C 152/172
PL
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
6.4.2022
3.
Uwagi szczegółowe: rola lasów w kontekście zmiany klimatu i różnorodności biologicznej 3.1.
Lasy odgrywają znaczącą rolę w procesach naturalnych: w kontrolowaniu obiegu dwutlenku węgla, wody i składników odżywczych, w tworzeniu gleby oraz w utrzymywaniu różnorodności biologicznej.
Z drugiej strony lasy są wyjątkowo wrażliwe na skutki zmiany klimatu. 3.2.
W UE całkowita powierzchnia lasów i powierzchnia lasów chronionych zwiększyły się w ostatnich dziesięcioleciach – przyrost drzew przewyższa ścinkę – a lasy są głównym pochłaniaczem dwutlenku węgla (2).
Natomiast na całym świecie trwa wylesianie, zwłaszcza na obszarach tropikalnych, co sprawia, że lasy są zamieniane w źródła emisji, i co w znacznym stopniu przyczynia się do ciągłej utraty różnorodności biologicznej (3).
EKES podkreśla zatem, że należy wziąć także pod uwagę rolę lasów w skali globalnej, i wzywa UE do aktywnego wspierania wdrażania na całym świecie umów międzynarodowych, które przyczyniają się do ochrony i zrównoważonego użytkowania lasów. 3.3.
Lasy i biogospodarka oparta na lasach odgrywają wieloraką rolę w łagodzeniu zmiany klimatu: poprzez sekwestrację i składowanie dwutlenku węgla oraz poprzez zastępowanie surowców, energii i produktów opartych na paliwach kopalnych.
Wynika z tego, że między różnymi środkami występują synergie i relacje wymienne (4).
EKES podkreśla zatem, że należy rozważyć wszystkie te mechanizmy w sposób całościowy i szukać najbardziej zrównoważonych rozwiązań w celu przejścia do gospodarki nieopartej na paliwach kopalnych. 3.4.
Sekwestracja dwutlenku węgla nie jest jedynie kwestią związaną z powierzchnią gruntów leśnych, ale przede wszystkim jest potrzebna do przyrostu lasów i energicznej fotosyntezy.
Oprócz zalesiania i ponownego zalesiania aktywne zarządzanie lasami, ich użytkowanie i odnawianie mają zatem zasadnicze znaczenie dla wykorzystania potencjału lasów jako pochłaniaczy dwutlenku węgla. 3.5.
Rola lasów w składowaniu dwutlenku węgla jest również wieloraka, ponieważ węgiel jest magazynowany nie tylko w drzewach i glebie, ale również w produktach drewnopochodnych.
Trwałe wyroby z drewna, takie jak budynki i wysokiej jakości meble, to najbardziej wydajny sposób składowania dwutlenku węgla.
Produkty leśne o krótszym okresie życia również zachowują zawartość węgla, o ile są poddawane recyklingowi.
Ponadto, gdy odnawialne surowce pochodzenia leśnego wykorzystuje się do zastępowania surowców kopalnych, unika się uwalniania węgla ze składowisk kopalnych. 3.6.
EKES wzywa także do gruntownego zajęcia się kwestią wrażliwości lasów na zmianę klimatu oraz potrzebą przystosowania się do niej, gdyż ocieplenie klimatu zmienia warunki życia drzew i wszystkich organizmów oraz wiąże się z klęskami żywiołowymi w lasach powodowanymi przez coraz częstsze susze, pożary, burze i większą liczbę szkodników.
Z drugiej strony lasy przyczyniają się do przystosowania się do zmiany klimatu poprzez zapewnienie ochrony przed erozją, osuwiskami i powodziami. 3.7.
Lasy, w tym te, w których prowadzi się gospodarkę leśną, mają również zasadnicze znaczenie dla różnorodności biologicznej, ponieważ stanowią siedliska dla większości gatunków składających się na lądową różnorodność biologiczną.
Różnorodność biologiczną można utrzymać na różne sposoby: poprzez ochronę gatunków zagrożonych, tworzenie obszarów chronionych, na których działalność człowieka jest ograniczona lub niedozwolona, lub poprzez wdrażanie praktyk gospodarki leśnej, które umożliwiają zachowanie różnorodności biologicznej przy jednoczesnym społeczno-gos­ podarczym wykorzystaniu lasów. 3.8.
Mając na uwadze, że większość lasów jest zarządzana, EKES podkreśla znaczenie zintegrowanego podejścia do gospodarki leśnej i ochrony różnorodności biologicznej, co umożliwia połączenie wielorakich funkcji lasów.
Komitet docenia rynkowe i dobrowolne środki ochrony różnorodności biologicznej i sekwestracji dwutlenku węgla podejmowane przez właścicieli lasów oraz popiera badanie i rozwój systemów kredytowania takich środków. 3.9.
Zarówno zdolność lasów do sekwestracji dwutlenku węgla, jak i ich różnorodność biologiczna różnią się znacznie w poszczególnych państwach członkowskich.
Różnice te są częściowo związane z różnymi warunkami naturalnymi, a częściowo wynikają z trybu gospodarki leśnej i użytkowania lasów na przestrzeni czasu.
Potrzeba ochrony i odnowy lasów jest zatem również różna w poszczególnych państwach UE, co należy uwzględnić przy wyznaczaniu lasów, które mają zostać odnowione lub objęte ochroną. 3.10.
EKES zachęca do kontynuowania badań nad fizycznymi, chemicznymi i biologicznymi procesami zachodzącymi w lasach oraz nad powiązaniami między zmianą klimatu, ekosystemami leśnymi i działalnością człowieka, tak aby praktyki gospodarki leśnej opierały się na rzetelnych podstawach naukowych.
Ważne jest również systematyczne monitorowanie stanu lasów i wymiana danych na ten temat, przy pełnym wykorzystaniu narzędzi i systemów cyfrowych oraz zapewnieniu odpowiedniej ochrony i wiarygodności danych. 3.11.
EKES popiera inicjatywę zasadzenia 3 mld drzew w ramach praktycznego projektu demonstracyjnego, obejmującego odpowiednie zaplanowanie terenów i gatunków, przydzielenie zasobów ludzkich i finansowych, sadzenie, zarządzanie oraz ścisłe monitorowanie rozwoju sytuacji i wyników.
To zalesianie nie może konkurować z wykorzystaniem gruntów do produkcji żywności ani prowadzić do ignorowania potrzeby zachowania w niektórych miejscach otwartego krajobrazu.
(2) (3) (4)
https://forest.eea.europa.eu/news/summary-for-policy-makers-state-of-europe2019s-forests-2020 http://www.fao.org/state-of-forests/en/ https://ec.europa.eu/jrc/en/science-update/forest-based-bioeconomy-and-climate-change-mitigation-trade-offs-and-synergies