C 323/86
NL
Publicatieblad van de Europese Unie
26.8.2022
3.5.
Het EESC vindt het belangrijk dat haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven worden beschouwd als een vorm van criminaliteit met een gemeenschappelijke oorsprong, nl. vooroordelen en haatgevoelens jegens personen of groepen.
Hieruit vloeit voort dat een totaalaanpak van haatdragende taal en haatdelicten geboden is en dat niet elke vorm of elk doelwit van hatelijkheden apart moet worden bekeken, zeker gezien de verschillen tussen de lidstaten.
Ook moeten haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven in samenhang met het geheel van EU-waarden en grondrechten worden beschouwd.
Voorts moet worden nagegaan in hoeverre haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven verband houden met bestaande, door de EU als strafbaar aangemerkte feiten.
Met het oog hierop moet de uitwisseling van informatie tussen rechtshandhavingsinstanties en de overheid worden opgevoerd. 3.6.
Het EESC zou graag zien dat er, als volgende stap, een definitie van haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven wordt gegeven en is bereid een bijdrage te leveren aan het interinstitutionele overleg.
Deze definitie is van cruciaal belang voor de rechtszekerheid, maar zorgt er ook voor dat de grondrechten worden beschermd en dat hierover in het algemeen duidelijk wordt gecommuniceerd.
Het Kaderbesluit van de Raad betreffende de bestrijding van bepaalde vormen en uitingen van racisme en vreemdelingenhaat door middel van het strafrecht biedt een goed uitgangspunt voor het opstellen van een definitie die in deze bredere context kan worden toegepast, waarbij tevens gebruik wordt gemaakt van de door de Raad van Europa gehanteerde definities. 3.7.
De definities van haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven moeten alle relevante, op de grondrechten van de EU gebaseerde beschermde kenmerken omvatten, waaronder geslacht/gender, ras of etnische afstamming, godsdienst of overtuiging, handicap, leeftijd en seksuele geaardheid, maar ook ideologische en gewetensgerelateerde overtuigingen.
Ondanks de verschillen tussen de beschermde kenmerken moeten deze kenmerken in de definitie op basis van dezelfde beginselen worden omschreven.
Ook moet een gefragmenteerde benadering van verschillende minderheden en groepen worden vermeden en moeten in plaats daarvan algemene uitdrukkingen worden gebruikt die van toepassing zijn op het gehele spectrum van het beschermde kenmerk in kwestie.
Los daarvan moet de definitie algemeen genoeg zijn om ook nieuwe soorten maatschappelijke verschijnselen die zich in de toekomst kunnen voordoen te bestrijken. 3.8.
De definities moeten betrekking hebben op alle handelingen en uitingen, zowel mondeling als schriftelijk, ongeacht waar deze uiting of handeling zich voordoet (tijdens werk, publieke manifestaties, vrijetijdsbesteding of in het kader van publieke of particuliere dienstverlening), en moeten zowel online- als offline-uitingen omvatten. 3.9.
Hoewel de definities alle aspecten moeten omvatten, kunnen zij onmogelijk perfect zijn en telkens wanneer zij worden toegepast, moet de situatie worden beoordeeld aan de hand van gegevens over de betreffende context.
Om tot een zo consistent mogelijke toepassing van de definities en regels te komen, zouden bijvoorbeeld gemeenschappelijke richtsnoeren kunnen worden gegeven voor de factoren waarmee rekening moet worden gehouden. 3.10.
Het is belangrijk ervoor te zorgen dat de definities en regels hun doel niet voorbijschieten.
Zo mogen woorden die sinds jaar en dag een neutrale betekenis hebben, niet worden gestigmatiseerd.
Ook moet ernaar worden gestreefd om gemeenschappelijke regels uit te vaardigen voor de bescherming van alle groepen, in plaats van alleen bepaalde groepen in het vizier te nemen. 3.11.
Bij het definiëren van haatzaaiende uitlatingen en misdrijven, en het vaststellen van de bijbehorende sancties, is het belangrijk aan te geven wat hun relatie is tot het geheel van grondrechten.
Dit geldt met name voor de vrijheid van meningsuiting en informatie, evenals voor de omstandigheden die een beperking van de vrijheid van meningsuiting van personen en de media rechtvaardigen.
In die zin kan er ook behoefte zijn aan verduidelijking op het punt van andere grondrechten. 3.12.
Hoewel haatzaaiende uitlatingen en haatmisdrijven als op zichzelf staande strafbare feiten kunnen worden beschouwd, is er ook sprake van overlapping met bestaande EU-misdrijven.
Maar niet alle door haat ingegeven uitingen en vergrijpen vallen hieronder, omdat ze zich in allerlei soorten en maten voordoen.
Dit wordt ook geïllustreerd door de “haatpiramide”, die onderaan begint met op vooroordelen gebaseerd taalgebruik en gedrag en uiteindelijk, via discriminatie, culmineert in terrorisme. 3.13.
Zoals vermeld in de mededeling, is het aanpakken van haatspraak en haatdelicten niet alleen een kwestie van inhoud, maar ook van procedure.
Daarom moet de nodige aandacht worden besteed aan kwesties die verband houden met de toegang tot informatie, de rechter en rechtsmiddelen.
Hoewel haatmisdrijven en haatzaaiende uitlatingen op nationaal niveau worden erkend en zijn gereguleerd, bestaan er veel lacunes op het gebied van uitvoering, rapportage en onderzoek.
Als dergelijke op vooroordelen gebaseerde delicten niet worden gemeld en naar behoren worden onderzocht, zijn er op EU-niveau geen betrouwbare gegevens voorhanden over de prevalentie ervan in de lidstaten. 3.14.
Het opnemen van haatmisdrijven en haatzaaiende uitlatingen in de lijst van EU-misdrijven is essentieel voor de bescherming van de rechten van slachtoffers.
Als de gronden voor incidenten met haat als motief, bijvoorbeeld een handicap, niet worden erkend, dan zouden de bepalingen van de EU-richtlijn inzake de rechten van slachtoffers (waaronder slachtoffers van misdrijven) niet noodzakelijk van toepassing zijn.
Gezien het toenemende aantal incidenten moet meer aandacht worden besteed aan de bescherming van slachtoffers.
Daarom moet de toegang van slachtoffers tot informatie en tot de bijzondere bescherming die krachtens de richtlijn betreffende de rechten van slachtoffers aan de meest kwetsbare personen wordt geboden, naar behoren worden gewaarborgd.