22.11.2022
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
C 443/127
Η σκέψη ως προς τον κύκλο ζωής των υλικών δείχνει την τεράστια ανάγκη για αλλαγή.
Για παράδειγμα, τα υψηλότερα ποσοστά ανακύκλωσης θα πρέπει να συμπίπτουν με τα ελάχιστα ποσοστά χρήσης των ανακυκλωμένων υλικών ή η θεωρητική δυνατότητα ανακύκλωσης (3) των προϊόντων θα πρέπει να συνάδει με την τεχνική δυνατότητα ανακύκλωσης και την πρακτική εφαρμογή μέτρων ανακύκλωσης.
Στον τομέα των πλαστικών, για παράδειγμα, απαιτούνται σημαντικές αλλαγές στον σχεδιασμό και την παραγωγή, έως ότου οι δευτερογενείς πρώτες ύλες δεν εξομοιώνονται με πρωτογενείς πρώτες ύλες (4).
Η ανακύκλωση αποτελεί επίσης ευκαιρία για την Ευρώπη.
Για παράδειγμα, τα ορυκτά μέταλλα υψηλής ποιότητας εισάγονται ως πρώτη ύλη ή προϊόν και στη συνέχεια, μετά τη χρήση, απορρίπτονται ή αποστέλλονται εκ νέου ανά τον κόσμο σχεδόν «δωρεάν· σε αυτά περιλαμβάνονται, ιδίως, τα αυτοκίνητα και τα ηλεκτρονικά απόβλητα.
Τα υλικά αυτά θα πρέπει να θεωρούνται και να αντιμετωπίζονται ως ανακυκλώσιμα υλικά.
Η αποσυναρμολόγηση, η επανεπεξεργασία και η ανακύκλωση είναι επωφελείς για το κλίμα, αλλά δημιουργούν επίσης μεγάλη προστιθέμενη αξία και θέσεις εργασίας (5).
Στο πλαίσιο αυτό, είναι επίσης ζωτικής σημασίας να λαμβάνεται υπόψη η οικονομική, περιβαλλοντική και κοινωνική ισορροπία.
3.10.3.
Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση για ανάληψη δράσης κατά των μη πωληθέντων εμπορευμάτων, αλλά μπορούν να τεθούν και πιο φιλόδοξοι στόχοι.
Η καταστροφή άθικτων προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων των νέων, επιστρεπτέων ή επισκευάσιμων προϊόντων, δεν είναι επιθυμητή από την άποψη της κοινωνίας, διότι συνιστά σπατάλη πόρων.
H πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να ενθαρρύνει αρχικά μόνο τις επιχειρήσεις να τεκμηριώνουν, εξαιρώντας τις ΜΜΕ δεν επαρκεί για την ΕΟΚΕ.
Και μόνο η δυνατότητα επίτευξης ισχυρότερων μέτρων μέσω κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων θέτει υπό αμφισβήτηση την αποτελεσματική επιδίωξη των στόχων.
Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την απαγόρευση της καταστροφής μη πωληθέντων προϊόντων, υπό την προϋπόθεση ότι δεν είναι επικίνδυνα.
Οι επιχειρήσεις και οι πλατφόρμες λιανικής πρέπει να ενθαρρύνονται να εφαρμόζουν επιχειρηματικές πρακτικές που μειώνουν σημαντικά τον αριθμό των επιστρεφόμενων προϊόντων και των μη πωληθέντων αποθεμάτων.
Ομοίως απαιτείται ευαισθητοποίηση των καταναλωτών όσον αφορά τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των επιστρεπτέων αγαθών.
3.11.
Οικονομικές πτυχές 3.11.1.
Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η πρόταση κανονισμού πρέπει κατ’ αρχήν να επικροτηθεί σε ό,τι αφορά τις ΜΜΕ, αλλά και να εξεταστεί κριτικά.
Οι ΜΜΕ διαθέτουν μόνο ορισμένους (ανθρώπινους) πόρους.
Ειδικότερα, τα μέτρα στήριξης που αναφέρονται στον κανονισμό θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένα στις ανάγκες και τις απαιτήσεις των ΜΜΕ.
Επιπλέον, υπάρχουν δυσκολίες όσον αφορά την πρόσβαση των ΜΜΕ στις απαραίτητες διαδικασίες για τις δημόσιες συμβάσεις.
Ως εκ τούτου, θα πρέπει να αναζητηθούν λύσεις που θα τους επιτρέπουν να συμμετέχουν στις σχετικές διαδικασίες.
Τέλος, από την άποψη των ΜΜΕ, είναι αναγκαίο να διασφαλιστεί η συμπληρωματικότητα μεταξύ του κανονισμού για τα βιώσιμα προϊόντα και των κανόνων για συγκεκριμένα προϊόντα.
Με τον τρόπο αυτό θα αποφεύγονται οι αλληλεπικαλύψεις δαπανών και διοικητικού φόρτου.
3.11.2.
Οι επισκευαστές κατέχουν βασική θέση στη διασφάλιση της βιωσιμότητας του προϊόντος.
Κατά συνέπεια, θα πρέπει να διευκολυνθεί η συμμετοχή των επισκευαστών, των κοινωνικοοικονομικών επιχειρήσεων επαναχρησιμοποίησης και των (τοπικών) πρωτοβουλιών επισκευής της κοινωνίας των πολιτών σε αυτό το κυκλικό μοντέλο.
Για παράδειγμα, στη Γερμανία και την Αυστρία έχει αποδειχθεί επιτυχής η ανάληψη πρωτοβουλιών επισκευής για τη σύναψη ασφάλισης επισκευής, η οποία ταυτόχρονα παρέχει το δικαίωμα σε επισκευή.
3.12.
Τα νέα κυκλικά επιχειρηματικά μοντέλα (6) προσδιορίζονται ως σημαντικό εργαλείο στην ανακοίνωση.
Αυτά πρέπει να είναι ελκυστικά και δελεαστικά και να δίνουν κίνητρα στις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές και να διασφαλίζουν πρόσφορες συνθήκες εργασίας.
Τέτοιου είδους μοντέλα υπάρχουν ήδη στην πράξη, όπως η «συνεργατική οικονομία», το «προϊόν ως υπηρεσία», η πληρωμή ανάλογα με τη χρήση κ.λπ.
Η ΕΟΚΕ προτείνει την προσαρμογή των υφιστάμενων πλατφορμών βέλτιστων πρακτικών με την ενθάρρυνση της χρήσης αυτών και την προσαρμογή αυτών ώστε να ανταποκρίνονται στις υφιστάμενες προκλήσεις που θέτει η κυκλική οικονομία.
Παραδείγματα που παρατίθενται επί του παρόντος είναι το Baukarussell —τα υλικά σε περίπτωση κατεδάφισης ή μετατροπής προσφέρονται σε νέους χρήστες— ή τα δίκτυα επισκευής που φέρνουν καταναλωτές και επισκευαστές σε επαφή.
Ωστόσο, πολλές βάσεις δεδομένων δεν είναι ελκυστικές για τους παρόχους και τους χρήστες.
(3) (4) (5) (6)
Pomberger, R. (2020).
Über theoretische, praktische und reale Recyclingfähigkeit, https://doi.org/10.1007/s00506-020-00721-5, https://doi.org/10.1007/s00506-019-00648-6 Ανακοίνωση «Ευρωπαϊκή στρατηγική για τις πλαστικές ύλες σε μια κυκλική οικονομία», COM/2018/028 final.
ΕΕ C 220 της 9.6.2021, σ. 118.
Βλέπε INT/778 «Η καινοτομία ως καταλύτης νέων επιχειρηματικών προτύπων» (διερευνητική γνωμοδότηση) (ΕΕ C 303 της 19.8.2016, σ.
28).