C 322/8
5.
MT
Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea
26.8.2022
Rabta maż-żona ġeografika
Speċifiċità taż-żona ġeografika Il-gżira ta’ Korčula hija ddominata minn art muntanjuża u mħarbta u magħmula prinċipalment minn blat, bi ftit raba’.
Il-blat tneħħa mir-raba’ u r-raba’ ġie mibdul f’għelieqi mtarrġin.
Il-blat li tneħħa ntuża biex jinbnew ħitan tal-ġebel niexef madwar l-għelieqi mtarrġin.
Il-ħitan tal-ġebel niexef iżommu l-ħamrija fertili fl-għelieqi mtarrġin; fi kliem ieħor, dawn iżommuha milli tinġarr mix-xita.
F’dik il-ħamrija fertili tal-għelieqi mtarrġin, imdawra minn ħitan talġebel tas-sejjieħ, jiġu mħawla msaġar taż-żebbuġ magħmula primarjament minn siġar tal-kultivari indiġeni “Lastovka” u “Drobnica”.
It-tipi prinċipali ta’ raba’ jistgħu jiġu maqsuma f’żewġ gruppi: regosoli tal-għelieqi mtarrġin u regosoli tal-għelieqi.
Ir-regosoli ħafna drabi huma magħmula minn kambisol kalkarju u minn raba’ ħamri.
Il-gżira ta’ Korčula għandha klima Mediterranja bi xtiewi moderati u sjuf sħan u niexfa.
It-temperaturi medji għoljin huma r-riżultat ta’ espożizzjoni għolja għad-dawl tax-xemx.
It-temperaturi medji annwali fuq il-gżira ta’ Korčula jvarjaw bejn 15.6 C u 16.8 C.
L-aktar xahar sħun huwa Lulju, b’temperatura medja ta’ 25.9 C, filwaqt li x-xahar l-aktar kiesaħ huwa Frar, b’temperatura medja ta’ 9.1 C. Mil-lat tal-espożizzjoni għad-dawl tax-xemx, Korčula hija adattata ħafna għat-tkabbir taż-żebbuġ.
Lulju għandu l-aktar sigħat ta’ xemx (373,7, jew madwar 12-il siegħa ta’ xemx fil-ġurnata), filwaqt li Diċembru għandu l-inqas (125,3, jew madwar 4 sigħat fil-ġurnata).
F’termini ta’ preċipitazzjoni annwali, il-klima tal-gżira ta’ Korčula hija karatteristikament umda.
L-aktar li tagħmel xita huwa fil-parti l-aktar kiesħa tas-sena, jiġifieri minn Ottubru sa Marzu, meta l-preċipitazzjoni medja fix-xahar tvarja bejn 80 mm u 150 mm.
Bejn Ġunju u Awwissu l-preċipitazzjoni hija l-inqas, u tvarja bejn medja ta’ 30 mm u 45 mm.
Fatturi umani Il-popolazzjoni tal-gżira ta’ Korčula kellha rwol ewlieni fil-formazzjoni tal-pajsaġġ tal-gżira.
Il-kultivaturi taż-żebbuġ ħadmu l-art muntanjuża u mħarbta, biddluha f’raba’ mtarraġ u adattawha għall-kultivazzjoni tas-siġar taż-żebbuġ imdawra b’ħitan tal-ġebel niexef.
Id-diffikultà tal-aċċess għall-għelieqi mtarrġin fl-għoljiet teskludi l-użu ta’ makkinarju kbir.
Il-ħsad isir bl-idejn u b’għodod mekkaniċi tal-idejn.
Minn żminijiet preistoriċi l-gżira ta’ Korčula biddlet sidien b’mod regolari u għalhekk għadd kbir ta’ avvenimenti storiċi influwenzaw il-ħajja u l-iżvilupp tal-għelejjel fuq il-gżira.
Abbundanza ta’ evidenza storika turi li l-kultivazzjoni taż-żebbuġ u l-produzzjoni taż-żejt taż-żebbuġa fuq il-gżira ta’ Korčula ilhom isiru minn żmien il-kolonizzazzjoni mill-Griegi tal-Antik u taħt il-ħakma Rumana u Venezjana.
Sorsi miktuba li jmorru lura għażżmien meta Korčula kienet taħt il-ħakma Venezjana jsemmu li “l-gvern Venezjan xtara ż-żejt bi prezz baxx ħafna, li ġiegħel lill-abitanti tal-gżira biex jibdew ibigħuh b’kuntrabandu.”
Għalkemm ġew introdotti pieni severi, iċ-ċifri juru li ż-żejt minn Korčula rnexxielu jasal ‘il bogħod saħansitra sa Trieste.”
(S. Dokoza, Iz gospodarske i društvene povijesti Blata do XVIII. st., Zbornik radova Blato, 2003).
Speċifiċità tal-prodott L-ispeċifiċità ta’ “Korčulansko maslinovo ulje” ġejja mit-taħlita tal-kultivari indiġeni taż-żebbuġ “Lastovka” u “Drobnica”, li minnhom jikkonsisti 80 % taż-żebbuġ fuq il-gżira ta’ Korčula.
Fix-xogħol xjentifiku tiegħu (Elajografija otoka Korčule (1995)), Pavle Bakarić jistqarr li l-kultivari indiġeni taż-żebbuġ “Lastovka” u “Drobnica” huma differenti mill-varjetajiet l-oħra li jinsabu fuq il-gżira ta’ Korčula (“velika Lastovka”, “Vrtušćica”, “Oblica”) f’termini tal-karatteristiċi morfoloġiċi, bijoloġiċi u kummerċjali tagħhom.
Huwa jgħid ukoll li ż-żebbuġ frisk ta’ dawn iż-żewġ kultivari fih proporzjon akbar ta’ żejt (bejn 16.40 % u 24 %) milli fih żebbuġ frisk ta’ kultivari oħra.
L-ispeċifiċità ta’ “Korčulansko maslinovo ulje” ġejja mill-aroma tiegħu (li tfakkrek fi frott aħdar u weraq taż-żebbuġ) u mit-togħma (li hija morra u qarsa, u bejn medja u intensa b’mod omoġenju), li jirriżultaw mill-ammont kbir ta’ fenoli totali, li huma responsabbli għall-kwalitajiet sensorjali tiegħu, jiġifieri t-togħma morra u qarsa.
Dan intwera permezz tar-riċerka (M. Žanetić, D. Škevin, E. Vitanović, M. Jukić Špika u S. Perica, Ispitivanje fenolnih spojeva i senzorski profil dalmatinskih djevičanskih maslinovih ulja, Pomologia croatica vol. 17, 2011), li fiha nstab li ż-żejt taż-żebbuġa talkultivari “Lastovka” u “Drobnica” fih proporzjon akbar ta’ fenoli totali (aktar minn 350 mg/kg) milli fih dak tal-