6.4.2022
NL
Publicatieblad van de Europese Unie
C 152/57
1.9.
De OVSE vormt een van de fundamenten voor de pan-Europese veiligheidsstructuur en moet als zodanig ten behoeve van de dialoog met Rusland worden versterkt.
Zolang Rusland in Oekraïne het volkenrecht schendt, moet het “Nord Stream 2”-project worden stilgelegd, omdat Moskou anders nog meer instrumenten in handen krijgt waarmee het druk kan uitoefenen op Oost-Europese landen. 1.10.
De Europese veiligheidsstructuur moet tezamen met de NAVO kracht bij worden gezet.
Daarnaast moet er binnen de NAVO een dialoog over waarden worden gevoerd. 1.11.
De trans-Atlantische samenwerking tussen maatschappelijke organisaties moet verder worden versterkt.
In dat verband is de gezamenlijke dialoog over burgerrechten, weerbaarheid tegen desinformatie, mediavrijheid, klimaatactie, sociale rechten, bescherming van de consument en bevordering van de democratie, zoals gewaarborgd door het EESC in de EU, van bijzonder belang.
Op lange termijn kan het trans-Atlantisch partnerschap overgaan in een trans-Atlantische integratie. 2.
Rechtstaat en vrije wereldorde 2.1.
Het EESC wijst erop dat een vrije wereldorde en een democratische rechtsstaat in eigen land onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.
Een vrije wereldorde is niet langer te handhaven op het moment dat rechtsstatelijke en democratische actoren ten opzichte van autoritaire of totalitaire actoren niet invloedrijk genoeg zijn.
Omgekeerd geldt dat als mercantilisme en protectionisme in de plaats komen van op regels gebaseerde vrijhandel, intern ook die krachten die de vrije rechtsstatelijke democratie in twijfel trekken, de wind in de rug krijgen. 2.2.
Volgens het EESC is een vrije wereldorde een voorwaarde voor een op regels gebaseerde, eerlijke en duurzame handel, de klimaatdoelstellingen van Parijs en de VN-doelstellingen voor duurzame ontwikkeling, alsook voor sociale rechtvaardigheid, gelijke kansen, gendergelijkheid en non-discriminatie.
Een wereldorde die berust op het recht van de sterkste, afscherming, autarkische aspiraties en handelsbetrekkingen op basis van machtshiërarchie, kan geen creatief en innovatief ondernemerschap met duurzaam economisch succes voortbrengen of versterken en ook geen ambitieuze milieuen sociaal-politieke doelstellingen verwezenlijken. 2.3.
Het EESC is dan ook voorstander van de versterking van de basisregels voor de samenwerking tussen staten in het kader van de Verenigde Naties en hun suborganisaties, en juicht het idee toe van een bondgenootschap van alle democratieën, want alleen dankzij de democratische slagvaardigheid van de Verenigde Staten konden de internationale instellingen na de Tweede Wereldoorlog überhaupt worden opgericht, en alleen met een op de buitenwereld gericht en democratisch Amerika hebben zij een toekomst. 2.4.
Het EESC erkent met enige zelfkritiek dat niet alleen de Europese politiek, maar ook het maatschappelijk middenveld in Europa na het einde van de Koude Oorlog te lang heeft aangenomen dat democratie en de rechtstaat als onvervreemdbare universele waarden op lange termijn veiliggesteld waren.
Er zijn echter machtige actoren in de wereld die, hoewel zij krachtens het internationaal recht aan deze waarden gebonden zijn, deze in de praktijk in feite negeren.
De handhaving van de eigen, op waarden gebaseerde orde is niet vanzelfsprekend. 2.5.
De waarden die ten grondslag liggen aan de democratisch-rechtsstatelijk georganiseerde staten en statenbonden geven vorm aan de multilaterale orde en de EU zet zich nog altijd hiervoor in, zij het met beperkte doeltreffendheid.
Deze waarden komen voort uit de scheiding tussen wereldlijke en geestelijke macht, de Magna Charta, Habeas Corpus en de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties.
Zij vormen de basisvoorwaarden voor een vrije democratie en rechtstaat.
De EU en de Verenigde Staten, en de met hen bevriende vrije democratieën, delen deze waarden.
De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens formuleert in artikel 30 uitdrukkelijk: “Geen bepaling in deze Verklaring zal zodanig mogen worden uitgelegd, dat welke Staat, groep of persoon dan ook, daaraan enig recht kan ontlenen om iets te ondernemen of handelingen van welke aard ook te verrichten, die vernietiging van een van de rechten en vrijheden, in deze Verklaring genoemd, ten doel hebben.” 2.6.
Wat de vrije democratieën gemeen hebben, is dat hun bestaan onlosmakelijk verbonden is met een pluralistisch, onafhankelijk en levendig maatschappelijk middenveld. 3.
Het belang van de trans-Atlantische betrekkingen voor de plaats van Europa in de wereld 3.1.
De geopolitieke veranderingen van de afgelopen twee decennia hebben de vrije wereldorde ernstig geschaad en belangrijke internationale organisaties ernstig verzwakt.
Dominante machtsfactoren waren de steeds agressiever optredende machtselite van de Volksrepubliek China en het gevaarlijk groeiende isolationisme van de Verenigde Staten. 3.2.
Gelet op hun eigen binnenlandse maatschappelijke spanningen en de wereldwijde dimensie van deze uitdaging kunnen de Verenigde Staten een vrije wereldorde onmogelijk alleen handhaven.
De bevolking van de VS staat zeer sceptisch tegenover dure militaire operaties in verafgelegen delen van de wereld.
Afghanistan toont op brute wijze aan dat er, om de VS te ontlasten, dringend behoefte is aan een nieuwe, geloofwaardige strategie van liberale democratieën en aan een groter Europees engagement.
Dit mag niet beperkt blijven tot militaire middelen, maar zonder deze middelen is het onmogelijk.