19.4.2022
MT
Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea
C 164/93
466.
Il-parteċipanti fl-istandardizzazzjoni mhux bilfors ikunu kompetituri.
Madankollu, l-iżvilupp tal-istandards jista’, f’ċirkostanzi speċifiċi fejn ikunu involuti l-kompetituri, iwassal ukoll għal effetti restrittivi fuq il-kompe­ tizzjoni billi potenzjalment jirrestrinġi l-kompetizzjoni fil-prezzijiet u jillimita jew jikkontrolla l-produzzjoni, isswieq, l-innovazzjoni jew l-iżvilupp tekniku.
Kif spjegat aktar hawn taħt, dan jista’ jseħħ permezz ta’ tlett mezzi ewlenin, jiġifieri (i) it-tnaqqis fil-kompetizzjoni fil-prezzijiet, (ii) l-esklużjoni ta’ teknoloġiji innovattivi u (iii) lesklużjoni ta’ ċerti impriżi permezz tal-prevenzjoni ta’ aċċess effettiv għall-istandard jew id-diskriminazzjoni kontrihom.
467.
L-ewwel nett, kieku l-impriżi kellhom jinvolvu ruħhom f’diskussjonijiet antikompetittivi fil-kuntest tal-iżvilupp tal-istandards, dan jista’ jnaqqas jew jelimina l-kompetizzjoni fil-prezzijiet fis-swieq ikkonċernati jew jillimita jew jikkontrolla l-produzzjoni, u b’hekk jiffaċilita eżitu kollużiv fis-suq (266).
468.
It-tieni, standards li jistabbilixxu speċifikazzjonijiet tekniċi dettaljati għal prodott jew servizz jistgħu jillimitaw liżvilupp tekniku u l-innovazzjoni.
Waqt li jkun qed jiġi żviluppat standard, teknoloġiji alternattivi jistgħu jikkompetu għall-inklużjoni fl-istandard.
Ladarba tkun intgħażlet jew ġiet żviluppata teknoloġija waħda u jkun ġie stabbilit l-istandard, xi teknoloġiji u impriżi jistgħu jiffaċċjaw ostaklu għad-dħul u potenzjalment jistgħu jiġu esklużi mis-suq.
Barra minn hekk, l-istandards li jirrikjedu li teknoloġija partikolari tintuża esklu­ żivament għal standard jista’ jkollhom l-effett li jfixklu l-iżvilupp u d-diffużjoni ta’ teknoloġiji oħrajn.
Ilprevenzjoni tal-iżvilupp ta’ teknoloġiji oħrajn, billi l-membri tal-organizzazzjoni għall-iżvilupp tal-istandards jiġu obbligati jużaw esklużivament standard partikolari, tista’ twassal għall-istess effett.
Ir-riskju ta’ limitazzjoni tal-innovazzjoni jiżdied jekk impriża waħda jew aktar jiġu esklużi mingħajr ġustifikazzjoni mill-proċess ta’ żvilupp tal-istandards.
469.
Fil-kuntest ta’ standards li jinvolvu d-drittijiet tal-proprjetà intellettwali (“DPI”) (267), tliet gruppi ewlenin ta’ impriżi b’interessi differenti fl-iżvilupp tal-istandards jistgħu jiġu distinti.
L-ewwel nett, hemm impriżi esklu­ żivament upstream li jiżviluppaw u jikkummerċjalizzaw teknoloġiji biss.
Dan jista’ jinkludi wkoll impriżi li jakkwistaw teknoloġiji bl-iskop li jilliċenzjawhom.
L-uniku sors ta’ introjtu tagħhom huwa d-dħul mill-ħruġ talliċenzji u l-inċentiv tagħhom huwa li jimmassimizzaw ir-royalties tagħhom.
It-tieni, hemm impriżi esklużiva­ ment downstream li jimmanifatturaw prodotti jew joffru servizzi abbażi tat-teknoloġiji żviluppati minn oħrajn biss u li ma għandhomx id-DPI rilevanti.
Ir-royalties jirrappreżentaw kost għalihom, u mhux sors ta’ dħul, u linċentiv tagħhom huwa li jnaqqsu r-royalties.
Fl-aħħar nett, hemm impriżi integrati li kemm jiżviluppaw teknoloġija protetta mid-DPI kif ukoll ibigħu prodotti li għalihom ikunu jeħtieġu liċenzja.
Dawn l-impriżi għandhom inċentivi mħalltin.
Minn naħa waħda, huma jistgħu jidaħħlu dħul mil-liċenzjar mid-DPI tagħhom stess.
Min-naħa l-oħra, jista’ jkun li huma jkollhom iħallsu royalties lil impriżi oħrajn li għandhom DPI essenzjali għall-istandard rilevanti għall-prodotti tagħhom stess.
Għalhekk, huma jistgħu jinkroċaw il-liċenzji tad-DPI essenzjali tagħhom bi skambju mad-DPI essenzjali li għandhom impriżi oħrajn jew jużaw id-DPI tagħhom b’mod difensiv.
Barra minn hekk, l-impriżi jistgħu wkoll ivalwaw id-DPI tagħhom permezz ta’ metodi oħrajn minbarra royalties.
Fil-prattika, ħafna impriżi jużaw taħlita ta’ dawn il-mudelli ta’ negozju.
470.
It-tielet, l-istandardizzazzjoni tista’ twassal għal riżultati antikompetittivi billi timpedixxi lil ċerti impriżi milli jiksbu aċċess effettiv għar-riżultati tal-proċess ta’ żvilupp tal-istandards (jiġifieri l-ispeċifikazzjoni u/jew id-DPI essenzjali għall-implimentazzjoni tal-istandard).
Jekk impriża jew titwaqqaf kompletament milli tikseb aċċess għar-riżultat tal-istandard, jew inkella tingħata biss aċċess fuq termini projbittivi jew diskriminatorji, hemm riskju ta’ effett antikompetittiv.
Sistema fejn DPI potenzjalment rilevanti jiġi divulgat bil-quddiem tista’ żżid ilprobabbiltà li jingħata aċċess effettiv għall-istandard (268) minħabba li tippermetti lill-parteċipanti jidentifikaw liema teknoloġiji huma koperti mid-DPI u liema ma humiex.
Il-liġijiet dwar il-proprjetà intellettwali u l-liġijiet dwar il-kompetizzjoni għandhom l-istess objettivi (269) li jippromwovu l-benesseri tal-konsumatur u l-innovazz­ joni kif ukoll allokazzjoni effiċjenti tar-riżorsi.
Id-DPI jippromwovu kompetizzjoni dinamika billi jħeġġu lillimpriżi jinvestu fl-iżvilupp ta’ prodotti u proċessi ġodda jew imtejba.
Għalhekk, b’mod ġenerali, id-DPI huma prokompetizzjoni.
Madankollu, bis-saħħa tad-DPI tiegħu, parteċipant li għandu DPI essenzjali
(266) Skont iċ-ċirku ta’ parteċipanti fil-proċess tal-iżvilupp tal-istandards, jista’ jkun hemm restrizzjonijiet fuq in-naħa tal-fornitur jew fuq in-naħa tax-xerrej tas-suq għall-prodott standardizzat.
(267) Fil-kuntest ta’ dan il-Kapitolu, DPI jirreferi b’mod partikolari għal privattiva/i (esklużi applikazzjonijiet għal privattivi mhux ippubblikati).
Madankollu, f’każ li xi tip ieħor ta’ DPI fil-prattika jagħti lid-detentur tad-DPI kontroll fuq l-użu tal-istandard, jenħtieġ li jiġu applikati l-istess prinċipji.
(268) Jekk ikun akkumpanjat ukoll minn impenn FRAND.
Ara l-paragrafi 482-484.
(269) Ara l-Linji Gwida dwar it-Trasferiment tat-Teknoloġija, il-paragrafu 7.