5.8.2022
1.
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
C 298/3
Εισαγωγή Οι υδάτινοι πόροι της ΕΕ υφίστανται ολοένα μεγαλύτερη πίεση.
Η πίεση αυτή οδηγεί σε καταπόνηση των υδάτινων πόρων, όταν οι υδάτινοι πόροι δεν επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών, καθώς και σε υποβάθμιση της ποιότητας των υδάτων.
Επιπλέον, η κλιματική αλλαγή, οι απρόβλεπτες καιρικές συνθήκες και η ξηρασία συμβάλλουν σημαντικά στον περιορισμό της διαθεσιμότητας γλυκών υδάτων.
Η επαναχρησιμοποίηση ανακτημένου νερού αναγνωρίζεται ευρέως ως πρακτική η οποία συμβάλλει στη διαχείριση των υδάτινων πόρων με αποδοτικότερο τρόπο, καθώς και στην προσαρμογή των συστημάτων μας στην κλιματική αλλαγή, σύμφωνα με τη στρατηγική της ΕΕ που ορίζεται στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (1).
Ο κανονισμός (ΕΕ) 2020/741 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις ελάχιστες απαιτήσεις για την επαναχρησιμοποίηση των υδάτων (κανονισμός για την επαναχρησιμοποίηση των υδάτων) (2) επιδιώκει να διευκολύνει και να ενθαρρύνει την πρακτική της επαναχρησιμοποίησης των υδάτων για άρδευση στη γεωργία, έναν τομέα που μπορεί να είναι ιδιαίτερα ευάλωτος σε σπάνιους ή διαλείποντες υδάτινους πόρους, ώστε το σύστημα τροφίμων της ΕΕ να καταστεί πιο βιώσιμο και πιο ανθεκτικό (3), με παράλληλη προστασία της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος.
Ο κανονισμός για την επαναχρησιμοποίηση των υδάτων, ο οποίος αρχίζει να εφαρμόζεται από τις 26 Ιουνίου 2023, καθορίζει ενιαίες ελάχιστες απαιτήσεις ποιότητας των υδάτων για την ασφαλή επαναχρησιμοποίηση των επεξεργασμένων αστικών λυμάτων στη γεωργική άρδευση.
Οι εναρμονισμένες ελάχιστες απαιτήσεις θα διασφαλίσουν επίσης την εύρυθμη λειτουργία της ενιαίας αγοράς για τα γεωργικά προϊόντα και αναμένεται να ενισχύσουν την εμπιστοσύνη των καταναλωτών.
Σύμφωνα με τον εν λόγω κανονισμό, τα αστικά λύματα που υποβάλλονται σε επεξεργασία σύμφωνα με τις απαιτήσεις της οδηγίας 91/271/ΕΟΚ, οι οποίες διέπουν την επεξεργασία των αστικών λυμάτων (οδηγία για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων) (4), πρέπει να υποβάλλονται σε περαιτέρω επεξεργασία ώστε να πληρούν τις νέες ελάχιστες παραμέτρους ποιότητας και να καθίστανται κατάλληλα για χρήση στη γεωργία.
Επιπλέον των ενιαίων ελάχιστων απαιτήσεων για την ποιότητα των υδάτων, ο κανονισμός καθορίζει επίσης ενιαίες ελάχιστες απαιτήσεις παρακολούθησης, κανόνες διαχείρισης κινδύνου για την αξιολόγηση και την αντιμετώπιση πιθανών πρόσθετων κινδύνων για την υγεία και περιβαλλοντικών κινδύνων, υποχρεώσεις αδειοδότησης και κανόνες διαφάνειας, βάσει των οποίων πρέπει να δημοσιοποιούνται οι βασικές πληροφορίες για όλα τα έργα επαναχρησιμοποίησης των υδάτων.
Σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 5 του κανονισμού για την επαναχρησιμοποίηση των υδάτων, η Επιτροπή υποχρεούται, σε διαβούλευση με τα κράτη μέλη, να καταρτίσει κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή του κανονισμού.
Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές καθορίζονται στην παρούσα ανακοίνωση, η οποία εκπονήθηκε σε στενή συνεργασία με την ομάδα εργασίας για την επαναχρησιμοποίηση των υδάτων (5) —που συστάθηκε στο πλαίσιο της ομάδας στρατηγικού συντονισμού για την πολιτική των υδάτων (6)— στην οποία συμμετέχουν αρχές των κρατών μελών και οργανώσεις ενδιαφερόμενων μερών.
Η ομάδα εργασίας για την επαναχρησιμοποίηση των υδάτων συζήτησε διεξοδικά το έγγραφο σε δύο συνεδριάσεις, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν στις 21-22 Οκτωβρίου 2021 και στις 18 Φεβρουαρίου 2022, και υπέβαλε γραπτές παρατηρήσεις.
Η ενότητα 2 των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών καλύπτει τις γενικές και διοικητικές υποχρεώσεις που ορίζονται στον κανονισμό, συμπεριλαμβανομένου του πεδίου εφαρμογής του.
Η ενότητα 3 καλύπτει τις πιο τεχνικές πτυχές.
2.
Γενικές και διοικητικές υποχρεώσεις Η παρούσα ενότητα καλύπτει τις εξής πτυχές: το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού, και ιδίως την εφαρμογή του άρθρου 2 παράγραφος 2, την/τις αρμόδια/-ες αρχή/-ές, τα σημεία επαφής και τη διασυνοριακή συνεργασία, τις αρμοδιότητες των διαφόρων παραγόντων, τις άδειες, τους ελέγχους συμμόρφωσης, τις κυρώσεις, την ευαισθητοποίηση και την ενημέρωση.
(1) Η επαναχρησιμοποίηση των υδάτων αναφέρεται τόσο το σχέδιο δράσης για την κυκλική οικονομία [COM(2020) 98 final] όσο και στη νέα στρατηγική της ΕΕ για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή [COM(2021) 82 final], δεδομένου ότι η ικανότητα της ΕΕ να ανταποκρίνεται στην αυξανόμενη πίεση που υφίστανται οι υδάτινοι πόροι θα μπορούσε να βελτιωθεί μέσω της ευρύτερης επαναχρησιμοποίησης επεξεργασμένων λυμάτων.
Επιπλέον της άρδευσης, η επαναχρησιμοποίηση των υδάτων μπορεί επίσης να εφαρμοστεί επωφελώς στον βιομηχανικό κλάδο, συμβάλλοντας στην επίτευξη των στόχων που καθορίζονται στην πρόταση της Επιτροπής για την αναθεώρηση της οδηγίας περί βιομηχανικών εκπομπών [COM(2022) 156 final/2].
(2) ΕΕ L 177 της 5.6.2020, σ. 32.
(3) Η επαναχρησιμοποίηση των υδάτων θα μπορούσε να συμβάλει στην επίτευξη του στόχου για μείωση του περιβαλλοντικού και κλιματικού αποτυπώματος του συστήματος τροφίμων της ΕΕ, όπως ορίζεται στη στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» [COM(2020) 381 final].
(4) ΕΕ L 135 της 30.5.1991, σ.
40· η οδηγία για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων επιβάλλει την υποχρέωση επαναχρησιμοποίησης των επεξεργασμένων λυμάτων, όποτε είναι σκόπιμο.
Η εν λόγω οδηγία βρίσκεται επί του παρόντος στο στάδιο της επανεξέτασης, αλλά το προβλεπόμενο μελλοντικό νομοθετικό πλαίσιο αναμένεται να ενισχύσει τη σύνδεση με την πρακτική της επαναχρησιμοποίησης των υδάτων.
Ως εκ τούτου, οποιαδήποτε αναφορά στην εν λόγω οδηγία που γίνεται στην παρούσα ανακοίνωση θα αναφέρεται στο μέλλον στην προγραμματισμένη αναθεωρημένη νομοθεσία για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων.
(5) Πρώην ad hoc ομάδα εργασίας για την επαναχρησιμοποίηση των υδάτων, η οποία συστάθηκε ως μόνιμη ομάδα εργασίας το 2022.
(6) Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την εν λόγω ομάδα, βλ.: https://circabc.europa.eu/ui/group/9ab5926d-bed4-4322-9aa79964bbe8312d/library/3644e20b-f5c5-46de-9d2f-3d9efb965fac?p=1&n=10&sort=modified_DESC