C 152/92
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
6.4.2022
2.7.
Σε αντίθεση με τον κανονισμό που αφορά τον ιδιωτικό τομέα, η 6η οδηγία ΚΞΧ/ΧΤ εστιάζει στο θεσμικό της σύστημα και στην προσαρμογή της σε κάθε κράτος μέλος.
Η πρόταση αποσαφηνίζει τις αρμοδιότητες, τα καθήκοντα και την πρόσβαση σε πληροφορίες των ΜΧΠ, θεσπίζει ένα πλαίσιο για κοινές αναλύσεις και παρέχει νομική βάση για το σύστημα FIU.net.
Ενισχύεται η δυνατότητα παρέμβασης των εποπτικών αρχών και βελτιώνονται οι μηχανισμοί συνεργασίας μεταξύ των εποπτικών αρχών και με άλλες αρχές.
Προβλέπεται η διασύνδεση των μητρώων τραπεζικών λογαριασμών.
2.8. Ο προτεινόμενος κανονισμός για τις μεταφορές χρηματικών ποσών και ορισμένων κρυπτοστοιχείων αποτελεί αναδιατύπωση του κανονισμού (ΕΕ) 2015/847 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (11) για τις μεταφορές χρηματικών ποσών, αποσκοπεί δε στο να καταστήσει τις απαιτήσεις ιχνηλασιμότητας και ταυτοποίησης των μεταφορών κρυπτοστοιχείων παρόμοιες με αυτές που ισχύουν για τις μεταφορές χρηματικών ποσών.
Ταυτόχρονα, οι πάροχοι υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων θα υπόκεινται στις υποχρεώσεις του κανονισμού ΚΞΧ. 3.
Γενικές παρατηρήσεις 3.1.
Η 1η οδηγία για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες θεσπίστηκε το 1991.
Έκτοτε, έχουν εκδοθεί άλλες τέσσερις οδηγίες για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και δεκάδες άλλες συμπληρωματικές οδηγίες, οι οποίες αφορούν το χρηματοπιστωτικό σύστημα ή τα συναφή εγκλήματα και αδικήματα.
Τα αποτελέσματα αυτής της προσπάθειας, τα οποία θεωρούνται προτεραιότητα από τις αρχές της ΕΕ, είναι σαφές ότι δεν ήταν ικανοποιητικά μέχρι σήμερα.
3.2. Υπάρχει ευρεία συμφωνία επ’ αυτού, όπως αντικατοπτρίζεται ήδη στις αξιολογήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2019 και στις αξιολογήσεις θεσμικών οργάνων όπως το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στα ψηφίσματά του τον Μάρτιο του 2019 και τον Ιούλιο του 2020 (12), και το Ελεγκτικό Συνέδριο, στην έκθεσή του τον Ιούνιο του 2021 με τίτλο «Οι προσπάθειες της ΕΕ για την καταπολέμηση του ξεπλύματος χρήματος στον τραπεζικό τομέα είναι κατακερματισμένες και η υλοποίηση της οικείας πολιτικής ανεπαρκής» (13), καθώς και στη συντριπτική πλειονότητα των αναλύσεων που έχουν εκπονηθεί από εμπειρογνώμονες, πανεπιστημιακούς και δεξαμενές σκέψεις, ειδικότερα στην έκθεση της ειδικής ομάδας CEPS-ECRI (14). 3.3.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, ο όγκος της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες κυμαίνεται μεταξύ 1 % του ΑΕγχΠ της ΕΕ των 27 (Ευρωπόλ και Ευρωπαϊκή Επιτροπή) και 1,3 % (Ελεγκτικό Συνέδριο), δηλαδή μεταξύ 140 και 208 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως.
Επιπλέον, σύμφωνα με την Ευρωπόλ, μόνο το 1 % περίπου αυτού του όγκου ανακτάται.
Τα τελευταία χρόνια υπήρξαν πολυάριθμα σκάνδαλα νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες στα οποία εμπλέκονταν μεγάλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, και είναι χαρακτηριστικό ότι πολλά από αυτά δεν θα είχαν αποκαλυφθεί χωρίς την εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας ή την παρέμβαση των εποπτικών αρχών.
Με άλλα λόγια, παρά τις προσπάθειες και την προθυμία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, δεν έχει σημειωθεί πρόοδος όσον αφορά τα αποτελέσματα της καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας. 3.4.
Η δημοσίευση των Pandora Papers από τη Διεθνή Κοινοπραξία Ερευνητών Δημοσιογράφων (ICIJ) ανέδειξε για άλλη μια φορά την κλίμακα του προβλήματος της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και των συναφών εγκλημάτων, καθώς και τον ουσιαστικό ρόλο των φορολογικών παραδείσων στη διευκόλυνση αυτών των εγκλημάτων.
Ως εκ τούτου, είναι δύσκολο να κατανοήσει κανείς το γεγονός η περιοχή δικαιοδοσίας που αναφέρεται συχνότερα στα έγγραφα αυτά δεν περιλαμβάνεται στον κατάλογο των «μη συνεργάσιμων περιοχών φορολογικής δικαιοδοσίας» της ΕΕ και ότι το Συμβούλιο Οικονομικών και Δημοσιονομικών Θεμάτων (Ecofin) μόλις διέγραψε από τον κατάλογο μια άλλη περιοχή δικαιοδοσίας της οποίας η νομοθεσία καθιστά αδύνατη την ταυτοποίηση των πραγματικών δικαιούχων εταιρειών και λογαριασμών.
3.5. Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή των θεσμικών οργάνων της ΕΕ και των εθνικών κυβερνήσεων στην ανάγκη για ισχυρή προστασία της ζωής και της ακεραιότητας των δημοσιογράφων, των ιδιωτικών και δημοσίων υπαλλήλων που καταγγέλλουν την οικονομική και πολιτική διαφθορά.
Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι ορισμένα κράτη μέλη δεν έχουν αρχίσει τις διαδικασίες μεταφοράς της οδηγίας (ΕΕ) 2019/1937 σχετικά με την προστασία των προσώπων που αναφέρουν παραβιάσεις του δικαίου της ΕΕ, και καλεί την Επιτροπή να λάβει μέτρα για να εξασφαλίσει την επείγουσα μεταφορά της στο εθνικό δίκαιο έως το τέλος του 2021. 3.6.
Οι αδυναμίες και οι ανεπάρκειες της πολιτικής ΚΞΧ/ΧΤ της ΕΕ έχουν διάφορες αιτίες, οι οποίες έχουν σωρευτικά αποτελέσματα: i) ο κατακερματισμός των αρμοδιοτήτων μεταξύ διαφόρων θεσμικών οργάνων της ΕΕ και των κρατών μελών· ii) η έλλειψη ενιαίας εποπτικής αρχής ΚΞΧ/ΧΤ της ΕΕ· iii) τα περιορισμένα εργαλεία που έχουν στη διάθεσή τους τα αρμόδια όργανα της ΕΕ· iv) ο ανεπαρκής συντονισμός, τόσο στις πρωτοβουλίες πρόληψης όσο και στην ανάληψη δράσης κατά των διαπιστωθέντων κινδύνων, καθώς και η καθυστέρηση στην εφαρμογή τους· v) οι αδυναμίες στη λειτουργία των εποπτικών αρχών και των ΜΧΠ σε πολλές χώρες· vi) η πολύ καθυστερημένη και με σημαντικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών μεταφορά των οδηγιών στο εθνικό δίκαιο, που οδήγησε σε διοικητικές και δικαστικές διαδικασίες από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή· vii) η ανεπαρκής επίγνωση, σε αρκετές
(11) (12) (13) (14)
Κανονισμός (ΕΕ) 2015/847 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Μαΐου 2015, περί στοιχείων που συνοδεύουν τις μεταφορές χρηματικών ποσών και περί κατάργησης του κανονισμού (ΕΚ) αριθ.
1781/2006 (ΕΕ L 141 της 5.6.2015, σ. 1).
Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 26ης Μαρτίου 2019, σχετικά με το οικονομικό έγκλημα, τη φοροδιαφυγή και τη φοροαποφυγή (ΕΕ C 108 της 26.3.2021, σ.
8) και ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 10.7.2020.
ΕΕΣ Ειδική έκθεση 13/2021.
CEPS-ECRI: TF Report: AML in the EU· 01/2021.