4.11.2022
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
C 421/9
Η προσέγγιση αυτή δημιουργεί νέες ευκαιρίες για τη διευκόλυνση της προώθησης της καινοτομίας σε όλες τις περιφέρειες και για την καλύτερη ενσωμάτωση των λιγότερο ανεπτυγμένων και περιφερειακών περιοχών στον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας (ΕΧΕ) και στο ευρωπαϊκό οικοσύστημα καινοτομίας (EIE).
Η ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με έναν νέο ΕΧΕ για την Ε&Κ (3) αποτέλεσε σημαντικό βήμα για τη δημιουργία του ΕΧΕ.
Σκοπός του ΕΧΕ είναι η ανάπτυξη αριστείας, διασυνοριακής συνεργασίας μεταξύ των ερευνητών, κρίσιμης μάζας σε βασικούς στρατηγικούς τομείς, καθώς και ευκαιριών για τη μετεγκατάσταση ερευνητών, και εντέλει η δημιουργία μιας ανοικτής ενιαίας αγοράς για την Ε&Κ.
Το νέο μελλοντοστρεφές σχέδιο που παρουσιάζεται στην ανακοίνωση έχει θέσει ένα φιλόδοξο σύνολο τεσσάρων στόχων πολιτικής: απόδοση προτεραιότητας στις επενδύσεις και τις μεταρρυθμίσεις· βελτίωση της πρόσβασης στην αριστεία και ενίσχυση των συστημάτων Ε&Κ σε ολόκληρη την ΕΕ· βελτίωση της μεταφοράς της νέας Ε&Κ στις επιχειρήσεις· και εμβάθυνση της ολοκλήρωσης των εθνικών πολιτικών.
Επιπλέον, στις 16 Ιουλίου 2021 η Επιτροπή εξέδωσε πρόταση σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με ένα Σύμφωνο για την Έρευνα και την Καινοτομία στην Ευρώπη (4).
Στη σύσταση καθορίζονται ορισμένοι τομείς προτεραιότητας για κοινή δράση προς στήριξη του ΕΧΕ.
Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνεται η συνεργασία για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της ψηφιακής και της πράσινης μετάβασης (για παράδειγμα, κατά την υλοποίηση των αποστολών και των ευρωπαϊκών συμπράξεων στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη»).
Οι συνέργειες βασίζονται στις διαχειριστικές αρχές των προγραμμάτων που αφορούν τον τομέα της Ε&Κ, οι οποίες γνωρίζουν τόσο η μία την άλλη όσο και τα προγράμματά τους.
Βασίζονται επίσης σε εθνικούς εκπροσώπους Ε&Κ, οι οποίοι γνωρίζουν τις προτεραιότητες και τις δράσεις του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» (όπως νέες αποστολές και συμπράξεις), καθώς και τις περιφερειακές προτεραιότητες έξυπνης εξειδίκευσης.
Οι εν λόγω προτεραιότητες και δράσεις αποτελούν εξαίρετο σημείο αναφοράς για την ανάπτυξη συμπληρωματικοτήτων.
Οι συνέργειες μεταξύ του πλαισίου Ε&Κ και των προγραμμάτων συνοχής μπορούν να μεγιστοποιήσουν το ποσό, την ποιότητα και τον αντίκτυπο των επενδύσεων στον τομέα της Ε&Κ, με τον σχεδιασμό στρατηγικών σχεδίων που αλληλοσυμπληρώνονται και με τη χρήση διαφορετικών χρηματοδοτικών ροών (σύμφωνα με τους ειδικούς στόχους κάθε προγράμματος/ταμείου).
Οι στρατηγικές έξυπνης εξειδίκευσης (S3) έχουν καίρια σημασία για τις συνέργειες με μέσα που συνδέονται με την έξυπνη ανάπτυξη σε επίπεδο ΕΕ (ιδίως με το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη»).
Ο καθορισμός προτεραιοτήτων από τη βάση προς την κορυφή στο πλαίσιο των στρατηγικών έξυπνης εξειδίκευσης αναμένεται να διευκολύνει την εξεύρεση εταίρων σε άλλα κράτη μέλη με σκοπό τη συνεργασία σε σχετικά θέματα και αξιακές αλυσίδες.
Όσον αφορά το ΕΤΠΑ, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 1 στοιχείο β) σημείο iii) του κανονισμού περί κοινών διατάξεων (ΚΚΔ) (5), τα κράτη μέλη υποχρεούνται να προσδιορίζουν στις οικείες συμφωνίες στρατηγικής εταιρικής σχέσης: «συμπληρωμα­ τικότητες και συνέργειες μεταξύ των ταμείων που καλύπτονται από τη συμφωνία εταιρικής σχέσης [...] και άλλων ενωσιακών μέσων [...] και, κατά περίπτωση, των έργων που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του προγράμματος “Ορίζων Ευρώπη”».
Ομοίως, για κάθε πρόγραμμα της πολιτικής συνοχής, σύμφωνα με το άρθρο 22 παράγραφος 3 στοιχείο α) σημείο iii) του ΚΚΔ, απαιτείται συνοπτική παρουσίαση των κύριων προκλήσεων, λαμβανομένων υπόψη «των επενδυτικών αναγκών και της συμπληρωματικότητας και συνεργειών με άλλες μορφές στήριξης».
Σε όλες τις περιπτώσεις, απόκειται στις ΔΑ να αποφασίσουν αν θα χρησιμοποιήσουν ή όχι μηχανισμούς συνέργειας.
ΕΙΔΗ ΣΥΝΕΡΓΕΙΩΝ 1.
Σφραγίδα αριστείας
Η σφραγίδα αριστείας είναι ένα σήμα ποιότητας που απονέμεται από την Επιτροπή σε πρόταση η οποία έχει υποβληθεί σε ανταγωνιστική πρόσκληση υποβολής προτάσεων στο πλαίσιο κάποιου μέσου της ΕΕ και έχει κριθεί ότι συμμορφώνεται με τις ελάχιστες απαιτήσεις ποιότητας του εν λόγω μέσου της ΕΕ, αλλά η οποία δεν ήταν δυνατόν να χρηματοδοτηθεί λόγω δημοσιονομικών περιορισμών.
Η σφραγίδα αριστείας δηλώνει ότι ένα έργο μπορεί να αποτελεί αξιόλογη υποψηφιότητα για την παροχή στήριξης από άλλες ενωσιακές ή εθνικές πηγές χρηματοδότησης.
Η σφραγίδα αριστείας στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» αναγνωρίζει την αξία της πρότασης και βοηθά άλλους φορείς χρηματοδότησης να αξιοποιήσουν τη διαδικασία αξιολόγησης του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη».
Μπορεί, για παράδειγμα, να χορηγείται σε προτάσεις που υποβάλλονται στο πλαίσιο του μέσου Accelerator του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας (ΕΣΚ) (πρώην μέσο για τις ΜΜΕ), της μετάβασης του ΕΣΚ, των δράσεων Marie Skłodowska-Curie (MSCA), των ομαδικών επιχειρησιακών δράσεων και της απόδειξης της ορθότητας της ιδέας (Proof of Concept) του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας (ΕΣΕ).
(3) COM(2020) 628 final της 30 Σεπτεμβρίου 2020.
(4) COM(2021) 407 final.
(5) Κανονισμός (ΕΕ) 2021/1060 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Ιουνίου 2021, για τον καθορισμό κοινών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+, το Ταμείο Συνοχής, το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας, Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας, και δημοσιονομικών κανόνων για τα εν λόγω Ταμεία και για το Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης, το Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας και το Μέσο για τη Χρηματοδοτική Στήριξη της Διαχείρισης των Συνόρων και την Πολιτική των Θεωρήσεων (ΕΕ L 231 της 30.6.2021, σ. 159).