18.7.2022
PL
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
C 275/5
2.
Wprowadzenie i uwagi ogólne 2.1.
Turystyka w UE i na świecie nie powróci już do stanu sprzed pandemii.
Skutki pandemii oraz jej konsekwencje dla społeczeństw i gospodarki nie są jeszcze w pełni odczuwalne.
Przed wybuchem pandemii COVID-19 branża turystyczna bezpośrednio lub pośrednio odpowiadała za niemal 10 % unijnego PKB, zapewniała około 22,6 mln miejsc pracy i przyczyniła się do tego, że UE stała się wiodącym kierunkiem turystycznym na świecie, odnotowując w 2018 r.
563 mln przyjazdów w międzynarodowym ruchu turystycznym i 30 % globalnych zysków.
Unia Europejska była najpopularniej­ szym kierunkiem turystycznym na świecie, który w 2018 r. odpowiadał za 30 % przyjazdów w międzynarodowym ruchu turystycznym.
W 2018 r. na terenie UE-27 funkcjonowało ponad 600 tys. obiektów turystycznych, zaś rezerwacje noclegów obejmowały łącznie 1 326 049 994 noce. 2.2.
Wspólne Centrum Badawcze (JRC) Komisji Europejskiej oszacowało, że sektory branży turystycznej zapewniają ponad 6 % całkowitego zatrudnienia w UE.
Ponadto w niektórych regionach turystyka przyczynia się do wzrostu zatrudnienia w znacznie większym stopniu i jest często jedyną formą aktywności zawodowej dla pracowników o niskich kwalifikacjach.
Na przykład na Krecie (Grecja), w regionie nadmorskim Chorwacji, w Dolinie Aosty (Włochy) i na Wyspach Kanaryjskich (Hiszpania) turystyka zapewnia ponad 30 % całkowitego zatrudnienia. 2.3.
Po kilku falach pandemii w latach 2020 i 2021 możemy już obecnie zaobserwować skalę jej wpływu na zatrudnienie i jej niszczące skutki społeczne w sektorach turystyki i transportu, takie jak między innymi: brak turystyki międzynarodowej, niedostateczny i niestabilny popyt na towary i usługi związane z turystyką (ze względu na modele konsumpcji i zmiany zachowań w turystyce w czasach pandemii COVID-19), rosnąca liczba bankrutujących przedsiębiorstw i wzrost zadłużenia (który nie ogranicza się tylko do przedsiębiorstw turystycznych), trudności w uzyskaniu środków wsparcia płynności finansowej i nieskuteczne reakcje administracji publicznej.
Przywróceniu mobilności transgranicznej i pobudzeniu ożywienia gospodarczego nie sprzyjają również tzw. środki ponownego otwarcia typu „stop-and-go”, nadużywanie ograniczeń związanych z zieloną przepustką oraz niezdolność niezależnych organów do zagwarantowania jednolitych praw turystów, podróżnych i przedsiębiorców, a także złożone i często niewiarygodne informacje dla turystów na temat rzeczywistej lokalnej sytuacji związanej ze zdrowiem i bezpieczeństwem oraz skomplikowane procedury biurokratyczne dotyczące mobilności wewnątrz terytorium UE. 2.4.
Warto wspomnieć, że zgodnie z ostatnim sprawozdaniem Biura Analiz Parlamentu Europejskiego (EPRS) (12) wpływ pandemii COVID-19 na poszczególne ośrodki turystyczne w UE jest „asymetryczny i w znacznym stopniu uwarunkowany lokalizacją”. 2.5.
Zgodnie z danymi zawartymi w sprawozdaniu EPRS przedstawionymi na rys.
1 i 2 udział branży turystycznej w zatrudnieniu i PKB znacznie się zmniejszył w czasie pandemii.
Na przykład we Włoszech udział turystyki w PKB zmniejszył się o połowę w 2020 r. (w porównaniu z 2019 r.), odnotowując spadek z 13,1 % do 7 %, zaś 337 tys. miejsc pracy zostało zlikwidowanych.
Niektóre państwa członkowskie UE (na przykład Niemcy, Włochy i Francja) odnotowały większe straty pod względem PKB niż Stany Zjednoczone, ale słabiej odczuły skutki pod względem zatrudnienia. 2.6.
Po upływie dwudziestu jeden miesięcy od rozpoczęcia pandemii w Europie światowe ekosystemy turystyki i transportu nadal borykają się z bezprecedensowym kryzysem (13). 2.7.
W UE zaobserwowaliśmy również nowe wzorce dotyczące sposobu dojeżdżania do pracy i robienia zakupów na obszarach miejskich, dostosowane do ograniczeń w przemieszczaniu się nałożonych przez rządy, takie jak częstsze chodzenie pieszo, jazda na rowerze, podróżowanie samochodem i robienie zakupów przez internet, kosztem podróżowania transportem publicznym.
W wielu krajach UE w wyniku restrykcji związanych z COVID-19 w szczególności osoby starsze nie były w stanie zwiększyć popytu na sezonową turystykę i transport. 2.8.
Wraz z 70 % spadkiem popytu w turystyce międzynarodowej zmniejszyła się liczba podróży koleją, statkami wycieczkowymi, statkami pasażerskimi i samolotami, co pociągnęło za sobą utratę dochodów i miejsc pracy w obu sektorach oraz w sektorach od nich zależnych (na przykład w sektorze przemysłowym i sektorze handlu detalicznego).
Choć wpływ na transport towarowy był jak dotąd umiarkowany, należy się spodziewać, że w nadchodzących latach sektor ten będzie się kurczył, zwłaszcza jeśli gospodarka znajdzie się w recesji.
Dlatego sektory te powinny zostać odpowiednio uwzględnione w planach odbudowy UE i państw członkowskich. 2.9.
Obok tych zjawisk niedawne pożary w Europie Południowej i powodzie w Europie Północnej pokazały też – poza tragicznymi stratami w ludziach i stratami gospodarczymi – jak tradycyjna polityka i kruchy mechanizm rescEU nie przynoszą oczekiwanych rezultatów, a także dowiodły, że nie nadają się one do stosowania w modelach długoterminowego zrównoważonego rozwoju.
(12) (13)
Biuro Analiz Parlamentu Europejskiego, Ożywienie transportu i turystyki w UE po pandemii COVID-19, luty 2021 r.
Kryzys ten najbardziej dotknął małe przedsiębiorstwa i osoby pracujące na własny rachunek w poszczególnych łańcuchach wartości i dostaw, a także pracowników i społeczeństwa oraz ich zasoby odporności.