6.4.2022
EL
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
C 152/75
3.5.
Ο οδηγός αναγνωρίζει ότι η επαλήθευση των πληροφοριών δεν αποτελεί αντικείμενο επαρκούς ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των κρατών της ΕΕ.
Ως εκ τούτου, πληροφορίες που αναγνωρίζονται ως ψευδείς σε ένα κράτος μπορούν να κυκλοφορούν σε μια άλλη χώρα. 3.6.
Ο οδηγός επισημαίνει ότι η καταπολέμηση της παραπληροφόρησης πρέπει να επιταχυνθεί όσον αφορά τη δημιουργία εσόδων από την παραπληροφόρηση μέσω των επιλογών τοποθετήσεων διαφημίσεων στον ψηφιακό χώρο, ιδίως στο Google Ads. 3.7.
Ο κώδικας δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο θέμα της πολιτικής διαφήμισης.
Η ταυτότητα του εκδότη της πολιτικής διαφήμισης είναι πολύ συχνά αδιαφανής, και είναι απαραίτητο να βελτιωθεί η διαφάνεια των προβαλλόμενων διαφημίσεων.
Αυτό συνάδει με τις προτάσεις της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες (9) (άρθρο 30).
Η Επιτροπή θα προτείνει νέα νομοθεσία για μεγαλύτερη διαφάνεια όσον αφορά την πολιτική διαφήμιση. 4.
Ειδικές παρατηρήσεις 4.1.
Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ποιότητα του έργου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης, και ειδικότερα τη σταδιακή ενίσχυση της δράσης της. 4.2.
Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η καταπολέμηση της παραπληροφόρησης πρέπει πάντα να λαμβάνει υπόψη την επιτακτική ανάγκη προστασίας της ελευθερίας της έκφρασης. 4.3.
H διάρθρωση των συζητήσεων μεταξύ όλων των ενδιαφερόμενων μερών έχει πλέον δρομολογηθεί, ιδίως μέσω ευρείας πρόσκλησης προς τους ακαδημαϊκούς.
Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η έμφαση στον τομέα της επιγραμμικής διαφήμισης ήταν σήμερα αναγκαία. 4.4.
Η ΕΟΚΕ επικρίνει κυρίως το γεγονός ότι ο οδηγός σχετικά με την ενίσχυση του κώδικα δεοντολογίας για την παραπληροφόρηση εστιάζει υπερβολικά στο περιεχόμενο και τον έλεγχο του και όχι επαρκώς στους παράγοντες διάδοσης.
Το περιεχόμενο μεταβάλλεται συνεχώς, οι χρησιμοποιούμενες πλατφόρμες εξελίσσονται, αλλά οι κύριοι παράγοντες παραμένουν ουσιαστικά οι ίδιοι και τα κίνητρα δεν αλλάζουν.
Η προσέγγιση πρέπει να είναι περισσότερο προληπτική παρά θεραπευτική· το έργο της Επιτροπής θα πρέπει να επικεντρωθεί περισσότερο στα αίτια παρά στις συνέπειες. 4.5.
Πίσω από την εικόνα ορισμένων ιδεολόγων, αιρέσεων ή φανατικών, υπάρχει μια πραγματική, εξαιρετικά κερδοφόρα επιχείρηση παραπληροφόρησης.
Εν αγνοία τους, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις δαπανούν περισσότερα από 400 εκατομμύρια ευρώ σε ιστοτόπους παραπληροφόρησης (10).
Καθώς αναγνωρίζεται ότι οι μεγαλύτερες πηγές παραπληροφόρησης επιδιώκουν οικονομικούς στόχους, ειδικότερα μέσω αναφορών που επιτρέπουν την ανάκτηση σημαντικών χρηματικών ποσών από την επιγραμμική διαφήμιση, αλλά και μέσω ειδικών καθεστώτων που επιτρέπουν τη διεκδίκηση δημόσιων επιδοτήσεων, η Επιτροπή θα πρέπει να ενθαρρύνει την ανάπτυξη μιας σειράς οικονομικών και χρηματοδοτικών εργαλείων για την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης στην πηγή της. 4.6.
Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι πολλές πλατφόρμες δεν δημοσιεύουν επαρκώς τη μεθοδολογία τους για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και ότι αυτό δυσχεραίνει την προσπάθεια όλων των ευρωπαϊκών παραγόντων στην καταπολέμηση των πρακτικών παραπληροφόρησης.
Αντιθέτως, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι ορισμένες πλατφόρμες (YouTube) φαίνεται να έχουν λάβει σοβαρά υπόψη το πρόβλημα. 4.7.
Η δύναμη των κύριων πλατφορμών (Facebook, Twitter) δεν πρέπει να καλύπτει το γεγονός ότι η αποτελεσματικότερη παραπληροφόρηση συγκεντρώνεται σε εργαλεία λιγότερο γνωστά στο ευρύ κοινό, όπως τα VKontakte, Rumble, Odysee, Gab, Talk.
Αυτές οι μικρότερες πλατφόρμες έχουν μικρότερο κοινό, αλλά μπορούν ευκολότερα να στοχεύσουν συγκεκριμένες ομάδες ανά περιοχή, ηλικία ή οποιαδήποτε άλλη παράμετρο.
Ούτε και αυτές οι πλατφόρμες διαθέτουν τα κατάλληλα οικονομικά μέσα για να καταπολεμήσουν την παραπληροφόρηση που διαδίδουν, ή δεν το θεωρούν σκόπιμο, προφασιζόμενες την ελευθερία της έκφρασης.
Η παραπληροφόρηση προέρχεται συχνά από πιο κλειστές πλατφόρμες για να φτάσει κατόπιν γρήγορα σε ένα ευρύτερο κοινό (11). 4.8.
Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ευρωπαϊκή δράση είναι υπερβολικά κατακερματισμένη και στερείται συντονισμού.
Οι δομές φαίνονται υπερβολικά διαχωρισμένες, ειδικότερα όσον αφορά τις δύο κύριες οντότητες το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Ψηφιακών Μέσων Ενημέρωσης (EDMO) και Ειδική Ομάδα «StratCom» της ΕΕ.
Η σύσταση μόνιμης ομάδας εργασίας στην οποία θα συμμετέχει η ομάδα ευρωπαϊκών ρυθμιστικών αρχών για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων (ERGA) αναμένεται να διευκολύνει τις ανταλλαγές.
Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι τα μέσα δράσης της ενδέχεται να είναι υπερβολικά αδύναμα σε σύγκριση με την κλίμακα των φαινομένων. 4.9.
Απαιτείται επειγόντως καλύτερη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών.
Ταυτόχρονα, η ΕΕ πρέπει να λάβει υπόψη ότι η ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, η οποία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ελευθερία της έκφρασης, βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε κίνδυνο σε πολλά κράτη μέλη.
Το ίδιο ισχύει και για τα δικαστικά τους συστήματα.
Αυτό πρέπει να έχει αρνητικό αντίκτυπο στην ικανότητα των χωρών αυτών να διαχειριστούν μια εποικοδομητική συνεργασία, για παράδειγμα στον τομέα του fact checking (έλεγχος των γεγονότων), και σε συμφωνία με τις αξίες της ΕΕ, και πιο συγκεκριμένα τις αρχές του κράτους δικαίου.
Κάθε προσπάθεια με στόχο την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης μπορεί να έχει πολύ σημαντικές συνέπειες για τα θεμελιώδη δικαιώματα, τα οποία πρέπει να διασφαλίζονται και να προστατεύονται σε όλα τα κράτη μέλη.
(9) (10) (11)
COM(2020) 825 final.
Ευρωπαϊκή Επιτροπή «Πρόταση κανονισμού σχετικά με την ενιαία αγορά ψηφιακών υπηρεσιών», 15 Δεκεμβρίου 2020.
Claudia Cohen, «Des marques financent, malgré elles, la désinformation» (Εμπορικά σήματα και ακούσια χρηματοδότηση της παραπληροφόρησης), Le Figaro, 5 Αυγούστου 2021.
Ινστιτούτο Δημόσιων Σχέσεων, «Combating foreign disinformation on social media» (Καταπολέμηση της αλλοδαπής παραπληροφόρησης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης), Rand corporation, 28 Ιουλίου 2021.