6.4.2022
NL
Publicatieblad van de Europese Unie
C 152/25
4.10.
Het EESC is van mening dat hoe jonger mensen met vrijwilligerswerk in aanraking komen, hoe groter de kans is dat zij uitgroeien tot sociaal betrokken volwassenen die hun steentje bijdragen aan de toekomst van Europa.
Initiatieven zoals “service-learning”-programma’s op scholen en gezinsvrijwilligerswerk moeten worden aangemoedigd.
Indien nodig moeten de rechtskaders worden aangepast om ook jongeren en kinderen de mogelijkheid te bieden vrijwilligerswerk te verrichten.
Jongerenorganisaties spelen een zeer belangrijke rol in dit proces en moeten derhalve passende en voldoende steun krijgen van overheden.
5.
De rol van vrijwilligers in de gemeenschap 5.1.
Het lijdt geen twijfel dat vrijwilligers een aanzienlijke economische, ecologische en sociale waarde creëren.
In non-profitorganisaties zijn vrijwilligers vaak van essentieel belang voor het doeltreffend vervullen van taken.
Daarbij vormen zij een van de belangrijkste hulpbronnen van deze organisaties.
Zij worden door de buitenwereld vaak gezien als een symbool van de activiteiten van die entiteiten.
Voor velen, met name jongeren, is vrijwilligerswerk iets bijzonders.
Het is vaak de eerste activiteit waarbij zij in staat worden gesteld te reageren op echte sociale behoeften en waarbij zij als betrokken burgers snel de effecten van hun acties kunnen zien.
Daardoor lopen zij aanzienlijk minder risico op sociale uitsluiting. 5.2.
In veel gevallen wordt het voor burgers juridisch gezien moeilijker om zich te organiseren rond kwesties van gemeenschappelijk belang, waarbij zij vrijwilligers laten bijdragen aan de samenleving zonder persoonlijk gewin na te streven.
Het recht van vereniging en overheidsfinanciering en -steun voor maatschappelijke organisaties moet worden gewaarborgd.
Het EESC benadrukt dat overheidsfinanciering voor maatschappelijke organisaties niet alleen in hoge mate bijdraagt aan hun functie en rol in de samenleving, maar ook aan het behoud van hun onafhankelijkheid en hun vermogen interne democratische processen te waarborgen die het mogelijk maken de wensen van hun leden te erkennen en te vertegenwoordigen zonder inmenging van buitenaf.
5.2.1.
Een goed functionerend maatschappelijk middenveld is een teken van een gezonde democratie en draagt in hoge mate bij tot de levenskwaliteit en tot vrede en stabiliteit.
Participerende democratie is een aanvulling op de representatieve democratie en geen bedreiging.
5.2.2.
In het geval van organisaties die de activiteiten van vrijwilligers coördineren, maakt overheidsfinanciering het mogelijk veel grotere voordelen voor de samenleving te behalen, voordelen die een reële economische waarde hebben, dankzij een specifiek hefboommechanisme. 5.3.
Mensen in Europa zijn nu steeds meer geneigd zich in te zetten voor vrijwilligerswerk van korte duur, vaak met een duidelijk persoonlijk gewin, bijv. vrijwilligerswerk bij een festival of concert, in plaats van een langdurige verbintenis om in een bepaalde maatschappelijke behoefte te voorzien.
Het EESC zou graag zien dat de beleidsmakers meer doen om de meerwaarde van vrijwilligerswerk te promoten als sociaal kapitaal en niet alleen als een persoonlijke kans of een mechanisme om op personeelskosten te besparen.
Overheden moeten vrijwilligers en de organisaties die hun activiteiten ondersteunen, helpen om hun waarde en impact beter onder de aandacht te brengen, zodat zij vrijwilligers kunnen blijven aantrekken nu burgers steeds meer mogelijkheden krijgen om te kiezen hoe zij hun vrije tijd besteden. 5.4.
Tijdens de COVID-19-pandemie hebben veel beleidsmakers en gewone burgers het bijzondere potentieel en de reële impact van vrijwilligerswerk kunnen zien — zowel gestructureerde activiteiten, gecoördineerd door een openbare instelling of organisatie, als individuele ad-hocactiviteiten, spontaan ondernomen op basis van een wens om te helpen.
Het EESC bracht hulde aan de honderdduizenden vrijwilligers in heel Europa die in 2020 mensen in nood als gevolg van de pandemie hebben bijgestaan, door zijn prijs voor burgersolidariteit (15) toe te kennen aan organisaties en personen die zich inzetten voor vrijwilligerswerk in verband met de gevolgen van COVID-19. 5.5.
Werknemers met minder regelmatige werktijden en een minder stabiel arbeidsleven vinden het moeilijker om zich voor langere tijd aan vrijwilligerswerk te verbinden.
Winkelpersoneel dat slechts 24 uur van tevoren te horen krijgt dat ze moeten werken, vindt het bijvoorbeeld buitengewoon moeilijk om zich aan vrijwilligerswerk te verbinden.
Hetzelfde geldt bijvoorbeeld ook voor veel oproepkrachten.
Het EESC wijst erop dat vrijwilligersorganisaties moeten worden ondersteund met knowhow, waaronder goede praktijken, over het opbouwen van extra capaciteit om met deze veranderende beschikbaarheid van potentiële vrijwilligers om te gaan en nieuwe manieren te ontwikkelen om leiding te geven aan vrijwilligers. 5.6.
Sociale zorginterventies (16) zijn, zonder of naast het voorschrijven van geneesmiddelen, een manier om een slechte gezondheid te behandelen.
Vrijwilligerswerk is een efficiënt en steeds populairder onderdeel van regelingen voor sociale zorginterventies geworden.
Onderzoek toont aan dat vrijwilligerswerk een positieve invloed heeft op de geestelijke
(15) (16)
EESC-prijs voor burgersolidariteit.
Social Prescribing: The Healing Power of Volunteering? en Policy Statements on Volunteering & Social Prescribing — CEV 2019.