C 152/162
NL
Publicatieblad van de Europese Unie
6.4.2022
gebruik te maken van de synergieën van het sociaal klimaatfonds met andere beschikbare financiële middelen en om het fonds zo efficiënt mogelijk in te zetten.
Tegelijkertijd moet de oprichting van een sociaal klimaatfonds worden gezien in de context van het gehele “Fit for 55”-pakket. 3.3.
Het EESC wijst erop dat de beoogde klimaatmaatregelen en de gevolgen daarvan de reeds bestaande ongelijkheden nog kunnen vergroten.
Het EESC verzoekt de Commissie, de Raad en het Parlement om het beginsel van een rechtvaardige transitie centraal te stellen bij hun maatregelen om de klimaatverandering te beperken. 3.4.
De in het “Fit for 55”-pakket beoogde maatregelen en stappen voor transformatie zullen tot ingrijpende veranderingen leiden en mogen de sociale en economische situatie van de afzonderlijke lidstaten niet uit het oog verliezen.
Anders zou het maatschappelijk draagvlak voor deze maatregelen in gevaar komen.
Op het niveau van de lidstaten moeten de begeleidende maatregelen bij het pakket nu al worden besproken en uitgevoerd.
Om een rechtvaardige ecologische transformatie te bewerkstelligen, moet de nadruk hierbij liggen op een rechtvaardige transitie voor iedereen. 3.5.
De omvang van het fonds zal tussen 2025 en 2032 72,2 miljard EUR bedragen, waarbij 25 procent van de opbrengsten van het ETS uit de sectoren vervoer en gebouwen wordt gebruikt.
In vergelijking met de uitdagingen die een dergelijke uitbreiding van het ETS met zich meebrengt, is dit een zeer klein bedrag.
Het EESC is van mening dat het doel van een hogere koolstofprijs er in ieder geval niet in bestaat om de inkomsten te verhogen, maar om het marktgedrag in de richting van emissiearme technologieën te sturen.
De Commissie en de lidstaten hebben dan ook alle reden om extra financiële middelen ter beschikking te stellen.
Bovendien lijkt de tijdslimiet van 2032 niet afdoende. 3.6.
Sommige belanghebbenden, met inbegrip van de sociale partners, die werkgevers en werknemers vertegenwoor­ digen, waren sceptisch en zelfs negatief over de uitbreiding van de emissiehandel tot gebouwen en wegvervoer, en wezen op de verwachte sociale en economische gevolgen van gestegen prijzen voor verwarming en brandstof voor financieel zwakkere huishoudens, middelgrote, kleine en micro-ondernemingen en vervoersgebruikers.
Het gevaar dat de bevolking niet wordt betrokken bij de koers van het Europese klimaatbeleid en dat wijdverbreide protesten, zoals die van de “gele hesjes”, oplaaien, moet tot elke prijs worden vermeden.
In dit verband moet de Commissie haar plannen aan een grondig onderzoek onderwerpen. 3.7.
Het EESC betreurt dat de Commissie geen analyse heeft gemaakt van de gevolgen van het “Fit for 55”-pakket voor de afzonderlijke lidstaten of voor de verschillende sectoren.
Het is van mening dat een specifieke effectbeoordeling van de oprichting van het Sociaal Klimaatfonds op zijn plaats zou zijn geweest. 3.8.
Huishoudens met een laag inkomen ondervinden al verschillende problemen in het huidige systeem, waarvoor naast kortetermijnsteun ook langetermijn- en dus duurzame oplossingen nodig zijn.
Volgens het EESC heeft de EU behoefte aan robuuste financiering op EU-niveau om de sociaal-economische gevolgen van de klimaatmaatregelen te beperken en een rechtvaardige transitie te waarborgen.
Daarom acht het EESC het eveneens van essentieel belang dat er op EU-niveau een sociaal klimaatfonds wordt opgericht, dat niet mag worden gekoppeld aan de invoering van een ETS voor de sectoren gebouwen en vervoer.
Het baseert zich daarbij met name op een studie van de European Climate Foundation (7), volgens welke een uitgebreid ETS alleen niet zou leiden tot de aanzienlijke emissiereducties die nodig zijn in het wegvervoer en in gebouwen. 3.9.
Hoewel het EESC in beginsel is ingenomen met de oprichting van het voorgestelde Sociaal Klimaatfonds wijst het erop dat de financiering ervan afhankelijk is van de invoering van een emissiehandelssysteem voor gebouwen en vervoer (artikel 26).
Huisvesting en mobiliteit zijn basisbehoeften en de verstrekking ervan maakt dan ook deel uit van de diensten van algemeen belang.
Het EESC vreest dat de kosten van een systeem voor de handel in emissierechten voor gebouwen en vervoer de gewenste voordelen zullen overtreffen en tot ongecontroleerde en dus bestaansbedreigende prijspieken kunnen leiden.
Het EESC staat er dan ook kritisch tegenover om het Europees Sociaal Klimaatfonds te koppelen aan de invoering van een ETS voor gebouwen en vervoer en zou graag zien dat er in de EU-begroting een specifieke rubriek wordt gecreëerd voor de sociale gevolgen van de groene transitie.
In plaats daarvan moet in beginsel worden gestreefd naar de invoering van een sociaal klimaatfonds op EU-niveau. 3.10.
Het fonds voorziet enerzijds in sociale compensatiebetalingen en anderzijds in stimulansen voor elektrische voertuigen, alsook in investeringen in de oplaadinfrastructuur en in het koolstofvrij maken van gebouwen.
Er moet echter rekening worden gehouden met de behoeften van huishoudens met een laag inkomen en de maatregelen in verband met de elektrificatie van mobiliteit moeten alomvattend en toekomstgericht zijn, zodat deze huishoudens gebruik kunnen maken van e-stedelijke mobiliteit of van nieuwe bedrijfsmodellen zoals autodelen.
Het EESC wijst erop dat de bevordering van
(7)
“European Climate Foundation Decarbonising European transport and heating fuels — Is the EU ETS the right tool?”; https://europeanclimate.org/wp-content/uploads/2020/06/01-07-2020-decarbonising-european-transport-and-heating-fuelsfull-report.pdf