C 355/20
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
16.9.2022
3.14.
Νοοτροπία ασφάλειας των τροφίμων (FSC) Το φθινόπωρο του 2020 η αναθεώρηση των γενικών αρχών υγιεινής των τροφίμων (CXC 1-1969) εισήγαγε τη θέσπιση και τη διατήρηση νοοτροπίας ασφάλειας των τροφίμων (FSC) ως θεμελιώδους παραμέτρου για την επιτυχή λειτουργία οποιουδήποτε συστήματος υγιεινής των τροφίμων.
Τον Μάρτιο του 2021 προστέθηκε στο παράρτημα II του κανονισμού (ΕΚ) αριθ.
852/2004 το ειδικό κεφάλαιο ΧΙα σχετικά με τη νοοτροπία ασφάλειας των τροφίμων, με την έκδοση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/382 της Επιτροπής, για τον καθορισμό των συνιστωσών της νοοτροπίας ασφάλειας των τροφίμων.
Επομένως, οι υπεύθυνοι επιχειρήσεων τροφίμων που ασκούν άλλες δραστηριότητες εκτός της πρωτογενούς παραγωγής και των συναφών εργασιών πρέπει να συμμορφώνονται με την απαίτηση αυτή.
Στο κεφάλαιο ΧΙα του παραρτήματος II του κανονισμού (ΕΕ) αριθ.
852/2004 αναφέρονται οι ακόλουθες συνιστώσες της νοοτροπίας ασφάλειας των τροφίμων: α) δέσμευση της διεύθυνσης και όλων των εργαζομένων για την ασφαλή παραγωγή και διανομή τροφίμων· οι απαιτήσεις σχετικά με τη δέσμευση της διεύθυνσης αναλύονται περαιτέρω και καθορίζονται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ.
852/2004· ως δέσμευση των εργαζομένων νοείται η αντίληψη του βαθμού δέσμευσης και συμμετοχής όλων των εργαζομένων του ΥΕΤ όσον αφορά την ασφάλεια των τροφίμων· β) ανάληψη ηγετικού ρόλου στην παραγωγή ασφαλών τροφίμων και συμμετοχή όλων των εργαζομένων σε πρακτικές για την ασφάλεια των τροφίμων· η ανάληψη ηγετικού ρόλου μπορεί να οριστεί ως η αντίληψη του βαθμού στον οποίο τα ηγετικά στελέχη του ΥΕΤ μπορούν να εξασφαλίσουν τη συμμετοχή του προσωπικού σε θέματα επιδόσεων και συμμόρφωσης όσον αφορά την ασφάλεια των τροφίμων, ώστε να πληρούνται οι απαιτήσεις σχετικά με την ασφάλεια των τροφίμων και να εξασφαλίζεται η κατάλληλη αντίδραση στους κινδύνους, τις αποκλίσεις και τις μεταβαλλόμενες συνθήκες· γ) ευαισθητοποίηση σχετικά με τους κινδύνους για την ασφάλεια των τροφίμων και τη σημασία της ασφάλειας των τροφίμων από όλους τους εργαζομένους στην επιχείρηση· ως ευαισθητοποίηση νοείται η αντίληψη του βαθμού στον οποίο όλα τα μέλη του προσωπικού ενός ΥΕΤ έχουν επίγνωση της επικινδυνότητας όσον αφορά την υγιεινή και την ασφάλεια των τροφίμων στο πλαίσιο των εργασιών τους, και την έχουν θέσει υπό έλεγχο· δ) ανοικτή και σαφή επικοινωνία μεταξύ όλων των εργαζομένων στην επιχείρηση, στο πλαίσιο μιας δραστηριότητας και μεταξύ διαδοχικών δραστηριοτήτων, εντός ενός χώρου παραγωγής ή σε διαφορετικές εγκαταστάσεις ενός ΥΕΤ, συμπεριλαμβανομένης της κοινοποίησης αποκλίσεων και προσδοκιών· η επικοινωνία αναφέρεται στην αντίληψη της έκτασης της μεταφοράς ή της διάδοσης πληροφοριών σχετικά με την ασφάλεια των τροφίμων εντός του οργανισμού· ε) διαθεσιμότητα επαρκών πόρων για τον ασφαλή και υγιεινό χειρισμό των τροφίμων· ως επαρκείς πόροι νοείται η αντίληψη του βαθμού στον οποίο υπάρχουν στον ΥΕΤ φυσικά και μη φυσικά μέσα, τα οποία είναι αναγκαία για την ασφαλή για τα τρόφιμα λειτουργία (π.χ.
χρόνος, προσωπικό, υποδομές, εκπαίδευση/κατάρτιση και διαδικασίες).
Μολονότι οι συνιστώσες είναι υποκειμενικές (αντίληψη), έχουν αναπτυχθεί εργαλεία για την αντικειμενική μέτρηση της νοοτροπίας ασφάλειας των τροφίμων στο πλαίσιο ενός ΥΕΤ· βλ. παράδειγμα στο προσάρτημα 3.
Τα εργαλεία αυτά παρέχουν τη δυνατότητα σύγκρισης του βαθμού στον οποίο πληρούνται η νοοτροπία ασφάλειας των τροφίμων και οι συνιστώσες της μεταξύ ΥΕΤ, μεταξύ διαφορετικών ομάδων εργαζομένων στο πλαίσιο ενός ΥΕΤ (π.χ.
χειριστές έναντι διοίκησης, διαφορετικοί χώροι, σε άμεση επαφή με τρόφιμα ή όχι) ή τη δυνατότητα αξιολόγησης των τάσεων ως προς τον χρόνο (με την επαναληπτική εφαρμογή του εργαλείου).
Η σύγκριση αυτή μπορεί να ενεργοποιήσει τη λήψη διορθωτικού μέτρου, όπως συμπληρωματική εκπαίδευση ορισμένων μελών του προσωπικού σχετικά με ορισμένες ή όλες τις συνιστώσες της νοοτροπίας ασφάλειας των τροφίμων, βελτίωση των διαύλων επικοινωνίας, επενδύσεις στους πόρους κ.λπ.
Παράδειγμα ενός τέτοιου εργαλείου που μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως βάση για την ανάπτυξη και την αξιολόγηση της νοοτροπίας ασφάλειας των τροφίμων μπορεί να αποτελεί η διεξαγωγή έρευνας με μια σειρά δεικτών/δηλώσεων για καθεμία από τις συνιστώσες της νοοτροπίας ασφάλειας των τροφίμων.
Οι απαντώντες μπορούν να εκφράσουν τον βαθμό στον οποίο συμφωνούν ή διαφωνούν (π.χ. σε κλίμακα από το 1 έως το 5).
Το εργαλείο αυτό μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί ως βάση για την εξακρίβωση της νοοτροπίας ασφάλειας των τροφίμων στο πλαίσιο ενός ΥΕΤ κατά τη διάρκεια ελέγχου (βλ. παράρτημα III).
Άλλα εργαλεία μπορεί να δημοσιευθούν στον ιστότοπο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όταν καταστούν διαθέσιμα.
Ελαφρώς εναλλακτικές προσεγγίσεις και εργαλεία αξιολόγησης (καθοδηγητικές ερωτήσεις) αναπτύσσονται στο πλαίσιο της παγκόσμιας πρωτοβουλίας για την ασφάλεια των τροφίμων (Global Food Safety Initiative, GFSI) (13).
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΕΥΕΛΙΞΙΑΣ: Στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ.
852/2004 αναγνωρίστηκε ρητά ότι «[η] εφαρμογή της νοοτροπίας ασφάλειας των τροφίμων λαμβάνει υπόψη τον χαρακτήρα και το μέγεθος της επιχείρησης τροφίμων».
Είναι προφανές ότι η φύση του προϊόντος, π.χ. η ευπάθειά του στη μόλυνση και την αύξηση των κινδύνων, καθώς και ο χειρισμός στο πλαίσιο του ΥΕΤ, επηρεάζει τον αναγκαίο βαθμό νοοτροπίας ασφάλειας των τροφίμων, ωστόσο η δέσμευση για την παραγωγή ασφαλών τροφίμων πρέπει να υπάρχει σε όλες τις επιχειρήσεις.
Σε πολύ μικρές εγκαταστάσεις, για παράδειγμα σε ένα κατάστημα λιανικής πώλησης που ανήκει σε οικογένεια με μηδενικό ή πολύ περιορισμένο αριθμό μελών εξωτερικού προσωπικού, η νοοτροπία ασφάλειας των (13) https://mygfsi.com/wp-content/uploads/2019/09/GFSI-Food-Safety-Culture-Full.pdf.