27.6.2022
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
C 243/41
(20)
Η σύνθεση των συστημάτων φορολόγησης και παροχών και των συστημάτων κοινωνικής προστασίας θα πρέπει να εξεταστεί με βάση τις ειδικές ανάγκες που απορρέουν από την πράσινη μετάβαση, αντικατοπτρίζοντας επίσης την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», καθώς και την ανάγκη οι συνοδευτικές πολιτικές να μη θεσπίζουν επιδοτήσεις για την κατανάλωση ορυκτών καυσίμων, να μην εγκλωβίζουν τους καταναλωτές σε συγκεκριμένη τεχνολογία, να μη μειώνουν τα κίνητρα για ανακαινίσεις κτιρίων και για την αντικατάσταση των συστημάτων θερμικής ενέργειας και να μη μειώνουν τα κίνητρα στο πλαίσιο των εν γένει μέτρων ενεργειακής απόδοσης.
Ο συνδυασμός διαφόρων πολιτικών μπορεί να στηρίξει τα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά και τους εργαζομένους που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση.
Ανάλογα με την εθνική και την εκάστοτε εξεταζόμενη κατάσταση, ο συνδυασμός αυτός θα μπορούσε, για παράδειγμα, να περιλαμβάνει μετατόπιση της φορολογίας από την εργασία προς κλιματικούς και περιβαλλοντικούς στόχους, όπως προβλέπεται στην πρόταση αναθεώρησης της οδηγίας για τη φορολογία της ενέργειας (37), επανεξέταση των συστημάτων ανεργίας και/ή προσωρινή και στοχευμένη άμεση εισοδηματική στήριξη, όταν είναι αναγκαίο.
Τα συστήματα κοινωνικής προστασίας, συμπεριλαμ­ βανομένων των πολιτικών κοινωνικής ένταξης, μπορούν να αξιολογούνται και, κατά περίπτωση, να προσαρμόζονται υπό το πρίσμα της πράσινης μετάβασης, ιδίως για την παροχή εισοδηματικής ασφάλειας, κυρίως κατά τη μετάβαση από μια θέση εργασίας σε άλλη, και για την παροχή επαρκών κοινωνικών υπηρεσιών και υπηρεσιών υγείας και φροντίδας μέσω κατάλληλων κοινωνικών υποδομών, κυρίως στα εδάφη που πλήττονται σε μεγαλύτερο βαθμό (για παράδειγμα αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές, όπως οι εξόχως απόκεντρες περιοχές), προκειμένου να αποτρέπεται ο κοινωνικός αποκλεισμός και να αντιμετωπίζονται οι κίνδυνοι για την υγεία.
Για την πρόληψη και την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού των παιδιών, οι επενδύσεις σε κοινωνικές υποδομές για παιδιά αποσκοπούν στη διασφάλιση της πρόσβασης των παιδιών που έχουν ανάγκη σε βασικές υπηρεσίες, όπως ορίζεται στη σύσταση (ΕΕ) 2021/1004 του Συμβουλίου (38).
(21)
Για την ανάπτυξη φυσικής και οικονομικής ανθεκτικότητας χωρίς αποκλεισμούς στις μη αναστρέψιμες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, πρέπει να προωθηθούν λύσεις για την ευαισθητοποίηση σχετικά με τους κινδύνους, τη μείωση των κινδύνων και τη μεταφορά κινδύνων, ιδίως μέσω της αύξησης της διαθεσιμότητας λύσεων ασφάλισης και της πραγματοποίησης επενδύσεων στη διαχείριση κινδύνων καταστροφών και την προσαρμογή για τη μείωση των φυσικών επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και, κατ’ επέκταση, τη μείωση των απωλειών, καθώς και του χάσματος όσον αφορά την προστασία του κλίματος, λαμβανομένων υπόψη των πολύ μικρών, μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, καθώς και των αγροτικών και απομακρυσμένων περιοχών, όπως των εξόχως απόκεντρων περιοχών και των νήσων.
Η διαχείριση του κινδύνου καταστροφών, συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων πολιτικής προστασίας σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο, θα πρέπει να ενισχυθεί για την καλύτερη πρόληψη, ετοιμότητα και αντιμετώπιση των κλυδωνισμών που σχετίζονται με το κλίμα.
(22)
Κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες καλής ποιότητας, στις οποίες περιλαμβάνονται η ενέργεια, οι μεταφορές, η ύδρευση, η αποχέτευση, οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και οι ψηφιακές επικοινωνίες, ενώ θα πρέπει να παρέχεται υποστήριξη για ισότιμη πρόσβαση στις εν λόγω υπηρεσίες σε όσους την έχουν ανάγκη (39).
Περαιτέρω, θα πρέπει επίσης να παρέχεται πρόσβαση σε καλής ποιότητας κοινωνική κατοικία ή στεγαστική βοήθεια σε όσους την έχουν ανάγκη (40).
Επιπλέον, τα νοικοκυριά χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, οι ευάλωτοι πελάτες, συμπεριλαμβανομένων των τελικών χρηστών, τα άτομα που αντιμετωπίζουν ή κινδυνεύουν να αντιμετωπίσουν ενεργειακή φτώχεια και τα άτομα που ζουν σε κοινωνικές κατοικίες μπορούν να επωφεληθούν από την εφαρμογή της αρχής της «προτεραιότητας στην ενεργειακή απόδοση».
Εκτός από την προστασία και την ενδυνάμωση των καταναλωτών ενέργειας, απαιτούνται ειδικά μέτρα για την πρόληψη και την αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτίων της ενεργειακής φτώχειας, ιδιαίτερα μέσω της προώθησης επενδύσεων που στοχεύουν στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, κυρίως στον τομέα της κοινωνικής στέγασης.
Οι προτεινόμενες επικαιροποιήσεις της οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση (41) και της οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων (42) επίσης αποσκοπούν στην αντιμετώπιση των κύριων μη οικονομικών φραγμών που εμποδίζουν την πραγματοποίηση ανακαινίσεων, όπως ο διχασμός κινήτρων, για παράδειγμα μεταξύ μισθωτή-ενοικιαστή, και οι δομές συνιδιοκτησίας.
Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις γυναίκες και σε συγκεκριμένες ομάδες που διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να πληγούν από ενεργειακή φτώχεια, όπως τα άτομα με αναπηρία, οι μόνοι γονείς, οι ηλικιωμένοι, τα παιδιά και τα άτομα με μειονοτικό φυλετικό ή εθνοτικό υπόβαθρο.
Οι προϋπάρχουσες και αναδυόμενες προκλήσεις όσον αφορά την κινητικότητα μπορούν να αντιμετωπιστούν με μέτρα στήριξης και με την ανάπτυξη των αναγκαίων υποδομών, όπως οι δημόσιες μεταφορές.
Η οικονομική προσιτότητα, η προσβασιμότητα και η ασφάλεια της βιώσιμης κινητικότητας και των διαφόρων τρόπων μεταφοράς, συμπεριλαμβανομένων των ιδιωτικών και δημόσιων μεταφορών, έχουν καίρια σημασία προκειμένου να διασφαλιστεί ότι όλοι επωφελούνται από την πράσινη μετάβαση και όλοι συμμετέχουν σ’ αυτήν.
Η αστική κινητικότητα διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο πλαίσιο αυτό, όπως αποτυπώνεται επίσης στην ανακοίνωση της Επιτροπής της 14ης Δεκεμβρίου 2021 με τίτλο «Το νέο πλαίσιο αστικής κινητικότητας της ΕΕ».
(37) Στην πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με την αναδιάρθρωση του ενωσιακού πλαισίου φορολογίας των ενεργειακών προϊόντων και της ηλεκτρικής ενέργειας (αναδιατύπωση) COM(2021) 563 final, προβλέπεται για παράδειγμα μια τέτοια μετατόπιση της φορολογίας των ενεργειακών προϊόντων και της ηλεκτρικής ενέργειας προς κλιματικούς και περιβαλλοντικούς στόχους.
(38) Σύσταση (ΕΕ) 2021/1004 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 2021, για τη θέσπιση ευρωπαϊκής εγγύησης για τα παιδιά (ΕΕ L 223 της 22.6.2021, σ. 14).
(39) «Ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων», ο οποίος διακηρύχθηκε πανηγυρικά από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή στις 17 Νοεμβρίου 2017, αρχή 20.
(40) «Ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων», ο οποίος διακηρύχθηκε πανηγυρικά από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή στις 17 Νοεμβρίου 2017, αρχή 19 στοιχείο α).
(41) Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ενεργειακή απόδοση (αναδιατύπωση) COM(2021) 558 final.
(42) Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων (αναδιατύπωση) COM(2021) 802 final.