C 323/86
PL
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
26.8.2022
3.5.
EKES jest zdania, że nawoływanie do nienawiści i przestępstwa z nienawiści należy uznać za dziedzinę przestępczości o wspólnym podłożu, tj. motywowaną silnymi uprzedzeniami i nienawiścią do osób lub grup.
W związku z tym wymagane jest całościowe podejście do nawoływania do nienawiści i przestępstw z nienawiści oraz odejście od schematycznego traktowania różnych przejawów lub obiektów nienawiści, w szczególności ze względu na zróżnicowanie państw członkowskich.
Komitet apeluje również o rozpatrywanie nawoływania do nienawiści i przestępstw z nienawiści pod kątem wartości UE i praw podstawowych jako całości.
Ponadto wnosi o wskazanie powiązań pomiędzy nawoływaniem do nienawiści i przestępstwami z nienawiści a czynami już uznanymi za przestępstwo w UE.
W związku z tym należy zintensyfikować wymianę informacji między organami ścigania a rządami. 3.6.
EKES oczekuje, że kolejnym krokiem będzie opracowanie definicji nawoływania do nienawiści i przestępstwa z nienawiści, oraz wyraża chęć wniesienia wkładu w konsultacje międzyinstytucjonalne.
Ta definicja ma kluczowe znaczenie nie tylko dla pewności prawa, lecz także dla ochrony praw podstawowych i dla zapewnienia dobrej komunikacji ogólnej.
Decyzja ramowa Rady w sprawie zwalczania pewnych form i przejawów rasizmu i ksenofobii za pomocą środków prawnokarnych stanowi odpowiedni punkt wyjścia do opracowania definicji, którą można by zastosować w szerszym kontekście, przy jednoczesnym korzystaniu z definicji stosowanych przez Radę Europy. 3.7.
Definicje nawoływania do nienawiści i przestępstw z nienawiści powinny obejmować wszystkie istotne cechy objęte ochroną wynikającą z praw podstawowych UE, w tym płeć/płeć społeczno-kulturową, rasę lub pochodzenie etniczne, religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek i orientację seksualną, a także przekonania ideologiczne i związane z sumieniem.
Definicje te – mimo zróżnicowania cech objętych ochroną – należy sformułować zgodnie z tymi samymi zasadami.
Należy również unikać wybiórczego traktowania różnych mniejszości i grup, a za to używać ogólnych sformułowań, mających zastosowanie do pełnego spektrum danych cech objętych ochroną.
Ponadto zakres tych definicji powinien być na tyle szeroki, aby objąć również nowe rodzaje zjawisk społecznych, które mogą zaistnieć w przyszłości. 3.8.
Definicje powinny obejmować wszelkie przejawy działań i wypowiedzi – ustnych lub pisemnych, niezależnie od miejsca ich wystąpienia, czyli w środowisku pracy, podczas manifestacji publicznych, podczas korzystania z usług prywatnych bądź publicznych itp.
Powinny one także obejmować zarówno przejawy nienawiści w internecie, jak i w świecie rzeczywistym. 3.9.
Chociaż definicje powinny być kompleksowe, nie mogą one być całkowicie jednoznaczne i przy ich wdrażaniu zawsze należy indywidualnie oceniać przypadek, w oparciu o dowody umieszczone w odpowiednim kontekście.
Aby bardziej ujednolicić wdrażanie przedmiotowych definicji i zasad, można np. opracować wspólne wytyczne określające czynniki, które należy wziąć pod uwagę. 3.10.
Należy również zadbać o to, aby te definicje i zasady funkcjonowały w sposób zgodny z ich założeniami.
Przykładowo nie należy stygmatyzować słów, które mają tradycyjnie neutralny wydźwięk.
Ma to także związek z celem, który polega na sformułowaniu wspólnych zasad ochrony wszelkich grup, bez wskazywania palcem konkretnych grup. 3.11.
Przy określaniu nawoływania do nienawiści i przestępstwa z nienawiści oraz związanych z nimi kar należy jednoznacznie wykazać związek tego typu praktyk z całością praw podstawowych.
Jest to szczególnie istotne w odniesieniu do wolności wypowiedzi i wolnego dostępu do informacji, w tym przesłanek uzasadniających ograniczenie wolności wypowiedzi jednostek i mediów.
Na tej samej zasadzie konieczne może być również wyjaśnienie odnośnie do innych praw podstawowych. 3.12.
Mimo że nawoływanie do nienawiści i przestępstwa z nienawiści można uznać za odrębną dziedzinę przestępczości, wykazują one również pewną zbieżność z czynami już uznanymi za przestępstwa w UE.
Czyny uznane za przestępstwa w UE nie obejmują jednak wszystkich przejawów nawoływania do nienawiści i przestępstw z nienawiści ze względu na zróżnicowanie tej dziedziny przestępczości pod względem formy i treści.
Dobrym tego przykładem jest także „piramida nienawiści”, u której podstaw leżą motywowane uprzedzeniami komunikaty i działania, przechodzące w dyskryminację, a następnie w przemoc fizyczną, a nawet terroryzm. 3.13.
Jak stwierdzono w komunikacie Komisji, rozwiązanie kwestii nawoływania do nienawiści i przestępstw z nienawiści ma nie tylko wymiar merytoryczny, lecz również proceduralny.
Należy zatem zwrócić uwagę na kwestie związane z dostępem do informacji, wymiaru sprawiedliwości i środków ochrony prawnej.
Mimo że przestępstwa z nienawiści i nawoływanie do nienawiści są uznawane i regulowane na szczeblu krajowym, istnieje wiele luk w ich wdrażaniu/raportowaniu/dochodzeniu.
Jeżeli przestępstwa te nie są zgłaszane i odpowiednio badane jako przestępstwa z nienawiści, dane dotyczące ich skali w państwach członkowskich na szczeblu unijnym nie są wiarygodne. 3.14.
Wpisanie przestępstw z nienawiści oraz nawoływania do nienawiści do unijnego wykazu przestępstw ma zasadnicze znaczenie dla ochrony praw ofiar.
Jeżeli zjawiska leżące u podłoża incydentów motywowanych uprzedzeniami, np. niepełnosprawność, nie zostaną uznane, może to spowodować ich wyłączenie z zakresu dyrektywy UE o prawach ofiar (w tym ofiar przestępstw).
Ze względu na rosnącą liczbę incydentów więcej uwagi należy poświęcić ochronie ofiar.
Najbardziej bezbronnym ofiarom przestępstw należy zatem zapewnić dostęp do informacji i szczególnych środków ochrony, które przysługują im na mocy dyrektywy o prawach ofiar.