26.8.2022
NL
Publicatieblad van de Europese Unie
C 323/115
3.
Algemene opmerkingen 3.1.
Het EESC beschouwt de Russische militaire invasie van Oekraïne als een gigantische schok voor de veiligheid, de werking en de prestaties van de energie-unie, waarbij het bovendien gaat om een afschuwelijke situatie voor Oekraïne en zijn bevolking.
Deze invasie vormt de grootste bedreiging voor de veiligheid in de geschiedenis van de Europese integratie.
Derhalve moeten de strategische en veiligheidsprioriteiten van de EU opnieuw worden gedefinieerd en bijgesteld.
Ook moeten er zo spoedig mogelijk passende instrumenten voor de uitvoering van deze prioriteiten worden voorbereid. 3.2.
Het EESC dringt er bij de EU-instellingen op aan om beter te anticiperen op toekomstige bedreigingen voor de veiligheid en meer aandacht te besteden aan de continuïteit en diversificatie van de energievoorziening, zonder daarbij de solidariteit tussen de EU-lidstaten uit het oog te verliezen.
Uit de bedreiging voor de voorzieningszekerheid blijkt ook dat vaart moet worden gezet achter de uitrol van hernieuwbare energiebronnen om ervoor te zorgen dat de EU minder afhankelijk is van fossiele brandstoffen en de doelstellingen van de Green Deal te verwezenlijken. 3.3.
Het EESC neemt kennis van het gedetailleerde verslag van de Europese Commissie, waarin de balans wordt opgemaakt van de veranderingen en de vorderingen bij de uitvoering van het energie- en klimaatbeleid van de Europese Unie.
Het EESC is ingenomen met de vooruitgang die de EU heeft geboekt bij de verwezenlijking van haar klimaatdoelstellingen en met het in kaart brengen van de gebieden waarop nog meer vooruitgang moet worden geboekt.
In 2020 had de COVID-19-pandemie een enigszins positief effect op de vermindering van de CO2-emissies, aangezien daardoor het energieverbruik, en dus de productie, daalde.
Door de economische groei in 2021 is de vraag echter gestegen, hetgeen samen met andere factoren van invloed is geweest op de stijging van de energieprijzen.
Het EESC is ermee ingenomen dat dankzij de mededeling van de Commissie over energieprijzen (1) snel hulp en steun konden worden geboden aan kwetsbare mensen, zodat de negatieve gevolgen van de prijsschok konden worden opgevangen, en vestigt de aandacht op zijn advies TEN 761 (2). 3.4.
Het EESC moedigt de Europese Commissie aan om de ontwikkeling van de energieprijzen op de voet te volgen en stelt voor om de statistieken met betrekking tot de ontwikkeling van de energieprijzen op te nemen in het volgende verslag over de stand van de energie-unie.
Het wijst in dit verband op de behoefte aan meer consistente gegevens die een nauwkeurig beeld van de markt kunnen geven. 3.5.
Net als in zijn vorige verslagen benadrukt het EESC dat de groene transitie op een rechtvaardige manier moet plaatsvinden, waarbij niemand achterblijft.
De transitie is niet alleen een technisch, maar ook een economisch en sociaal proces.
Een regelmatige dialoog met de burgers en het maatschappelijk middenveld, met inbegrip van de sociale partners, met name in de overgangsregio’s, zal ervoor zorgen dat de doelstellingen van het klimaat- en energiebeleid als sociaal aantrekkelijk worden gezien en met zo min mogelijk sociaal-economische kosten worden verwezenlijkt.
Ten minste even belangrijk als het intensiveren van de dialoog is het nakomen van de belofte om burgers actief op de markt te laten deelnemen, prosumenten van hen te maken en hen te laten meedoen als het op nieuwe mogelijkheden voor waardecreatie aankomt.
De kwaliteit van de operationalisering en financiering van afzonderlijke instrumenten en de specifieke uitvoering ervan op nationaal niveau zullen in dit verband van cruciaal belang zijn.
Een centrale doelstelling van toekomstige dialogen moet dan ook zijn dat de standpunten van de sociale partners in aanmerking worden genomen; dit is een essentiële voorwaarde voor een geslaagde en rechtvaardige transitie. 3.6.
Het verslag over de stand van de energie-unie moet ook een hoofdstuk bevatten over de inspanningen om een rechtvaardige transitie te bewerkstelligen, met daarin voorbeelden van maatregelen die in de lidstaten en op Europees niveau met succes zijn uitgevoerd.
Een rechtvaardige transitie is niet slechts een kwestie van financiering.
Het gaat er ook om fatsoenlijk werk en hoogwaardige banen te scheppen en de nodige sociale zekerheid te bieden, hetgeen bijzondere maatregelen op regionaal niveau vereist. 3.7.
Het EESC zou graag zien dat in het zesde jaarverslag een evenwichtigere benadering van de specifieke gebieden van de energie-unie wordt gehanteerd.
Het verslag richt zich uitvoerig op energie-efficiëntie en decarbonisatie, die momenteel de belangrijkste beleidsprioriteiten vormen.
Er lijkt echter onvoldoende aandacht te zijn voor de thema’s voorzienings­ zekerheid, solidariteit en vertrouwen, of onderzoek, innovatie en concurrentievermogen, en de uitdagingen en prestaties op deze gebieden. 3.8.
Het is vooral hoogst irritant dat centrale doelstellingen van de Europese energie-unie ook in dit verslag, net als in eerdere verslagen, opnieuw niet of slechts zijdelings aan bod komen.
De bedoeling was onder meer om de afhankelijkheid van invoer te verminderen, de burgers centraal te stellen in de energie-unie en van de EU de wereldleider op het gebied van hernieuwbare energie te maken.
Dan zou verwacht mogen worden dat deze centrale kwesties in de jaarlijkse situatieverslagen ook centraal geanalyseerd worden en dat eventuele ongewenste ontwikkelingen duidelijk benoemd worden, om zo nodig nieuwe initiatieven te ontwikkelen.
Daarvan is in het huidige verslag niet of nauwelijks sprake.
Over bijvoorbeeld de ontwikkeling van decentrale energie, een vraagstuk waaraan het EESC veel belang hecht, is er pijnlijk genoeg niets te lezen.
Het EESC verwacht van de Commissie dat hierover in het verslag van 2022 in aparte hoofdstukken duidelijke uitspraken worden gedaan.
(1) (2)
COM(2021) 660 final.
PB C 275 van 18.7.2022, blz.
80.