C 323/14
PL
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
26.8.2022
1.7.
UE powinna wykazywać zero tolerancji dla państw członkowskich, w których kurczy się przestrzeń obywatelska.
System, w którym ucisza się głos społeczeństwa obywatelskiego, szczególnie tych podmiotów, które krytycznie oceniają działalność rządu, aktywnie osłabia działania decydentów służących interesom ich obywateli.
Zamiast tego staje się systemem, w którym rządzący działają wyłącznie we własnym interesie.
Takie podejście stanowi zagrożenie dla demokracji w UE i jest niezgodne z wartościami europejskimi, które określono w kryteriach przystąpienia (1). 1.8.
Dbanie o to, by państwa członkowskie przestrzegały wartości UE, to nie tylko otwartość na zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego, lecz także umożliwienie istnienia społeczeństwa obywatelskiego, nawet jeśli jest ono krytyczne wobec polityki państwa lub wyraża polityczny sprzeciw.
Należy zapewnić wolność i niezależność wszystkim organizacjom społeczeństwa obywatelskiego w UE.
Państwa członkowskie, które akceptują dialog jedynie ze specjalnie wybranymi i przychylnymi rządowi organizacjami, ale traktują ten dialog wyłącznie jako formalność, są tak samo winne niedemokratycznych praktyk, jak rządy, które w ogóle nie angażują się w dialog ze społeczeństwem obywatelskim. 1.9.
Decydenci powinni zapewnić zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego w sposób znaczący, a nie tylko powierzchowny.
Oznacza to zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego we wszystkie etapy procesu decyzyjnego.
Obejmuje to wysłuchanie opinii społeczeństwa obywatelskiego w trakcie procesu opracowywania nowych przepisów, projektów lub inicjatyw oraz przeprowadzanie regularnych konsultacji, w miarę jak te plany nabierają kształtu, są przyjmowane, a następnie wdrażane.
Zbyt często zdarza się, że społeczeństwo obywatelskie jest proszone o opinię, gdy przepisy lub projekty są bliskie ukończenia.
Uniemożliwia to decydentom uwzględnienie jakichkolwiek propozycji i ustanawia precedens, w którym społeczeństwo obywatelskie ma po prostu mechanicznie zatwierdzać przedstawiane mu propozycje. 1.10.
Decydenci na wszystkich szczeblach powinni zapewnić, aby ich procesy konsultacji były łatwe do znalezienia i łatwo dostępne.
EKES pochwala system konsultacji publicznych KE, ponieważ jest on otwarty dla wszystkich organizacji społeczeństwa obywatelskiego, a także dla poszczególnych obywateli, oraz fakt, że wszystkie konsultacje są systematycznie publikowane na tej samej stronie internetowej (2).
Z drugiej strony konsultacje na szczeblu UE mogą niekiedy być ograniczone pod względem rodzaju dopuszczalnego wkładu. 1.11.
Społeczeństwo obywatelskie może wspierać decydentów w podstawowych zadaniach, takich jak monitorowanie.
Jeśli jednak rola społeczeństwa obywatelskiego w monitorowaniu wdrażania nowych strategii i inicjatyw ma być traktowana poważnie, wówczas władze UE, krajowe i lokalne powinny wspierać koszty operacyjne tych organizacji.
Jest to niezwykle istotne ze względu na spowodowaną pandemią COVID-19 niepewność związaną z finansowaniem działalności i projektów, a także z uwagi na wzrost kosztów operacyjnych.
W celu otrzymania najwyższej jakości i najbardziej konstruktywnego wsparcia ze strony społeczeństwa obywatelskiego konieczne jest, aby oferowanie finansowania działalności i budowania zdolności nie podważało niezależności organizacji społeczeństwa obywatelskiego. 1.12.
Istnieje szereg środków, które UE mogłaby podjąć, aby uwzględnić wkład społeczeństwa obywatelskiego.
Mogłaby zacząć od zdefiniowania statusu uczestnictwa.
Mogłaby również uzgodnić wytyczne i wspólne normy dotyczące prawa do stowarzyszania się i dialogu obywatelskiego, które mają być wdrażane we wszystkich odpowiednich procesach, a także przyjąć porozumienie międzyinstytucjonalne w sprawie dialogu obywatelskiego.
Uznanie i promowanie roli stowarzyszeń i organizacji pozarządowych w ramach Unii Europejskiej byłoby również bardzo korzystne dla poprawy partnerstwa między decydentami a społeczeństwem obywatelskim na szczeblu UE. 1.13.
Organizacje społeczeństwa obywatelskiego posiadają również swój własny zakres obowiązków, którym muszą sprostać w imię dobrego tworzenia polityki.
Przede wszystkim organizacje powinny na bieżąco uwzględniać realia życia osób, które reprezentują, i upewnić się, że ich rzecznictwo odpowiada na potrzeby tych osób.
Szczególnie istotne jest wspieranie zaangażowania młodzieży w społeczeństwo obywatelskie i zapewnienie przyszłości tego ruchu.
Społeczeństwo obywatelskie powinno również wnosić konstruktywny wkład i jasno wyrażać swoje zalecenia.
Pomoże to w kształtowaniu nowej polityki w sposób, który społeczeństwo obywatelskie uzna za najlepszy dla swoich członków.
Wkład społeczeństwa obywatelskiego powinien koncentrować się nie tylko na tym, co jest realizowane nieskutecznie, lecz także konkretnie sugerować, jak można to poprawić. 2.
Uwagi ogólne 2.1.
W niniejszym dokumencie termin „społeczeństwo obywatelskie” odnosi się również do partnerów społecznych, chociaż należy zauważyć, że partnerzy społeczni działają w wyjątkowy i konkretny sposób w zakresie ochrony praw.
Organizacje społeczeństwa obywatelskiego również działają w imieniu grup niemogących wpływać na politykę poprzez wybory – takich jak dzieci, osoby z niepełnosprawnościami, którym odmówiono prawa głosu, lub migranci i uchodźcy – i zwiększają zaangażowanie tych grup w życie demokratyczne.
Dialog między społeczeństwem obywatelskim a decydentami ma zatem kluczowe znaczenie dla zrozumienia potrzeb społeczeństwa i przygotowania skutecznych działań politycznych.
(1) (2)
Accession criteria [Kryteria przystąpienia] (https://ec.europa.eu/neighbourhood-enlargement/enlargement-policy/glossary/accessioncriteria_en).
https://ec.europa.eu/info/consultations_pl