C 334/142
MT
Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea
1.9.2022
(24)
Ir-riżultati tal-edukazzjoni fl-Ungerija huma taħt il-medja tal-Unjoni.
Sal-età ta’ 15-il sena, il-ħiliet bażiċi huma ferm taħt il-medji tal-Unjoni u dawk reġjonali u naqsu matul l-aħħar għaxar snin.
Għall-kuntrarju tax-xejriet Ewropej, ittluq bikri mill-iskola f’dawn l-aħħar għaxar snin ma tjiebx: kien 12,0 % fl-2021, ogħla mill-medja tal-Unjoni ta’ 9,7 %.
It-tluq bikri mill-iskola huwa ogħla fid-distretti l-inqas żviluppati, u sitt darbiet ogħla fost ir-Rom milli fost dawk li mhumiex Rom.
Is-sehem ta’ persuni bl-età ta’ bejn il-25 u l-34 sena b’diploma terzjarja żdied mill-2010, iżda għadu fost l-aktar baxxi fl-Unjoni.
Il-parteċipazzjoni fit-tagħlim għall-adulti hija ftit aktar minn nofs il-medja tal-Unjoni.
Hemm nuqqas ta’ ħiliet diġitali, speċjalment fost nies aktar fqar.
Fl-aktar żewġ kwartili bl-inqas introjtu, 13 % u 18 % biss tal-Ungeriżi għandhom mill-inqas ħiliet diġitali bażiċi, li huma fost l-aktar perċentwali baxxi flUnjoni.
L-istudenti żvantaġġati għandhom ċans baxx li jidħlu fil-mogħdijiet tal-edukazzjoni għolja.
L-inugwaljanza fl-edukazzjoni tnaqqas il-possibbiltà għall-mobilità soċjali.
L-effikaċja u l-ekwità baxxi fis-sistema skolastika x’aktarx li jkunu marbuta mal-livell baxx ta’ awtonomija kurrikulari, in-nuqqas ta’ diversità soċjoekonomika fl-iskejjel u ssalarji baxxi tal-għalliema.
In-nuqqas ta’ għalliema huwa dejjem aktar problema.
Filwaqt li l-indikaturi aggregati, bħall-proporzjon bejn l-għalliema u l-istudenti, ma jindikawx nuqqasijiet akuti, analiżi aktar dettaljata turi li jeżistu nuqqasijiet għal suġġetti speċifiċi bħall-matematika, ix-xjenza u l-lingwi barranin.
In-nuqqas ta’ għalliema huwa marbut ukoll mal-frammentazzjoni tas-sistema skolastika, peress li nofs l-iskejjel primarji u sekondarji tal-ewwel livell kollha għandhom inqas minn 150 student.
L-iskejjel bi proporzjon għoli ta’ studenti żvantaġġati għandhom it-tendenza li jbatu b’mod partikolari min-nuqqas ta’ għalliema kwalifikati.
Aktar minn nofs il-gradwati milledukazzjoni tal-għalliema jispiċċaw f’karrieri oħra minħabba l-piż kbir ta’ xogħol u l-paga baxxa tal-għalliema, speċjalment fil-bidu tal-karriera tagħhom.
Barra minn hekk, il-ġestjoni ċentralizzata tal-iskejjel tħalli lill-kapijiet taliskejjel b’awtonomija u għodod limitati biex itejbu l-kwalità tat-tagħlim.
(25)
Ir-riżultati tas-saħħa għadhom lura meta mqabbla ma’ ħafna mill-Istati Membri, u dan jirrifletti kemm stili ta’ ħajja li mhumiex tajbin għas-saħħa kif ukoll l-effikaċja limitata tal-provvediment tal-kura tas-saħħa.
Il-prevalenza tattipjip, tal-problemi tal-abbuż tal-alkoħol u tal-obeżità hija waħda mill-ogħla fl-Unjoni.
L-Ungeriżi huma fost dawk li l-aktar probabbli fl-Unjoni li jsofru minn mewta prematura minħabba l-kwalità ħażina tal-arja.
L-għadd ta’ mwiet li jistgħu jiġu evitati huwa wieħed mill-ogħla fl-Unjoni parzjalment minħabba kontroll u ġestjoni tal-kura primarja inadegwati.
Hemm disparitajiet soċjoekonomiċi sinifikanti fl-aċċess għal kura ta’ kwalità, minħabba nuqqas imdaqqas ta’ persunal tal-kura tas-saħħa, b’mod partikolari tobba tal-familja u infermiera.
In-netwerk tal-isptarijiet huwa frammentat u għandu għadd kbir ta’ sodod tal-isptarijiet.
Il-pazjenti Ungeriżi jqattgħu l-itwal żmien fi sptarijiet madwar l-Unjoni, minħabba li l-użu tal-proċeduri tal-kirurġija ta’ jum wieħed baqa’ baxx meta mqabbel mal-medja tal-Unjoni.
Riformi reċenti ħeġġew lill-prattikanti mediċi ġenerali jikkooperaw, u dan itejjeb il-forniment tas-servizzi.
Ittieħdu miżuri sinifikanti biex jinqerdu l-pagamenti ta’ gratwitajiet u jiġu indirizzati n-nuqqasijiet ta’ tobba.
(26)
Mekkaniżmi ta’ kontroll indipendenti inadegwati u interkonnessjonijiet stretti bejn il-politika u ċerti negozji jwasslu għall-korruzzjoni.
Meta jsiru allegazzjonijiet serji, hemm nuqqas sistematiku ta’ azzjoni ddeterminata sabiex jiġu investigati u pproċessati każijiet ta’ korruzzjoni li jinvolvu uffiċjali ta’ livell għoli jew iċ-ċirku immedjat tagħhom.
Irresponsabbiltà għad-deċiżjonijiet biex jingħalqu l-investigazzjonijiet hija kwistjoni ta’ tħassib billi ma hemm l-ebda rimedju effettiv kontra d-deċiżjonijiet tas-servizz tal-prosekuzzjoni li ma ssirx prosekuzzjoni ta’ allegazzjonijiet ta’ attivitajiet kriminali.
It-tnaqqis fil-possibbiltajiet ta’ sorveljanza ċivika fil-kuntest tar-restrizzjonijiet fuq il-libertà talmedia, l-ambjent ostili għall-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u sfidi rikorrenti fl-applikazzjoni tar-regoli dwar ittrasparenza u fl-aċċess għall-informazzjoni pubblika jkomplu jdgħajfu l-qafas kontra l-korruzzjoni.
F’Diċembru 2021, il-gvern ippospona l-implimentazzjoni tal-biċċa l-kbira tal-miżuri fl-istrateġija tiegħu kontra l-korruzzjoni għas-snin 2020-22 (17).
(27)
L-indipendenza, l-effiċjenza u l-kwalità tas-sistema ġudizzjarja huma kruċjali biex jattiraw in-negozju u jippermettu t-tkabbir ekonomiku.
Għad hemm tħassib dwar l-indipendenza ġudizzjarja.
Il-Kunsill Ġudizzjarju Nazzjonali qed tkompli tħabbat wiċċha ma’ diffikultajiet dejjem akbar fil-ħolqien ta’ kontrobilanċ għas-setgħat tal-President talUffiċċju Nazzjonali għall-Ġudikatura.
Ir-regoli dwar l-elezzjoni tal-President tal-Qorti Suprema joħolqu riskji ta’ influwenza politika fuq l-ogħla qorti tal-pajjiż.
In-nuqqas ta’ trasparenza tal-iskema ta’ allokazzjoni tal-każijiet ma jippermettix lill-partijiet jivverifikaw jekk ġietx applikata xi diskrezzjoni indebita.
Tqajmu mistoqsijiet dwar ir-rwol tal-Qorti Kostituzzjonali, magħmula minn membri eletti mill-Parlament mingħajr l-involviment tal-ġudikatura, firrieżami tas-sentenzi tal-qrati ordinarji.
(17) Il-Kummissjoni bagħtet ittra ta’ notifika lill-Ungerija fis-27 ta’ April skont l-Artikolu 6(1) tar-Regolament (UE, Euratom) 2020/2092 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Diċembru 2020, dwar reġim ġenerali ta’ kondizzjonalità għall-protezzjoni tal-baġit talUnjoni (ĠU L 433I, 22.12.2020, p. 1).