6.4.2022
PL
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
C 152/57
1.9.
OBWE stanowi istotny filar ogólnoeuropejskiej architektury bezpieczeństwa i jako taki warto go wzmacniać w kontekście dialogu z Rosją.
Projekt Nord Stream 2 musi zostać wstrzymany, dopóki Rosja nie przestanie naruszać zasad prawa międzynarodowego na Ukrainie, ponieważ w przeciwnym wypadku da to Moskwie kolejne instrumenty nacisku wobec innych krajów Europy Wschodniej. 1.10.
Trzeba wraz z NATO wzmocnić europejski system bezpieczeństwa, a jednocześnie w ramach NATO konieczne jest przeprowadzenie dialogu na temat wartości. 1.11.
Należy jeszcze bardziej zacieśnić transatlantycką współpracę społeczeństwa obywatelskiego.
Szczególnie istotny jest przy tym wspólny dialog – taki jak ten, który w UE gwarantuje EKES – na temat praw obywatelskich, odporności na dezinformację, wolności mediów, ochrony klimatu, praw socjalnych, ochrony konsumentów, a także wspierania demokracji.
W perspektywie długoterminowej partnerstwo transatlantyckie może przerodzić się w integrację trans­ atlantycką. 2.
Praworządność i wolnościowy porządek świata 2.1.
EKES stwierdza, że istnieje nierozerwalny związek między wolnościowym porządkiem świata z jednej strony a praworządnością i demokracją w stosunkach wewnętrznych.
Jeśli podmioty praworządne i demokratyczne nie będą w wystarczająco mocny sposób wpływać na podmioty opierające się na autorytaryzmie i totalitaryzmie, wówczas nie da się utrzymać wolnościowego porządku świata.
Z drugiej strony – jeśli w miejsce opartego na zasadach, wolnego handlu pojawią się merkantylizm i protekcjonizm, w stosunkach wewnętrznych zyskają siły, które kwestionują demokrację opartą na wolności i praworządności. 2.2.
Zdaniem EKES-u wolnościowy porządek świata jest warunkiem wstępnym do opartego na zasadach, sprawiedliwego i zrównoważonego handlu oraz osiągnięcia celów klimatycznych określonych w porozumieniu paryskim, a także celów zrównoważonego rozwoju ONZ, w których mowa o sprawiedliwości społecznej, równości szans, równości płci oraz niedyskryminacji.
Porządek świata oparty na prawie silniejszego, wykluczeniu, dążeniach autarkicznych i stosunkach handlowych kierujących się hierarchią siły nie będzie w stanie wyłonić ani wzmocnić twórczej i innowacyjnej przedsiębiorczości, osiągającej trwałe gospodarcze sukcesy, ani też zrealizować ambitnych celów środowiskowych i społecznych. 2.3.
EKES wspiera zatem wzmocnienie podstawowych zasad współistnienia państw za pośrednictwem Organizacji Narodów Zjednoczonych i jej wyspecjalizowanych organizacji i z zadowoleniem przyjmuje ideę sojuszu wszystkich państw demokratycznych, ponieważ jedynie dzięki demokratycznej skuteczności Stanów Zjednoczonych w ogóle było możliwe powstanie instytucji międzynarodowych po II wojnie światowej, a i w przyszłości instytucje te będą mogły istnieć tylko przy otwartych na świat i demokratycznych Stanach Zjednoczonych. 2.4.
EKES samokrytycznie stwierdza, że po zakończeniu zimnej wojny nie tylko polityka europejska, lecz także organizacje społeczeństwa obywatelskiego w Europie zbyt długo uznawały, że potwierdzone uniwersalne wartości demokracji i praworządności są zagwarantowane na zawsze.
Tymczasem na świecie nie brakuje silnych podmiotów, które do wyznawania tych wartości zobowiązały się co prawda na mocy prawa międzynarodowego, lecz w praktyce zasadniczo ich nie przestrzegają.
Utrzymania własnego porządku opartego na wartościach nie można przyjmować za pewnik. 2.5.
Wartości, które leżą u podstaw państw i organizacji międzynarodowych o charakterze demokratycznym i praworządnym, stanowią fundament multilateralnego porządku świata; porządku, za którym UE wciąż się opowiada, nawet jeśli z nieco ograniczoną siłą oddziaływania.
Wartości te mają korzenie w rozdzieleniu władzy świeckiej i duchowej, w Wielkiej Karcie Swobód (Magna Carta), Habeas Corpus oraz w Powszechnej deklaracji praw człowieka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych.
To właśnie te wartości są podstawowym warunkiem demokracji liberalnej i praworządności.
Unia i Stany Zjednoczone oraz zaprzyjaźnione demokracje liberalne podzielają te same wartości.
W oenzetowskiej Powszechnej deklaracji praw człowieka w art. 30 stwierdzono jednoznacznie: Żadnego z postanowień niniejszej Deklaracji nie można rozumieć jako udzielającego jakiemukolwiek Państwu, grupie lub osobie jakiegokolwiek prawa do rozwijania działalności lub wydawania aktów zmierzających do obalenia któregokolwiek z praw i wolności proklamowanych w niniejszej Deklaracji. 2.6.
Wspólnym elementem liberalnych demokracji jest to, że ich funkcjonowanie jest nierozerwalnie powiązane z pluralistycznym, niezależnym i sprawnym społeczeństwem obywatelskim. 3.
Znaczenie stosunków transatlantyckich dla miejsca Europy w świecie 3.1.
W ostatnich dwóch dziesięcioleciach można było zaobserwować zmiany geopolityczne, które doprowadziły do dużych szkód w wolnościowym porządku świata i znacząco osłabiły ważne organizacje międzynarodowe.
Dominujące siły sprawcze tych przemian to coraz bardziej agresywna elita władzy Chińskiej Republiki Ludowej oraz niebezpiecznie pogłębiający się izolacjonizm Stanów Zjednoczonych. 3.2.
Stany Zjednoczone nie są jednak w stanie samodzielnie zapewnić utrzymania wolnościowego porządku świata ze względu na swe wewnętrzne napięcia społeczne, a także z uwagi na globalny wymiar tego wyzwania.
Obywatele USA są bardzo sceptyczni wobec kosztownych operacji wojskowych w odległych regionach świata.
Przykład Afganistanu brutalnie pokazuje, że pilnie potrzebna jest nowa, wiarygodna strategia liberalnych demokracji, a w celu odciążenia USA – większe zaangażowanie Europy.
Nie może się ono ograniczać do zdolności wojskowych, lecz też nie może ich też pomijać.