C 310/6
PL
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
16.8.2022
28.
UE w dalszym ciągu wspierała globalną inicjatywę na rzecz zwalczania terroryzmu jądrowego (GICNT) i jej misję polegającą na wzmacnianiu globalnych zdolności w zakresie zapobiegania terroryzmowi jądrowemu, wykrywania go i reagowania na to zjawisko.
UE i jej państwa członkowskie są aktywnie zaangażowane w prace inicjatywy GICNT we wszystkich obszarach: wykrywanie materiałów promieniotwórczych, forensyka jądrowa oraz reagowanie i łagodzenie skutków. 29.
UE podpisała w 2013 r. z MAEA praktyczne ustalenia w sprawie współpracy w kwestiach technicznych związanych z jądrowym bezpieczeństwem fizycznym, które mają na celu m.in. zwiększenie koordynacji działań szkoleniowych i budowania zdolności w celu propagowania i wdrażania zrównoważonych praktyk kultury jądrowego bezpieczeństwa fizycznego. 30.
Europejski Ośrodek Szkoleń w zakresie Jądrowego Bezpieczeństwa Fizycznego zajmujący się wykrywaniem nielegalnych działań z użyciem materiałów jądrowych i innych materiałów promieniotwórczych oraz reagowaniem na takie działania (EUSECTRA) od 2013 r. jest w pełni operacyjny i działa na rzecz państw członkowskich Unii Europejskiej i krajów partnerskich, w tym kilku członków GICNT.
Ośrodek jest prowadzony przez JRC w jego obiektach w Karlsruhe (Niemcy) i Isprze (Włochy), w ścisłej współpracy z innymi międzynarodowymi inicjatywami wspieranymi przez MAEA i niektórymi krajami partnerskimi GICNT.
Ośrodek jest również wykorzystywany do przeprowadzania ćwiczeń praktycznych dotyczących głównie przeciwdziałania przemytowi materiałów jądrowych.
EUSECTRA aktywnie działa na rzecz zaspokajania potrzeb szkoleniowych państw członkowskich UE i partnerów UE, organizując m.in. skoordynowane szkolenia dla delegatów państw członkowskich z dziedziny ceł i egzekwowania prawa.
Niektóre z nich zostały już zrealizowane, a inne zaplanowane na lata 2019–2022 (w bezpośredniej współpracy z dyrekcjami generalnymi KE HOME i TAXUD).
EUSECTRA wzmacnia infrastrukturę wykorzystywaną do prowadzenia szkoleń, rozwija narzędzia wirtualnego kształcenia, a na wniosek państw członkowskich UE ocenia również sprawność sprzętu.
Pandemia ograniczyła możliwości prowadzenia szkoleń zakładających fizyczną obecność uczestników.
Przy wykorzystaniu nowoczesnych środków rozwinięto podejście hybrydowe, skupiając się na ćwiczeniach w terenie przy zdalnym korzystaniu z instrumentów i rzeczywistym wykorzystaniu materiałów jądrowych i promieniotwórczych, po to, by podtrzymać działania służące zwalczaniu zagrożeń chemicznych, biologicznych, radiologicznych i jądrowych (CBRJ) oraz terroryzmu jądrowego. 31.
Komisja Europejska i państwa członkowskie UE kontynuowały prace w dziedzinie forensyki jądrowej w celu oznaczania przechwyconych materiałów jądrowych, stosując najnowsze zdolności w zakresie forensyki jądrowej w obiekcie JRC w Karlsruhe (Niemcy). 32.
JRC i ESARDA wniosły znaczny wkład w powstanie opublikowanej w 2020 r. książki pt. „Nuclear Non-Proliferation and Arms Control Verification – Innovative Systems Concepts” („Nierozprzestrzenianie broni jądrowej i weryfikacja kontroli zbrojeń – innowacyjne koncepcje systemów”). 33.
Komisja Europejska za pośrednictwem swojego programu ITRAP+10 (etap drugi) nadal budowała potencjał państw członkowskich UE w zakresie testowania i oceny wydajności sprzętu stosowanego do wykrywania nielegalnego handlu materiałami jądrowymi i promieniotwórczymi, co pozwoliło na dalszą harmonizację i standaryzację oraz przyczyniło się wydatnie do międzynarodowych standardów. 34.
Komisja Europejska nadal odgrywa ważną rolę w ramach Grupy Roboczej ds. Monitorowania Granic w odniesieniu do jądrowego bezpieczeństwa fizycznego.
Współprzewodniczy zarówno tej grupie, jak i jej dwóm podgrupom zajmującym się technologiami służącymi do wykrywania oraz budowaniem zdolności. 35.
Komisja Europejska kontynuowała, we współpracy z MAEA, badania nad rozwojem nowej techniki próby nieniszczącej, mianowicie spektrometrii opóźnionego promieniowania gamma do celów weryfikacji sygnatury materiałów jądrowych.
Przedstawiono wspólne działanie w ramach programu wsparcia dla MAEA. 36.
W 2020 r. dyrekcja generalna TAXUD Komisji Europejskiej, przy wsparciu JRC i EUSECTRA, uruchomiła interaktywny program e-uczenia się, który ma pomóc funkcjonariuszom celnym w uczeniu się o kontroli granicznej dotyczącej materiałów promieniotwórczych i jądrowych.
Moduł podstawowy pokazuje ważną rolę funkcjonariuszy celnych w wykrywaniu materiałów jądrowych i promieniotwórczych, uwrażliwiając ich na ryzyka i zagrożenia; zawiera również podstawowe informacje na temat odnośnych materiałów, sprzętu i procedur.
Moduł zaawansowany bardziej szczegółowo porusza te same tematy.
Oba kursy zawierają realistyczne scenariusze obejmujące porty morskie, porty lotnicze, koleje i granice lądowe; dzięki tym scenariuszom uczestnicy kursu mogą przetestować swój proces decyzyjny.
Współpraca między DG TAXUD a JRC pozwoliła na stworzenie większych synergii między administracjami celnymi państw członkowskich.
Szkolenia zapewniane w centrum EUSECTRA posłużą ekspertom krajowym za platformę wymiany najlepszych praktyk w zakresie jądrowego bezpieczeństwa fizycznego w ramach ochrony granic, tym samym przyczyniając się do rozwijania zharmonizowanych procedur.
Działania te to przejaw chęci wspólnego zwalczania nielegalnego handlu materiałami jądrowymi oraz ułatwiania handlu za pośrednictwem urzędów celnych.
Ostatecznym celem jest uniemożliwienie osobom fizycznym dostępu do szkodliwych materiałów poprzez propagowanie wspólnej kultury jądrowego bezpieczeństwa fizycznego.