C 152/130
PL
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
6.4.2022
3.8.
Rozporządzenie delegowane w sprawie taksonomii w zakresie łagodzenia zmiany klimatu może, jeśli zostanie przyjęte przez Radę i Parlament, ukierunkować przyszłe inwestycje na zrównoważone aktywa, do których należy energia odnawialna.
Dopiero po wyeliminowaniu zakłóceń konkurencji między źródłami energii energia odnawialna będzie mogła swobodnie konkurować na rynku.
W oczekiwaniu na to rozwiązanie EKES z zadowoleniem przyjmuje podejście Komisji, które pozwala zapobiec utracie konkurencyjnej pozycji energii odnawialnej.
4.
Uwagi szczegółowe dotyczące tekstu dyrektywy a) Wiążący czy niewiążący charakter proponowanych celów 4.1.
EKES ponawia swoją krytyczną uwagę (7), że przegląd dyrektywy nie zawiera wiążących celów krajowych, w przeciwieństwie do przeglądu z 2009 r.
O ile Unia Europejska osiągnęła swój cel zwiększenia udziału odnawialnych źródeł energii do 20 % do 2020 r., o tyle niektórym państwom członkowskim nie udało się zrealizować ich celów, podczas gdy inne ledwo co je osiągnęły (8), wykorzystując wyjątkową koniunkturę gospodarczą spowodowaną kryzysem zdrowotnym, który spowolnił część gospodarek narodowych.
Ten przykład ilustruje słabość obecnych ram zarządzania, które umożliwiają jedynie „zachęcanie” państw członkowskich do przestrzegania celów krajowych.
EKES wzywa Radę Ministrów, Parlament Europejski i Komisję Europejską do ponownego podjęcia debaty na temat ustalenia wiążących celów krajowych, na temat odpowiedniego zarządzania kwestiami energii i/lub przynajmniej bardziej represyjnych środków wobec państw uchybiających obowiązkom, aby zapewnić realizację ambicji na szczeblu krajowym.
W dyrektywie wskazano tutaj ograniczenia działań opartych na dobrowolności.
Chociaż kilka państw członkowskich przekroczyło swoje prognozy na 2020 r., pojawia się ryzyko równania w dół, które mogłoby wywołać u najbardziej zaawansowanych państw zniechęcenie związane z brakiem woli niektórych krajów członkowskich oraz niewyciąganiem konsekwencji.
4.2.
Jeśli chodzi o nowy wiążący cel 40 % energii odnawialnej do 2030 r. (wobec poprzedniego celu wynoszącego 32 %), to dotyczy on łącznego zużycia energii, a nie tylko zużycia energii elektrycznej.
EKES z zadowoleniem przyjmuje, że Komisja zaproponowała najambitniejsze założenie w ramach zakresu określonego w planie celów klimatycznych (38– 40 %), aby osiągnąć nowy cel w postaci redukcji emisji gazów cieplarnianych o 55 % do 2030 r.
Świadczy to o ambicji europejskiej władzy wykonawczej, która pragnie przyspieszyć wdrażanie zielonych technologii, co EKES przyjmuje z uznaniem.
Jednak ten wzrost udziału energii ze źródeł odnawialnych w koszyku energii elektrycznej państw członkowskich będzie miał konsekwencje w zakresie zużycia energii i energii elektrycznej (9), gdyż oczekuje się, że udział zużycia energii do 2050 r. spadnie.
Scenariusze na 2050 r. należy zaktualizować w świetle nowych celów, uściślając zwłaszcza rolę magazynowania energii elektrycznej, które być może będzie się musiało rozwijać szybciej, niż przewidywano, bądź rolę oszczędności energii, którą – pod względem pewnych zachowań – uwidocznił kryzys zdrowotny.
4.3.
Nowy cel jest jednak dla niektórych państw członkowskich bardzo ambitny.
W sytuacji gdy wiele państw nie nadąża z programem dekarbonizacji sektora budowlanego, EKES popiera proponowane podejście polegające na zwiększeniu wysiłków sektorowych takich jak włączenie odnawialnych źródeł energii do sektora ogrzewania i chłodzenia.
Konkretny cel dotyczący 49 % udziału energii odnawialnej w budownictwie, o którym mowa w nowym artykule 15a, rzeczywiście był pilnie potrzebny.
EKES kwestionuje jednak jego niewiążący charakter.
Sektor budowlany musi zmniejszyć emisje o 60 % do 2030 r. i osiągnąć neutralność do 2040 r., aby spełnić cele określone w Europejskim Zielonym Ładzie.
Z uwagi na fakt, że wiele państw może napotkać trudności w realizacji tego celu, EKES podkreśla znaczenie korzystania od 2025 r. ze środków ze Społecznego Funduszu Klimatycznego.
Środki te powinny umożliwić przyspieszenie wdrożenia renowacji budynków, zarówno publicznych, jak i prywatnych, a tym samym powstrzymać narastające zjawisko ubóstwa energetycznego, które dotyka ponad 30 milionów Europejczyków.
Jednak zarówno w przypadku finansowania z przyszłego Funduszu Społecznego na rzecz Działań w dziedzinie Klimatu, jak i, bardziej ogólnie, z innych systemów wsparcia należy wdrożyć mechanizm monitorowania w celu zapewnienia prawidłowego przydziału środków finansowych na przeciwdziałanie zmianie klimatu.
Rozmycie finansowania w budżetach krajowych nie pozwala na skuteczną kontrolę nad wykorzystaniem przydzielonych środków.
Fundusze te będą musiały koncentrować się zresztą nie tylko na projektach szeroko zakrojonych, lecz również mniejszych, w przypadku których korzyści pieniężne osiągnięte pod względem MWh i emisji CO2 są skromniejsze, lecz wpływ na obywatelki oraz obywateli europejskich jest równie lub nawet bardziej znaczący.
EKES apeluje, by w miarę możliwości w poszczególnych krajach zharmonizować kryteria przydziału środków, jeśli chodzi o część, która będzie przeznaczona na zachęcenie obywateli do aktywności w celu ułatwienia ewentualnej współpracy transgranicznej.
4.4.
EKES pragnie przypomnieć, że dekarbonizacja sektora przemysłowego jest obecnie zbyt powolna, mimo że sektor ten był priorytetowym celem kolejnych europejskich planów klimatycznych.
Emisje przemysłowe są objęte systemem handlu uprawnieniami do emisji (ETS).
Jednak ze względu na nadmiernie liberalny system bezpłatnych przydziałów ponad 90 % zanieczyszczeń przemysłowych nie skutkuje obciążeniem zainteresowanych przedsiębiorstw żadnymi kosztami, co sprawia, że w latach 2012–2018 sektor zmniejszył emisje tylko o 1 %.
EKES wzywa zatem do ustalenia wiążącego celu na
(7) (8) (9)
Dz.U. C 246 z 28.7.2017, s. 55.
Eurostat, Renewable energy statistics – Statistics Explained [Statystyki dotyczące energii odnawialnej – wyjaśnienie], europa.eu.
6_PL_ACT_part1_v3.docx (europa.eu).