C 323/14
NL
Publicatieblad van de Europese Unie
26.8.2022
1.7.
De EU moet een nultolerantie hanteren voor lidstaten waar de ruimte voor het maatschappelijk middenveld krimpt.
Een systeem waarin de stem van het maatschappelijk middenveld tot zwijgen wordt gebracht, met name van degenen die kritisch staan tegenover het functioneren van de regering, is een systeem dat de dynamiek van beleidsmakers die de belangen van hun burgers dienen, ernstig ondermijnt.
In plaats daarvan wordt het een systeem waarin de machthebbers alleen in hun eigen belang handelen.
Deze aanpak vormt een bedreiging voor de democratie binnen de EU en is niet in overeenstemming met de waarden van Europa die in de criteria van Kopenhagen zijn vastgelegd (1). 1.8.
Om ervoor te zorgen dat de lidstaten hun EU-waarden hoog houden, moeten zij niet alleen openstaan voor contacten met het maatschappelijk middenveld; zij moeten ook het bestaan van het maatschappelijk middenveld faciliteren, zelfs wanneer dat middenveld kritiek heeft op hun beleid of politiek tegen hen gekant is.
Er moet vrijheid en onafhankelijkheid zijn voor alle maatschappelijke organisaties in de EU.
lidstaten die alleen voor de vorm met speciaal geselecteerde en regeringsgezinde organisaties een dialoog aangaan, maken zich net zo schuldig aan ondemocratische praktijken als regeringen die helemaal geen contacten onderhouden met het maatschappelijk middenveld. 1.9.
Beleidsmakers moeten zorgen voor zinvolle participatie door het maatschappelijk middenveld, en niet alleen op een oppervlakkig niveau.
Dit betekent dat zij bij alle onderdelen van het besluitvormingsproces moeten worden betrokken.
Het betekent dat het maatschappelijk middenveld moet worden gehoord tijdens het proces waarin nieuwe wetgeving, projecten of initiatieven worden bedacht.
Daarnaast moet het maatschappelijk middenveld regelmatig worden geraadpleegd wanneer deze wetgeving, projecten of initiatieven vorm krijgen, worden goedgekeurd en vervolgens worden uitgevoerd.
Het komt maar al te vaak voor dat de mening van het maatschappelijk middenveld pas wordt gevraagd wanneer wetgeving of projecten bijna zijn afgerond.
Hierdoor is het voor beleidsmakers onmogelijk om voorstellen over te nemen en wordt een precedent geschapen waarbij van het maatschappelijk middenveld wordt verwacht dat het de voorgelegde voorstellen gewoonweg goedkeurt. 1.10.
Beleidsmakers op alle niveaus moeten ervoor zorgen dat hun raadplegingsprocedures gemakkelijk te vinden en toegankelijk zijn.
Het EESC prijst het systeem voor openbare raadpleging van de Europese Commissie, omdat het openstaat voor alle maatschappelijke organisaties en individuele burgers, en omdat alle raadplegingen systematisch op dezelfde webpagina (2) worden gepubliceerd.
Anderzijds kunnen de raadplegingen op EU-niveau soms restrictief zijn wat het toegestane soort inbreng betreft. 1.11.
Het maatschappelijk middenveld kan beleidsmakers bijstaan bij essentiële taken als monitoring.
De rol van het maatschappelijk middenveld bij de monitoring van de uitvoering van nieuwe beleidsmaatregelen en initiatieven kan echter pas serieus worden genomen als de EU en de nationale en lokale overheden de exploitatiekosten van deze organisaties ondersteunen.
Dit is des te belangrijker gezien de onzekerheid over de financiering van projecten als gevolg van COVID-19, alsook de stijging van de exploitatiekosten.
Om hoogwaardige en zo constructief mogelijke steun van het maatschappelijk middenveld te ontvangen, is het van essentieel belang dat de onafhankelijkheid van de maatschappelijke organisaties niet in het gedrang komt doordat financiering voor exploitatie en capaciteitsopbouw wordt aangeboden. 1.12.
Er zijn een aantal maatregelen die de EU zou kunnen nemen om de inbreng van het maatschappelijk middenveld te omarmen.
Zij zou kunnen beginnen met het definiëren van een participatieve status.
Ook zou zij het eens kunnen worden over richtsnoeren en gemeenschappelijke normen inzake het recht op vereniging en de burgerdialoog, die in alle relevante processen moeten worden toegepast, alsmede over de goedkeuring van een interinstitutioneel akkoord over de burgerdialoog.
Erkenning en bevordering van de rol van verenigingen en ngo’s in het kader van de Europese Unie zou ook zeer bevorderlijk zijn voor de verbetering van het partnerschap tussen beleidsmakers en het maatschappelijk middenveld op EU-niveau. 1.13.
De maatschappelijke organisaties moeten ook hun eigen verantwoordelijkheid opnemen omwille van een goede beleidsvorming.
In de eerste plaats moeten organisaties voortdurend openstaan voor de realiteit van de mensen die zij vertegenwoordigen, en ervoor zorgen dat hun pleitbezorging beantwoordt aan hun behoeften.
Het is met name van belang om de betrokkenheid van jongeren bij het maatschappelijk middenveld te bevorderen en de toekomst van de beweging veilig te stellen.
Het is ook van cruciaal belang dat het maatschappelijk middenveld een opbouwende bijdrage levert en duidelijke aanbevelingen doet, zodat het nieuw beleid kan helpen vormgeven op een manier die in zijn ogen het beste is voor de burgers.
Het maatschappelijk middenveld moet zich daarbij niet alleen richten op wat er niet goed gaat, maar ook concreet aangeven hoe het beter kan. 2.
Algemene opmerkingen 2.1.
In dit document verwijst de term “maatschappelijk middenveld” ook naar de sociale partners, hoewel moet worden opgemerkt dat de sociale partners op een unieke en specifieke manier actief zijn bij de bescherming van de rechten.
Maatschappelijke organisaties komen ook op voor groepen die via verkiezingen geen invloed kunnen uitoefenen op het beleid, zoals kinderen, personen met een handicap aan wie het recht is ontzegd te stemmen, of migranten en vluchtelingen, en bevorderen hun betrokkenheid bij de democratie.
De dialoog tussen het maatschappelijk middenveld en beleidsmakers is dan ook van essentieel belang om inzicht te krijgen in de behoeften van de samenleving en doeltreffende beleidsreacties te formuleren.
(1) (2)
Toetredingscriteria, https://ec.europa.eu/neighbourhood-enlargement/enlargement-policy/glossary/accession-criteria_nl https://ec.europa.eu/info/consultations_nl