C 334/142
PL
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
1.9.2022
(24)
Wyniki kształcenia na Węgrzech są poniżej średniej unijnej.
Umiejętności podstawowe uczniów w wieku 15 lat są znacznie poniżej średniej unijnej i średniej regionalnej, i w ciągu ostatniej dekady obniżyły się.
W przeciwieństwie do tendencji europejskich odsetek osób wcześnie kończących naukę nie poprawił się w ostatnim dziesięcioleciu: w 2021 r. wyniósł 12,0 %, czyli powyżej średniej unijnej wynoszącej 9,7 %.
Odsetek osób wcześnie kończących naukę jest wyższy w najsłabiej rozwiniętych obszarach i sześciokrotnie wyższy wśród Romów niż w przypadku pozostałych osób.
Odsetek osób w wieku 25–34 lat posiadających dyplom ukończenia studiów wyższych wzrósł od 2010 r., ale nadal jest jednym z najniższych w Unii.
Udział w uczeniu się dorosłych wynosi nieco ponad połowę średniej unijnej.
Umiejętności cyfrowe są niewystarczające, zwłaszcza wśród osób biedniejszych.
W dwóch najniższych kwartylach dochodu zaledwie 13 % i 18 % Węgrów posiada co najmniej podstawowe umiejętności cyfrowe; odsetki te należą do najniższych w Unii.
Uczniowie wywodzący się z grup defaworyzowanych mają niewielkie szanse na wejście na ścieżkę szkolnictwa wyższego.
Nierówność w edukacji ogranicza możliwości mobilności społecznej.
Niska skuteczność i brak równości systemu szkolnictwa wynikają prawdopodobnie z niskiego poziomu autonomii programowej, braku różnorodności społeczno-ekonomicznej w szkołach i niskich wynagrodzeń nauczycieli.
Coraz większym problemem jest też niedobór nauczycieli.
Chociaż zagregowane wskaź­ niki, takie jak stosunek liczby nauczycieli do uczniów, nie wykazują poważnych niedoborów, bardziej szczegółowa analiza pokazuje, że istnieją niedobory w przypadku konkretnych przedmiotów, takich jak matematyka, nauki przyrodnicze i języki obce.
Niedobory nauczycieli są również związane z rozdrobnieniem systemu szkolnictwa, ponieważ połowa wszystkich szkół podstawowych i średnich I stopnia liczy mniej niż 150 uczniów.
Z powodu braku wykwalifikowanych nauczycieli cierpią w szczególności szkoły o wysokim odsetku uczniów wywodzących się z grup defaworyzowanych.
Ponad połowa absolwentów kierunków pedagogicznych wybiera ostatecznie inną karierę zawodową ze względu na duże obciążenie pracą i niskie wynagrodzenie nauczycieli, zwłaszcza na początku kariery zawodowej.
Ponadto scentralizowane zarządzanie szkołami sprawia, że dyrektorzy szkół mają ograniczoną samodzielność i ograniczone narzędzia do poprawy jakości nauczania.
(25)
Wyniki w dziedzinie zdrowia są gorsze niż w większości państw członkowskich, co jest związane zarówno z niez­ drowym stylem życia, jak i ograniczoną skutecznością świadczenia opieki zdrowotnej.
Współczynniki dotyczące palenia, nadużywania alkoholu i otyłości należą do najwyższych w Unii.
Węgrzy należą do grupy obywateli Unii, którzy są najbardziej narażeni na przedwczesny zgon z powodu złej jakości powietrza.
Liczba zgonów możliwych do uniknięcia jest jedną z najwyższych w Unii, częściowo na skutek niewystarczających badań przesiewowych i niewłaściwego zarządzania podstawową opieką zdrowotną.
Obserwuje się znaczące różnice społeczno-ekono­ miczne w dostępie do dobrej jakości opieki ze względu na znaczny niedobór personelu medycznego, w szczegól­ ności lekarzy ogólnych i pielęgniarek.
Sieć szpitali charakteryzuje się rozdrobnieniem i dużą liczbą łóżek szpital­ nych.
Węgierscy pacjenci pozostają w szpitalach najdłużej w całej Unii, ponieważ poziom korzystania z zabiegów chirurgii ambulatoryjnej pozostaje niski w porównaniu ze średnią unijną.
Niedawne reformy mają zachęcać lekarzy ogólnych do współpracy, dzięki czemu mogłaby się poprawić jakość świadczonych usług.
Wprowadzono istotne środki w celu wyeliminowania nieformalnych płatności ze strony pacjentów i rozwiązania problemu niedoborów lekarzy.
(26)
Wadliwe mechanizmy niezależnej kontroli oraz ścisłe wzajemne powiązania między polityką a niektórymi przed­ siębiorstwami sprzyjają korupcji.
W wielu wypadkach poważnych zarzutów o korupcję z udziałem urzędników wysokiego szczebla lub ich bezpośredniego otoczenia nie podejmuje się zdecydowanych działań mających na celu ściganie tych przestępstw.
Zastrzeżenia budzi kwestia odpowiedzialności za decyzje o umarzaniu postępowań, ponieważ nie ma skutecznych środków odwoławczych od decyzji prokuratury o odmowie ścigania domniemanej działalności przestępczej.
Ramy antykorupcyjne są jeszcze bardziej osłabiane wskutek coraz mniejszych możliwości nadzoru obywatelskiego w kontekście ograniczania wolności mediów, nieprzyjaznego środowiska dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz powracających trudności związanych ze stosowaniem zasad przejrzystości i dostępu do informacji publicznej.
W grudniu 2021 r. rząd odroczył wdrożenie większości środków przewidzia­ nych w strategii antykorupcyjnej na lata 2020–2022 (17).
(27)
Niezależność, efektywność i jakość systemu wymiaru sprawiedliwości mają podstawowe znaczenie dla przyciąg­ nięcia działalności gospodarczej i umożliwienia wzrostu gospodarczego.
Utrzymują się zastrzeżenia dotyczące niezależności sądów.
Krajowa Rada Sądownicza nadal boryka się z trudnościami w zapewnianiu przeciwwagi dla uprawnień Prezesa Krajowego Urzędu Sądownictwa.
Przepisy dotyczące wyboru Prezesa Sądu Najwyższego stwa­ rzają ryzyko wywierania wpływu politycznego na sąd najwyższej instancji w kraju.
Brak przejrzystości systemu przydzielania spraw nie pozwala stronom sprawdzić, czy nie zastosowano nienależnej swobody uznania.
Pojawiły się pytania dotyczące roli Trybunału Konstytucyjnego – składającego się z członków wybieranych przez Parlament bez udziału przedstawicieli sądownictwa – w przeglądzie wyroków sądów powszechnych.
(17) W dniu 27 kwietnia Komisja skierowała do Węgier pisemne powiadomienie na podstawie art. 6 ust.
1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2020/2092 z dnia 16 grudnia 2020 r. w sprawie ogólnego systemu warunkowości służącego ochronie budżetu Unii (Dz.U. L 433I z 22.12.2020, s. 1).