18.7.2022
NL
Publicatieblad van de Europese Unie
C 275/5
2.
Inleiding en algemene opmerkingen 2.1.
Het toerisme binnen de EU en daarbuiten zal niet terugkeren naar het niveau van vóór de pandemie.
De impact van de pandemie en de gevolgen ervan voor de economie en de samenleving zijn nog niet volledig duidelijk.
Vóór COVID-19 was het toerisme direct of indirect goed voor bijna 10 % van het bbp van de EU en zorgde het voor ongeveer 22,6 miljoen banen.
De EU was de belangrijkste toeristische bestemming ter wereld, met 563 miljoen internationale aankomsten en 30 % van de wereldwijde winst in 2018.
Met 30 % van de internationale aankomsten in 2018 was de EU de populairste toeristische bestemming ter wereld.
Er waren in 2018 meer dan 600 000 toeristische bedrijven in de EU-27 en boekingen voor in totaal 1 326 049 994 nachten. 2.2.
Het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek (JRC) van de Europese Commissie schat dat de toeristische sector verantwoordelijk is voor ruim 6 % van de totale werkgelegenheid in de EU.
Bovendien draagt het toerisme in sommige regio’s nog veel meer bij tot de werkgelegenheid en is het vaak de enige vorm van werkgelegenheid voor laaggeschoolde werknemers.
Zo is het toerisme in Kreta (Griekenland), Jadranska Hrvatska (Kroatië), Valle d’Aosta (Italië) en de Canarische Eilanden (Spanje) goed voor meer dan 30 % van de totale werkgelegenheid in de regio. 2.3.
Na verschillende nieuwe golven in 2020 en 2021 zien we nu de omvang van de impact van COVID-19 op de werkgelegenheid en de verwoestende sociale gevolgen ervan voor de toeristische en vervoerssector.
Het gaat daarbij om een gebrek aan internationaal toerisme, een ontoereikende en fragiele vraag naar toerismegerelateerde goederen en diensten (als gevolg van de consumptiemodellen en gedragsveranderingen met betrekking tot toerisme in tijden van COVID-19), een toenemend aantal faillissementen en een groeiende schuldenlast (die niet beperkt is tot toeristische ondernemingen), moeilijkheden bij de toegang tot liquiditeitsmaatregelen en ondoeltreffende reacties van overheidsdiensten.
Ook de knipperlichtmaatregelen, het misbruik van beperkende maatregelen op basis van het digitaal EU-covidcertificaat en het onvermogen van onafhankelijke instanties om homogene rechten voor toeristen, reizigers en bedrijven te waarborgen, de complexiteit en vaak het ontbreken van betrouwbare en actuele informatie over de lokale gezondheids- en veiligheidssituatie voor toeristen, en de complexe bureaucratische procedures voor mobiliteit binnen de EU vormen een hindernis voor het herstel van de grensoverschrijdende mobiliteit en de economie. 2.4.
Volgens het recente verslag van de Onderzoeksdienst van het Europees Parlement (EPRS) (12) varieert de impact van de COVID-19-pandemie op toeristische bestemmingen in de Europese Unie sterk en is deze zeer lokaal van aard. 2.5.
Uit de figuren 1 en 2 in het verslag van de EPRS blijkt dat het aandeel van het toerisme in de werkgelegenheid en het bbp tijdens de pandemie aanzienlijk is gedaald.
In Italië bijvoorbeeld is de bijdrage van het toerisme aan het bbp in 2020 gehalveerd (ten opzichte van 2019), van 13,1 % naar 7 %, en zijn 337 000 banen verloren gegaan.
In vergelijking met de Verenigde Staten kenden verschillende EU-lidstaten (bv.
Duitsland, Italië en Frankrijk) een groter verlies aan bpp, maar een kleiner verlies aan banen. 2.6.
Eenentwintig maanden na het uitbreken van de pandemie in Europa bevinden de mondiale ecosystemen van toerisme en vervoer zich nog steeds in een ongekende crisis (13). 2.7.
In de EU zijn in stedelijke gebieden ook nieuwe tendensen naar voren gekomen wat woon-werkverkeer en winkelgedrag betreft, die zijn aangepast aan de door de overheid opgelegde reisbeperkingen.
Er wordt bijvoorbeeld meer gelopen en gefietst, met de auto gereisd en online gewinkeld, en er wordt minder met het openbaar vervoer gereisd.
In veel EU-landen hebben de COVID-19-beperkingen vooral ouderen ervan weerhouden deel te nemen aan de vraag naar seizoensgebonden toerisme en vervoer. 2.8.
Zowel het reizen per spoor, cruiseschip, passagiersschip als vliegtuig heeft onder de crisis geleden en de vraag naar internationaal toerisme is met 70 % gedaald.
Dit heeft tot inkomsten- en banenverlies geleid in de toeristische en vervoerssector en in de sectoren die ervan afhankelijk zijn (bv. industrie en detailhandel).
Hoewel de impact op het goederenvervoer tot dusver bescheiden is geweest, zal deze sector naar verwachting de komende jaren krimpen, zeker als de economie in een recessie verkeert.
Daarom moeten de bovengenoemde sectoren voldoende aandacht krijgen in de herstelplannen van de EU en de lidstaten. 2.9.
Naast deze ontwikkelingen tonen ook de recente branden in Zuid-Europa en de overstromingen in Noord-Europa, waarbij op tragische wijze mensen het leven hebben gelaten en veel economische schade is geleden, aan dat de conventionele beleidsmaatregelen en het bestaande kwetsbare rescEU-mechanisme niet de verwachte resultaten opleveren en niet geschikt zijn voor duurzame ontwikkelingsmodellen op de lange termijn.
(12) (13)
European Parliament Think Tank, “Relaunching transport and tourism in the EU after COVID-19”, februari 2021.
Vooral kleine ondernemingen en zelfstandigen in de betrokken waarde- en toeleveringsketens zijn zwaar getroffen door de crisis, maar ook de veerkracht van werknemers en gemeenschappen werd zwaar op de proef gesteld.