίου.
Αν και σε ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ οι εκστρατείες εμβολιασμού κατά της νόσου COVID-19 δεν οδήγησαν σε πολύ υψηλά ποσοστά εμβολιασμού, σε ορισμένα μέρη της Ευρωπαϊκής Ένωσης τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά.
Το θετικό στοιχείο είναι ότι η πανδημία προώθησε επίσης την ανάπτυξη ορισμένων σημαντικών λύσεων και εργαλείων που μπορούμε ήδη να αξιοποιούμε σήμερα.
Σημαντικές εξελίξεις έχουν σημειωθεί, για παράδειγμα, στην ψηφιοποίηση, με τη συλλογή και ανταλλαγή δεδομένων σε επίπεδο ΕΕ καθώς και με τη θέσπιση του ψηφιακού πιστοποιητικού COVID της ΕΕ, το οποίο συνιστά σημαντικό ορόσημο που εισάγει ένα παγκόσμιο πρότυπο στο πλαίσιο των μέτρων δημόσιας υγείας για τον περιορισμό της εξάπλωσης της πανδημίας.
Η στρατηγική της ΕΕ για τα εμβόλια κατά της νόσου COVID-19 (2), η οποία συνοδεύτηκε από τη σύσταση της Αρχής Ετοιμότητας και Αντιμετώπισης Καταστάσεων Έκτακτης Υγειονομικής Ανάγκης (HERA), αποτελεί επίσης σημαντικό βήμα προόδου για τη διασφάλιση της ανάπτυξης, της προμήθειας, της αγοράς και της διανομής σε επίπεδο ΕΕ ιατρικών αντιμέτρων, όπως εμβολίων και θεραπευτικών μέσων.
Ένα άλλο εξίσου σημαντικό επίτευγμα είναι η δημιουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης Υγείας, η οποία αποσκοπεί στην ενίσχυση της ετοιμότητας βασικών οργανισμών για την αντιμετώπιση κρίσεων και της αντίδρασής τους σε αυτές.
(1) https://www.who.int/health-topics/vaccines-and-immunization#tab=tab_ (2) COM/2020/245 final